ABD'de yaz aylarının aşırı hava olayları bu hafta üç cephede birden etkisini gösteriyor. Cuma günü Büyük Göller'den Washington DC'ye kadar doğu yakasını saran yangın dumanı, Teksas'ın Hill Country bölgesinde üç gündür devam eden sel felaketi ve Pasifik Kuzeybatısı'nda gece boyunca yeni yangınların çıkmasıyla milyonlarca Amerikalı zorlu koşullarla karşı karşıya kaldı.
Ulusal Yangın Koordinasyon Merkezi'nin (NIFC) verilerine göre, ülke genelinde 68 büyük yangınla mücadele ediliyor. Bu sayı bir gün öncesine göre neredeyse iki düzine arttı. Pasifik Kuzeybatısı'nda yıldırım düşmelerinin ardından 17 yeni yangın daha çıktı ve bölge ülkenin en aktif yangın bölgesi haline geldi.
Yangınlarla mücadele için 17 bin 400'den fazla personel, 140 helikopter ve dört adet C-130 askeri uçağı görevlendirildi. NIFC'ye göre, Dağlık Batı bölgesindeki rekor düşük kar örtüsü ve kuraklık, yangın koşullarını normalde ağustos ortasına kadar görülmeyen seviyelere taşıdı.
Bu yıl ülke genelinde yaklaşık 3,72 milyon dönüm (1,51 milyon hektar) alan kül oldu. Bu rakam, geçen yılın temmuz ortasındaki toplamından 1 milyon dönümden fazla.
Minnesota Üniversitesi Halk Sağlığı Okulu'ndan aşırı hava koşullarının sağlık üzerindeki etkilerini araştıran Profesör Jesse Berman, aynı anda yaşanan bu tür felaketlerin tehlikeleri artırabileceğini söyledi. Berman, "Bunlar birleşik olaylar ve bu bazen etkilerini tek tek yaşadığımız olaylardan çok daha kötü hale getirebiliyor" dedi.
Pennsylvania Üniversitesi iklim bilimci Michael Mann, aşırı hava olaylarının jet akımındaki bir dalga deseniyle bağlantılı olduğunu ve bunun 'rezonans' olarak bilinen bir fenomen olabileceğini belirtti. Mann, jet akımındaki büyük dalgaların güçlenip sıkışmasıyla aşırı hava koşullarının bir bölgede daha uzun süre kalarak daha fazla kaosa yol açtığını açıkladı. Mann, araştırmalarının insan kaynaklı iklim değişikliğinin 1950'lerden bu yana bu tür sıkışmış jet akımı olaylarını üç katına çıkardığını gösterdiğini söyledi.
Michigan Üniversitesi Çevre ve Sürdürülebilirlik Okulu Dekanı iklim bilimci Jonathan Overpeck, yükselen sıcaklıkların etkileri farklı görünse de felaketleri aynı temel mekanizmayla tetiklediğini belirtti. Daha sıcak bir atmosferin topraktaki ve bitkilerdeki nemi daha agresif bir şekilde çektiğini, bunun Kanada'nın arazisini daha kuru ve yangına yatkın hale getirdiğini söyledi. Aynı zamanda daha sıcak bir atmosferin daha fazla su buharı tutabildiğini ve bunun da Teksas'ı vuran yoğun yağışları ürettiğini ifade etti. Overpeck, "İklim değişikliğinin yaptığı şey, aynı anda hem daha kuru koşullar ve daha fazla yangın, hem de daha fazla yağmur alma ihtimalini artırmak" dedi.
PUSLU GÖKLER
Kanada'daki yangınların dumanı Minneapolis'ten Washington'a kadar gökyüzünü turuncu-kahverengiye çevirdi ve Ortabatı, Kuzeydoğu ve Orta Atlantik bölgelerinde tehlikeli hava kalitesine yol açtı. Ulusal Hava Durumu Servisi'nin verilerine göre, 100 milyondan fazla Amerikalı (nüfusun yaklaşık üçte biri) çeşitli seviyelerde hava kalitesi uyarıları altında. Uyarılar, dışarıda egzersiz yapmama tavsiyesinden duman nedeniyle içeride kalma talimatına kadar değişiyor.
İsviçreli hava kalitesi teknolojisi şirketi IQAir'in verilerine göre, Cuma günü Chicago'nun hava kalitesi dünyada ikinci en kötü seviyedeydi. Yerel yetkililer Michigan Gölü kıyısındaki parkları ve plajları kapattı, park departmanı etkinliklerini iptal etti veya iç mekanlara taşıdı.
Kapatmalar, Civic Data Atlas'a göre şehir genelindeki hanelerin yaklaşık yüzde 4'ünü oluşturan klimasız sakinler için seçenekleri sınırladı. Ulusal Hava Durumu Servisi, şehirde sıcaklıkların 32 santigrat derecenin üzerine çıkmasını ve ısı indeksi değerlerinin 36 dereceye ulaşmasını beklediklerini belirterek şehrin toplum hizmeti soğutma merkezlerini devreye soktu.
Hafta başında Detroit, Minneapolis ve Toronto dünyanın en kirli şehirleri arasında yer almıştı.
Carolinas üzerinde bulunan bir ısı kubbesi, Minnesota ve Kanada'dan gelen dumanı ülkenin en kalabalık koridoruna yönlendiren kuzeybatı rüzgarlarını oluşturuyor. Hafta sonu beklenen yağmurların havayı temizlemesi umuluyor.
TEKSAS SULARI ÇEKİLİYOR
Ulusal Hava Durumu Servisi, Teksas'ta yağışların Cuma günü azalmaya başlayacağını ve önümüzdeki hafta sıcak ve kuru hava beklendiğini bildirdi. Ancak eyaletin Hill Country bölgesi üçüncü gün üst üste felaket boyutunda ani sele maruz kaldı. Ulusal Hava Durumu Servisi'ne göre, Salı gününden bu yana bazı bölgelere 68 santimetreden fazla yağış düştü.
Teksas Valisi Greg Abbott, sakinleri sel sularının tehlikelerine karşı uyanık olmaya çağırdı. Cuma öğleden sonra düzenlediği basın toplantısında, yağmurun en kötü kısmı geride kalmış olsa bile "nehirlerin yükselmeye devam edeceğini" söyledi. Tahminciler, bazı büyük nehirlerin hafta sonu zirve yapmasını bekliyor.
Abbott, eyalette bu haftaki sellerde iki kişinin öldüğünü doğruladı: Comfort kasabası yakınlarında karavanında sürüklenen 65 yaşındaki bir adam ve Uvalde County'de sel sularına dalan 74 yaşındaki bir adam. Kurtarma ekipleri bu hafta yükselen sulardan yüzlerce kişiyi çıkardı.
Teksas'taki sel, geçen yıl Guadalupe Nehri'nde en az 135 kişinin ölümüne yol açan ve şu anda yeniden su altında kalan kasabaları etkileyen sel felaketinin yıldönümünden iki hafta sonra geldi.
