Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, bu hafta Taşınmaz Mal Komisyonu'nu (IPC) ve Kıbrıslı Rumların kuzey Kıbrıs'ta kaybettikleri taşınmaz mallara erişimi ile tazminat durumunu bir kez daha inceleyecek.
Salı ile Perşembe günleri arasında komite, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) kararlarının uygulanmasını görüşecek ve bu kapsamda Xenides-Arestis davası da ele alınacak.
2005 yılında verilen bu karar, 1974'te Türkiye'nin adaya müdahalesi sonucu taşınmaz mal kaybeden ve tazminat almak isteyen Kıbrıslı Rumların yeterli şekilde tazmin edilmesini emrediyor.
Bu karar, 2005 yılında Lefkoşa'da Taşınmaz Mal Komisyonu'nun (IPC) kurulmasını sağladı. Kıbrıslı Türk yetkililer tarafından işletilen komisyon, görünüşte 'kuzey Kıbrıs'taki terk edilmiş mülklere ilişkin talepler için etkili bir iç hukuk yolu oluşturmayı' amaçlıyor.
Bakanlar toplantısı öncesinde, hem Kıbrıs hem de Türkiye hükümetleri Avrupa Konseyi'ne belgeler sundu. Kıbrıs Rum yönetiminin pozisyonu, daha önce hem AİHM hem de Bakanlar Komitesi tarafından verilen bulguların aksine, IPC'nin etkili bir iç hukuk yolu teşkil etmediği yönünde.
Yönetim, geçen Aralık ayında Bakanlar Komitesi'nin 'Türkiye'yi, AİHM tarafından belirlenen tutarları, birikmiş temerrüt faiziyle birlikte, daha fazla gecikmeksizin ödeme konusundaki koşulsuz yükümlülüğüne uymaya çağırdığını' belirtti.
Ayrıca komitenin, 'başvuranların, AİHM tarafından belirlenen tutarlar Türkiye tarafından ödenmeden önce IPC'ye başvurma veya başka herhangi bir usuli adım atma yükümlülüğü bulunmadığına' karar verdiğini vurguladı.
Yönetim daha sonra, kuzey Kıbrıs'taki terk edilmiş Rum mülklerine ilişkin çeşitli kararlar nedeniyle Türkiye'nin ödemesi gereken toplam tutarın şu anda '57 milyon avronun üzerine' çıktığını ve bu nedenle komiteyi 'bu tutarların derhal ve koşulsuz olarak ödenmesi yönündeki ısrarını yinelemeye' teşvik ettiğini söyledi.
'Kıbrıs, IPC'nin etkisiz bir çözüm yolu olduğunu düşünmek için gerekçelerini sunmuştur' denilen açıklamada, Xenides-Arestis davasıyla ilgili vakaların 'çoğunluğunda', 'dört ara karara rağmen adil tazminatın hâlâ ödenmediği' ifade edildi.
Bu konuda Kıbrıs Rum yönetimi, 'Türkiye'nin bu konudaki başarısızlığını kınadığını ve ödemenin IPC'ye başvurmaya bağlı olamayacağı yönündeki tutumunu yinelediğini' belirtti.
Öte yandan Türkiye, komitenin Xenides-Arestis davasıyla ilgili altı vakayla ilgili incelemesini zaten kapattığına dikkat çekti ve 'tüm bu kararlarda, IPC'nin tüm vakaların denetiminin kapatılmasına yol açan merkezi önlem olduğunu' söyledi.
Türkiye ayrıca bir vakada, komitenin Kıbrıslı Rum başvuranın IPC tarafından teklif edilen tazminatı kabul etmemesi nedeniyle incelemesini 'dostane bir çözüm olmaksızın' kapatmaya karar verdiğini ekledi.
'Başvuranlara ödenen tazminat miktarı, mülkle ilgili tüm talepleri ... AİHM tarafından hükmedilen adil tazminat tutarı ile varsa temerrüt faizini kapsıyordu,' denildi.
Türkiye, 'Xenides-Arestis grubundaki kalan tüm başvurucuları IPC'ye başvurmaya davet ettiğini' ve IPC'nin 'yerleşik uygulama gereği taleplerini bütünüyle karşılayacak donanıma sahip olduğunu' ekledi.
Ayrıca IPC'nin mevcut durumuna ilişkin bir güncelleme sunarak, komisyonda halen 11 başvurunun beklediğini ve bunlardan 10'unun Xenides-Arestis davasının bir parçası olduğunu bildirdi.
'Türk tarafı, Xenides-Arestis grubundaki kalan başvuruculara ... bugüne kadar yapmadılarsa, talepleri için IPC'ye başvurma ve AİHM tarafından hükmedilen adil tazminat ile varsa temerrüt faizini içerecek bir tazminat alma çağrısını yineliyor,' denildi.
Konuyu en son Aralık ayında ele alan komite, başvuranların kendilerine ödenmesi gereken tazminatı almak için IPC'ye başvurmak zorunda olmadıklarını, ancak IPC'nin bu tür uyuşmazlıklar için etkili bir iç hukuk yolu olmaya devam ettiğini tespit etti.
Bu doğrultuda komite, iki davanın denetimini kapattı ve konuyu Haziran ayında tekrar görüşme kararı aldı.
