AB liderleri, Ayia Napa'daki gayri resmi Avrupa Konseyi zirvesinin ilk gününün sonunda Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides'in AB Antlaşması'nın 42.7 maddesi — ortak savunma maddesi — kapsamında yapılandırılmış bir aktivasyon taslağı hazırlamaya başlama önerisini kabul etti. Bu bilgiyi görüşmelere yakın kaynaklar Phileleftheros gazetesine aktardı.
Gece yarısına kadar süren ilk gün görüşmeleri, Kıbrıs dönem başkanlığı girişimlerine bağlı iki önemli sonuç ortaya koydu.
Madde 42.7: Taslak üzerinde uzlaşı sağlandı
Liderler, görüşmelerin bir sonraki aşamaya geçmesi gerektiği konusunda anlaştı. Bu aşama, ortak yardım maddesinin yapılandırılmış aktivasyon süreci için bir taslak hazırlanmasını içeriyor. Kıbrıs'ın önerdiği süreç şu unsurları kapsıyor: etkilenen üye devlet için pratik adımlar, kurumsal temele dayanan bir karar alma prosedürü, yardım taleplerinin iletilmesi için net bir kanal ve üye devletin ihtiyaçları ile diğer üye devletlerin sunabilecekleri arasında somut bir eşleştirme.
Pratik açıdan Lefkoşa, yangın veya sel gibi acil durumlarda kullanılan mevcut AB sivil koruma mekanizmasına benzer bir süreç öneriyor. Bu mekanizmada bir üye devlet spesifik ihtiyaçlarını kaydediyor ve diğer devletler buna göre yardım sunuyor. Kıbrıs'ın amacı, herhangi bir üye devletin maddeyi aktive etmesi durumunda AB'nin müdahale etkinliğini güçlendirmek için konuyu Avrupa gündeminde tutmak.
Christodoulides, perşembe günü Ayia Napa marinasına varışında şunları söyledi: "Bölgesel ve uluslararası gelişmeleri dikkate alarak, AB'nin stratejik özerkliğini sağlama ortak hedefimize somut eylem ve icraatlarla anlam kazandırmanın zamanı geldi." Dönem başkanlığının somut önerileri olduğunu ve Komisyon ile diğer üye devletlerin de önerileri bulunduğuna inandığını belirtti. Christodoulides şöyle devam etti: "Bir devlet bu maddeyi aktive ettiğinde ne olacak? Örneğin, o devletin bulunduğu bölge, hangi devletlerin derhal yardım edebileceği ve ne tür bir yardıma ihtiyaç duyulduğu dikkate alınmalı — çünkü yardım, hem devletin kapasitesine hem de karşılaştığı tehditlere doğrudan bağlıdır."
Bölgesel zirve girişimine destek
İkinci sonuç olarak kaynaklar, AB liderlerinin Kıbrıs'ın bölgesel liderleri cuma günkü Lefkoşa oturumuna davet etme girişimini mükemmel olarak nitelendirdiğini aktardı. Bu oturumda gelişmeler ve İran krizinin yarattığı zorlukların ele alınmasında iş birliğinin güçlendirilmesi konularında diyalog gerçekleştirilecek.
İlk günün gündemi
Liderler ilk gün, AB'nin karşı karşıya olduğu başlıca jeopolitik sorunları ele aldı. Ukrayna, Orta Doğu'daki genel durum, enerji fiyatlarına etkisi ve ortak yardım maddesine operasyonel işlerlik kazandırılması ihtiyacı görüşmelerin merkezinde yer aldı.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin fiziksel katılımı, liderlere Kıbrıs dönem başkanlığı süresince ilgili Avrupa kararlarının uygulanması için yürütülen çalışmaları vurgulama fırsatı verdi.
Ayia Napa marinasındaki yemeğin ardından liderler açıklama yapmadan ayrıldı. Christodoulides gazetecileri cuma günkü basın toplantısına yönlendirdi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de Komisyon'un İran'daki savaşın etkilerinin ele alınmasına ilişkin kararlar hakkında açıklama yapacağını belirtti. Alman ve İtalyan liderler konferans merkezinden en son ayrılan isimler oldu; diğer herkes gittikten sonra geride kalarak araçlarına yürürken görüşmelerine devam ettiler.
İkinci gün programı
Gayri resmi Avrupa Konseyi'nin ikinci ve son günü Lefkoşa'daki Filoxenia Konferans Merkezi'nde gerçekleşecek. Liderler sabah 8:35 ile 9:15 arasında gelecek ve Christodoulides tarafından karşılanacak.
Çalışmalar saat 9:30'da AB liderleri ile Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola arasındaki görüş alışverişiyle başlayacak. Saat 10:00'da Çok Yıllı Mali Çerçeve üzerine ana oturum yapılacak ve yaklaşık iki saat sürmesi bekleniyor. Ardından Christodoulides, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ve von der Leyen'in katılımıyla basın toplantısı düzenlenecek.
Saat 12:50'de Christodoulides bölgesel ortakları karşılayacak. Bölgesel liderlerle çalışma yemeğinin yaklaşık iki saat sürmesi bekleniyor. Sonrasında açıklamalar yapılacak ve gayri resmi Avrupa Konseyi saat 16:30'da sona erecek.
