Avrupa Birliği, Suriye ile ilişkilerini derinleştirmeyi, resmi siyasi temasları yeniden başlatmayı ve daha yakın ekonomik ile güvenlik bağlarının önünü açmayı planlıyor. Reuters'ın ulaştığı bir belgeye göre bu adım, yıllardır dondurulan ilişkilerde kapsamlı bir politika değişikliğinin son halkasını oluşturuyor.
AB'nin diplomatik birimi tarafından hazırlanan ve bu hafta üye ülkelere dağıtılan arka plan belgesi, birliğin 1978 tarihli Suriye işbirliği anlaşmasını tam olarak yeniden yürürlüğe koyacağını belirtiyor. Belgeye göre AB, 11 Mayıs'ta Suriye'nin geçiş dönemi yönetimiyle resmi ve yapılandırılmış görüşmeler anlamına gelen Üst Düzey Siyasi Diyalog sürecini başlatacak.
AB, dikkat çekici bir politika değişikliğiyle yaptırım rejimini "yeniden çerçeveleyip uyarlayacağını" da açıkladı. Belgeye göre bu düzenleme, Suriye liderliğiyle angajmanı sürdürürken baskı gücünü korumayı ve geçiş sürecini baltalayan aktörleri hedef almayı amaçlıyor.
Suriye, geçen yılın sonunda Batılı yaptırımların büyük bölümünün kaldırılmasının ardından uluslararası topluma daha geniş çapta entegre olmayı hedefliyor. Ülkeyi geçici başkan olarak yöneten Ahmed el-Şara, 2024 yılı sonunda İslamcı muhalif gruplardan oluşan bir ittifakın başında eski lider Beşar Esad'ı 14 yıllık yıkıcı bir savaşın ardından devirmişti.
Göçmen geri dönüşleri ve Suriye'nin transit merkez rolü
Belge, ekonomik angajmanın artırılmasına yönelik planları da içeriyor. Buna ticaret ve yatırım çerçevesi oluşturulması, özel sektör finansmanının harekete geçirilmesi ve yeni bir teknik yardım merkezi aracılığıyla Suriye'nin iş ortamını iyileştirecek reformların desteklenmesi dahil.
AB ayrıca mültecilerin ve yerinden edilmiş kişilerin "güvenli, gönüllü ve onurlu geri dönüşünü" kolaylaştırmak için Suriye yetkilileriyle birlikte çalışacağını belirtti.
Avrupa'da 1 milyonun üzerinde Suriyeli mülteci ve sığınmacı bulunuyor; bunların yaklaşık yarısı Almanya'da yaşıyor. Mültecilerin geri dönüşü, 2024 sonunda Esad'ın devrilmesinden bu yana Avrupa başkentleri ile Şam arasındaki görüşmelerde gündemin en üst sırasında yer alıyor.
Belge, Suriye'yi bölgesel bağlantı projelerine entegre etme hedefini de vurguluyor. Buna Hindistan–Orta Doğu–Avrupa Ekonomik Koridoru da dahil olmak üzere ülkenin ulaşım, enerji ve dijital bağlantılar için bir merkez konumuna getirilmesi planlanıyor.
Suriye, özellikle İran savaşı sırasında Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının tetiklediği enerji krizi ortamında kritik bir transit noktası haline geliyor. Karadan taşınan Irak petrolünü taşıyan ilk tanker perşembe günü Suriye'nin Banyas limanından denize açıldı.
Türkiye, Suriye ve Ürdün de demiryolu ağlarını güney Avrupa'yı Körfez'e bağlayan bir koridor oluşturmak üzere yükseltme konusunda anlaştı. Türk Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu bu bilgiyi çarşamba günü Bloomberg'e açıkladı.
Suriyeli Kürtlerin entegrasyonuna destek
Güvenlik alanında belge, AB'nin Suriye polisine eğitim desteği verebileceğini, içişleri bakanlığında kurumsal kapasite inşasını destekleyebileceğini, terörle mücadele ile uyuşturucu kaçakçılığı ve organize suçla ilgili konularda işbirliği yapabileceğini belirtiyor.
Belge ayrıca AB'nin, Ocak ayında Şam ile kuzeydoğudaki Kürt liderliğindeki yetkililer arasında yapılan anlaşmanın uygulanmasına verdiği desteği vurguluyor. Bu anlaşma, yerel kurumların devlete entegrasyonunu ve daha geniş bir siyasi geçiş sürecinin parçası olarak Suriyeli Kürtlerin haklarının genişletilmesini içeriyor.
Bu anlaşmanın uygulanmasında önemli bir adım olarak Suriye, Mart ayında önde gelen YPG Kürt güçlerinin komutanını doğu bölgeleri için savunma bakan yardımcısı olarak atadı. ABD kuvvetleri de bu hafta son kalan askeri üslerini Suriye ordusuna devretti.
