Kıbrıs Teknoloji Üniversitesi'nin (CUT) ülke genelinde yürüttüğü türünün ilk araştırmasına katılan yeni annelerin ikisinden biri, ileri değerlendirme gerektiren depresyon ve kaygı belirtileri bildirdi. Aynı oran, doğum deneyimini “acı verici” olarak tanımladı.
Bu bulgular, mutlaka teşhis konmuş ruhsal bozukluklar anlamına gelmiyor, değerlendirme gerektiren belirtilerle ilgili. Yine de bu belirtilerin bu sıklıkta bildirilmesi, annelerin zamanında tespit edilip edilmediği ve desteklenip desteklenmediği konusunda soru işaretleri doğuruyor.
Sonuçlar, 474 yeni anneden alınan anketlere ve annelik deneyimleri üzerine yapılan odak grubu görüşmelerine dayanıyor. Sonuçlar, doğum öncesi ve sonrası dönemde ruh sağlığı hizmetlerinin güçlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor. Bulgular, 14 ve 15 Ekim'de Lefkoşa'daki Shiakolas Tıp Eğitim Merkezi'nde düzenlenen konferans ve eğitim toplantısında sunuldu. Toplantıya Kıbrıs genelinden 80 sağlık profesyoneli katıldı.
Çalışma, CUT'un yürüttüğü Avrupa projesi Mind the Mum'un bir parçası. Projenin bilimsel koordinatörü ise ebelik doçenti Eleni Hadjigeorgiou. Proje 2024-2027 yıllarını kapsıyor, Avrupa Birliği'nin EU4Health programı kapsamında ortak finanse ediliyor ve Kıbrıs ile Slovenya'da doğum öncesi ve doğum sonrası ruh sağlığına ilişkin veri topluyor.
Tarama ve destek
Çalışma, Kıbrıs'ta hamilelik sırasında ve doğumdan sonra ruh sağlığı sorunlarını tespit edecek sistematik programlara, kadınların doğru hizmetlere yönlendirilmesi için düzenli prosedürlere ve erken müdahale kapasitesine ihtiyaç olduğu sonucuna varıyor.
Ayrıca, ilgili hizmetlerin kadınların ihtiyaçları hakkında daha net bir tabloya sahip olabilmesi için istatistik göstergelerin kaydedilmesi gerektiğinin de altını çiziyor. Araştırmaya göre annelere verilen destek tek seferlik müdahalelerle sınırlı kalamaz; aile, annenin destek ağı ve ona bakan profesyoneller de sürece dahil edilmeli.
Toplantıdaki tartışmalarda, hem anneler hem de doğum öncesi ve sonrası dönemde bakım veren profesyoneller için destekte kurumsal boşluklar da vurgulandı.
Hadjigeorgiou, proje ekibinin hamile kadınların, annelerin, yenidoğanların ve ailelerin sağlığını desteklemeye kararlı olduğunu belirtti. Ekibin ayrıca sağlık profesyonellerini hedefli kurslar ve interaktif atölyelerle eğittiğini ekledi.
Sağlık Bakanlığı'nı temsil eden Ulusal Emzirme Komitesi Başkanı Chryso Grigoriadou, sağlık profesyonelleri için sürekli eğitimin önemine değindi. Emzirme döneminde annelere psikolojik destek verilmesi gerektiğini de vurguladı.
Tüm Kıbrıs Hemşire ve Ebe Derneği'nin ebeler komitesinden Maria Panayiotou ise doğum öncesi ve sonrası ruh sağlığının ebelik bakımının ayrılmaz bir parçası olduğunu dile getirdi. Panayiotou, bu konunun kadınların ve ailelerinin sağlığının diğer her yönü kadar ciddiyetle ele alınması gerektiğini söyledi.
İki günlük eğitimde psikolojik zorlukların erken fark edilmesi, annelerle nasıl iletişim kurulacağı, doğum sonrası kayıp gibi hassas durumların nasıl ele alınacağı ve farklı uzmanlık alanları arasındaki iş birliği konuları işlendi. Eğitimde Kıbrıs'tan uzmanların yanı sıra Polonya'daki Gdańsk Üniversitesi ve İspanya'daki Avrupa Doğum Öncesi ve Doğum Sonrası Ruh Sağlığı Enstitüsü'nden uzmanlar yer aldı. Polonya'dan ayrıca doğum sırasında kadın hakları, tıbbi müdahalelere rıza, emzirme desteği ve anne ile yenidoğan arasındaki temas konularına odaklanan uygulamalar sunuldu.
Mind the Mum kapsamında, CUT ile Birth Forward kuruluşunun ortaklaşa düzenlediği ülke genelindeki oturumlarla, hamile kadınları hazırlamayı ve güçlendirmeyi amaçlayan ücretsiz bir program şimdiden yürütülüyor. Pilot uygulama sona erdiğinde programın, Kıbrıs genelindeki doğum öncesi ve ruh sağlığı profesyonelleri için bir önleme aracına dönüşmesi hedefleniyor.
Araştırma ekibi ayrıca, doğum öncesi ve sonrası ruh sağlığının birinci ve ikinci basamak sağlık hizmetlerine dahil edilmesine yönelik kanıta dayalı önerileri hazırlıyor. Önerilerde önleme, hizmetlerin birbiriyle bağlantılandırılması ve disiplinler arası iş birliği öne çıkıyor.
Projenin 2027'nin ortasında sona ermesi bekleniyor. Proje, 10 Haziran 2027'de Lefkoşa'da düzenlenecek uluslararası nihai konferansla tamamlanacak.
