Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, gelecek hafta Kıbrıs'ta düzenlenecek gayri resmi Avrupa Konseyi toplantısında gündeme hakim olması beklenen enerji ve jeopolitik tedbirlerin ana hatlarını açıkladı. AB liderleri, Ortadoğu krizinin ekonomik yansımalarını ele almaya hazırlanıyor.
23-24 Nisan 2026 tarihlerinde gerçekleşecek toplantıya Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides Lefkoşa ve Ayia Napa'da ev sahipliği yapacak. AB devlet ve hükümet başkanları, blok için kritik bir dönemde bir araya gelecek.
Von der Leyen, çatışmanın özellikle artan enerji maliyetleri yoluyla Avrupa ekonomisi üzerinde ciddi bir etki yarattığını söyledi.
"44 gündür Ortadoğu bir kez daha savaşa gömüldü ve geçen altı hafta bize barışın asla garanti olmadığını hatırlattı" dedi.
Von der Leyen, kırılgan bir ateşkesin kısa süreliğine ortaya çıktığını ancak müzakerelerin durması nedeniyle belirsizliğin sürdüğünü belirtti.
"Bir ateşkes ilan edildi, hepiniz buna tanık oldunuz" derken sahadaki gelişmeler konusundaki endişesini dile getirdi.
Gelecekte yapılacak herhangi bir anlaşmanın İran'ın nükleer ve balistik füze programını ele alması ve Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünün yeniden tesis edilmesi gerektiğini vurguladı.
"Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması büyük zarara yol açıyor ve seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanması bizim için son derece önemli" dedi.
Von der Leyen ayrıca Lübnan'a yönelik devam eden saldırıların diplomatik ilerlemeyi baltalama riski taşıdığı konusunda uyardı.
"Lübnan alevler içindeyken Ortadoğu'da veya Körfez'de istikrar sağlayamazsınız" dedi.
Bu gelişmeler ışığında Kıbrıs'ta bir araya gelecek AB liderleri, yüksek enerji fiyatlarına koordineli yanıtlara ve daha geniş jeopolitik risklere odaklanacak.
Von der Leyen, krizin sadece 44 gün içinde AB'ye 22 milyar Euro'dan fazla ek fosil yakıt ithalatına mal olduğunu açıkladı.
"Kırk dört gün, 22 milyar Euro ve karşılığında tek bir molekül ek enerji bile yok" dedi.
"Bu, krizin ekonomimiz üzerindeki muazzam etkisini gösteriyor" diye ekledi.
Von der Leyen, çatışmalar derhal sona erse bile Körfez'den gelen enerji tedariki kesintilerinin devam etmesinin beklendiği uyarısında bulundu.
Kıbrıs toplantısı öncesinde Komisyon, AB enerji koordinasyonunu ve kriz müdahale mekanizmalarını güçlendirmeye yönelik bir dizi teklif sunacak.
Von der Leyen, 2022 enerji krizinden çıkarılan derslere dikkat çekerek "Birlik gücümüzdür" dedi.
Bu tedbirler arasında gaz depolama koordinasyonunun iyileştirilmesi, ortak satın alma çabaları ve üye devletler arasında iç rekabeti önlemek için petrol stoku serbest bırakma yönetimi yer alacak.
Aynı zamanda Komisyon, yüksek enerji fiyatlarından etkilenen hanehalkları ve işletmelere yönelik hedefe yönelik ve geçici destek önerecek.
"Tedbirler savunmasız gruplara yönelik, zamanında ve geçici olmalı" dedi.
Von der Leyen, Nisan ayı içinde yeni bir geçici devlet yardımı çerçevesinin kabul edilmesi amacıyla daha esnek devlet yardımı kuralları üzerinde görüşmelerin sürdüğünü de teyit etti.
Bir diğer önemli odak noktası da bina yenileme ve endüstriyel iyileştirmeler gibi verimlilik tedbirleri yoluyla enerji talebinin azaltılması olacak.
"En ucuz enerji elbette kullanmadığımız enerjidir" dedi.
AB liderleri Kıbrıs'ta acil tedbirlerin ötesinde enerji maliyetlerini düşürmek için uzun vadeli yapısal reformları da ele alacak.
Von der Leyen, Avrupa'nın fosil yakıtlara aşırı bağımlılığının krizin ortaya çıkardığı temel bir zafiyet olmaya devam ettiğini vurguladı.
"Fosil yakıtlara aşırı bağımlılığımız için çok yüksek bir bedel ödüyoruz" dedi.
Yenilenebilir ve nükleer enerjinin artık AB elektrik üretiminin yüzde 70'inden fazlasını oluşturduğunu belirten von der Leyen, daha fazla yatırım ve entegrasyona ihtiyaç duyulduğu uyarısında bulundu.
Komisyon'un enerji bağımsızlığını artırmaya yönelik elektrik şebekeleri paketinin ve yaklaşan elektrifikasyon stratejisinin daha hızlı onaylanması için baskı yapması bekleniyor.
"Avrupa'yı elektriklendirmek, Avrupa'yı daha bağımsız kılmak demektir" dedi.
Yatırım da merkezi bir tema olacak. Von der Leyen, üye devletleri AB fonlarını daha iyi kullanmaya çağırdı ve planlanan bir yatırım konferansı aracılığıyla özel sermayenin artırılmasını istedi.
Enerji konusunun ötesinde Kıbrıs toplantısında, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı ve bloğun güvenlik sorunlarına hazırlığı dahil AB'nin daha geniş jeopolitik müdahalesi de ele alınacak.
Liderler ayrıca bu yılın ilerleyen dönemlerinde müzakereleri ilerletmek amacıyla 2028-2034 Çok Yıllı Mali Çerçeve'yi de görüşecek.
Toplantı, AB liderlerinin bölgesel ortaklarla bir araya gelerek Ortadoğu hakkında görüş alışverişinde bulunması ve işbirliği yollarını araştırmasıyla sona erecek.
