Avrupa genelinde etkili olan uzun süreli sıcak hava dalgası, toplumlar, acil servisler ve ekonomiler üzerindeki baskıyı giderek artırıyor. İspanya ve Fransa'daki ölümcül orman yangınlarından İtalya ve Macaristan'daki kuraklığa kadar iklim acil durumları, artan insani, ekonomik ve çevresel maliyetleri gözler önüne seriyor. Hükümetler hem acil müdahale hem de uzun vadeli iklim uyumunu güçlendirmek için harekete geçiyor.
Geçen hafta düzenlenen bir acil durum brifinginde konuşan Avrupa Komisyonu Hazırlık ve Kriz Yönetiminden Sorumlu Üyesi Hadja Lahbib, Avrupa'nın giderek daha tehlikeli bir döneme girdiği uyarısında bulundu.
Avrupa'nın "tüm kıtalar arasında en fazla ısınan bölge olduğunu ve endişe verici eğilimler gösterdiğini" belirten Lahbib, "Yalnızca Haziran ayındaki sıcak hava dalgasına en az 3 bin 500 ölüm atfedilebilir. Bu yıl şimdiden bir rekora imza attık; sıcak hava dalgaları yaşadık ve yangın sezonu normalden daha erken başladı" dedi.
Bu yazın en ölümcül orman yangını İspanya'da yaşandı. Güneydoğudaki Almeria eyaletinde çıkan yangında 13 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı ve yaklaşık 7 bin hektar alan kül oldu. Kamu yayıncısı RTVE, ölenlerin birçoğunun yabancı uyruklu olduğunu ve 10 kişiden hâlâ haber alınamadığını bildirdi.
Yangının çıkış nedeniyle ilgili soruşturma sürüyor. Yetkililer, bir elektrik direğinin veya kablosunun devrilmesinin yangını tetiklemiş olabileceği ihtimalini inceliyor.
Fransa'da itfaiye ekipleri, Paris'in güneydoğusundaki Fontainebleau ormanında çıkan iki yangını nihayet Salı günü kontrol altına aldı. Alevler, UNESCO biyosfer rezervi olan bölgede yaklaşık 2 bin 50 hektarlık alanı küle çevirdi.
İçişleri Bakanı Laurent Nunez, yılbaşından bu yana ülke genelinde yaklaşık 32 bin hektar alanın yandığını ve bu rakamın 2025 yılının tamamını aştığını söyledi. Yetkililer, Fontainebleau yangınıyla ilgili iki şüpheliyi gözaltına alırken, bu yıl ülke genelinde yangınla bağlantılı davalarda 59 kişi tutuklandı.
Portekiz'de ise Temmuz başına kadar 4 bin 592 kırsal yangın kaydedildi ve 30 bin hektardan fazla alan yandı. Bu, geçen yılın aynı döneminde kaydedilen alanın neredeyse dört katı. Yunan itfaiye ekipleri, yüksek sıcaklıklar ve kuvvetli rüzgarların yangın söndürme çalışmalarını engellemesi nedeniyle çok sayıda yangına müdahale etti ve birçok bölgede tahliye emri verildi.
İngiltere bile bu anormalliği hissediyor. Uzun süren kurak havanın ardından Kuzey Galler ve İngiltere'nin Peak District bölgesinde çıkan orman yangınlarının ardından büyük çaplı olaylar ilan edildi.
Ulusal İtfaiye Şefleri Konseyi'ne bağlı orman yangını taktik danışmanı Dave Swallow, İngiltere'nin "Akdeniz bölgelerindeki yangınlara daha çok benzeyen" yangınlar yaşamaya başladığını söyledi. Swallow, yaz başından bu yana itfaiye çağrılarının en az iki katına çıktığını ve ekiplerin normal koşullara göre çok daha fazla olaya müdahale ettiğini belirtti.
Etkiler orman yangınlarının ötesine geçiyor; su kaynakları da giderek artan bir baskı altında.
Portekiz'de, Lizbon'un güneyindeki Almada'da binlerce yerel halk ve turist, sıcak hava dalgası sırasında tüketimin rekor seviyelere ulaşmasının ardından dönüşümlü gece su kesintileriyle karşı karşıya kaldı. Yetkililer ayrıca bahçe ve golf sahalarının sulanması, havuzların doldurulması ve araç yıkanması gibi zorunlu olmayan su kullanımını yasakladı. Yerel işletmeler ise kısıtlamaların sezonun zirvesindeki turizmi olumsuz etkilediği uyarısında bulundu. Barajlar kapasitelerinin yaklaşık yüzde 10'una kadar düştü.
Kuzey İtalya'da Po Nehri Havza Otoritesi, uzun süren sıcaklık ve yağış eksikliğinin nehir akışını azaltması nedeniyle şiddetli kuraklık koşullarının devam ettiği ve Avrupa'nın en verimli tarım bölgelerinden birinde sulama kaynaklarını tehdit ettiği uyarısında bulundu.
Macaristan'da Velence Gölü, haftalardır süren kavurucu sıcaklıklar ve yıllardır ortalamanın altında seyreden yağışların ardından 47 santimetre ile rekor düşük seviyeye geriledi. Bu durum, Orta Avrupa genelinde tatlı su kaynakları üzerindeki artan baskıyı gözler önüne seriyor.
Avrupa genelindeki meteoroloji kurumları, yüksek sıcaklıklar, kuru bitki örtüsü ve sınırlı yağışın hızla yayılan orman yangınları için uygun koşullar yarattığı konusunda uyarmaya devam ediyor.
Fransa Meteoroloji Kurumu (Meteo-France) yangın riskini olağanüstü olarak nitelendirirken, İngiltere Meteoroloji Ofisi (Met Office) sıcak ve kuru havanın devam edeceğini tahmin ediyor. Portekiz ve İspanya'da da benzer uyarılar yapıldı.
Giderek daha sık görülen eşzamanlı acil durumlarla başa çıkmak için Avrupa Birliği, Sivil Koruma Mekanizması aracılığıyla sınır ötesi orman yangını hazırlığını güçlendirdi. Bu kapsamda, 14 ülkeden 22 özel yangın söndürme uçağı, 5 helikopter ve 777 itfaiyeciden oluşan şimdiye kadarki en büyük yedek güç, yüksek riskli bölgelere önceden konuşlandırıldı.
Avrupa yaz yangın sezonunun zirvesine girerken, orman yangınları, kuraklık ve su kıtlığının birleşimi, yerel, ulusal ve Avrupa düzeyinde koordineli müdahalelere olan ihtiyacı bir kez daha ortaya koyuyor. Politika yapıcılar, acil müdahalenin yanı sıra önleme ve iklim uyumuna giderek daha fazla önem veriyor. ■
