Gece geç saatlerde, hatta gece yarısından sonra bile Baf çöpleri topluyor. Birkaç büyülü saat boyunca şehir, işini yeniden yoluna koymuş gibi görünüyor. Kıbrıs'ta çöp toplamayı düşündürücü kılan şey yalnızca serin havanın işçiler ve makineler için daha rahat olması değil. Gece toplama, görünür olanın zorbalığına karşı küçük bir başkaldırı. Şehir kendisi dinlenirken, iştahının izlerini siliyor. Ertesi sabah insanlar temizliği erdemle karıştırabilir.
Kıbrıs'ın çöpü ele alışında daha pratik bir akıl da var. Çöp kamyonu hareket eden dev bir noktalama işareti gibi. Durur, gürler, geri manevra yapar ve bütün bir sokağı beklemeye çağırır. Gündüz çalışan şehri aksatabilir. Gece ise herkes işini bitirip büyük ölçüde evine döndükten sonra şehirle pazarlık yapar.
Toplama yine de ses çıkarıyor. Akşam ya da gece, sihirli bir ses yalıtımı sistemi değil. Ama iş, insanların acele ettiği ya da fark etmiyormuş gibi davrandığı saatlerden alınıp kaydırılmış oluyor. Kamyon da daha az engel haline geliyor.
Yeşil konteynerler ve mahalle siyaseti
Bu kentsel metabolizmaya benim katkım mütevazı. İki haftada bir kabaca bir küçük alışveriş poşeti dolusu çöp çıkarıyorum. Ancak Baf'ın belediye vergileri, minimalist yaşam tarzımla pek uyuşmuyor.
Eşyalarım Hollanda'dan geldiğinde üç taşınma kolisi çıkmıştı. Karşı evdeki komşum bir konuşmaya başladı. Tek kelimesini anlamadım. Ama sezgilerim, o yeşil kutunun kendi alanı olduğunu belirtmek istediğini söylüyordu. Sokağın iki yanında da yeşil konteynerler var. Öteki konteyner doluydu.
Talimatı anlamış ama açıklamasını anlamamış birinin nazik gülümsemesiyle uydum. Yeşil konteynerlerin kurum, yerel tartışma ve kapaklı bir siyaset felsefesi olduğunu ancak sonradan öğrendim. Komşuma çok az çöp çıkardığımı ve endişelenmemesi gerektiğini anlatmak istemiştim. Ama yanımda telefon yoktu ve Rumcam bu işi halledecek kadar iyi değildi. Sonra açıklarım diye düşünüyordum, ama “sonra” hiç gelmedi. Komşum da benim hakkında kendi sonuçlarına vardı: Çok titiz biri olduğum sonucuna, çünkü beni düzenli olarak süpürürken görüyordu. Ya da çok küçük bir karton imparatorluk işlettiğim sonucuna. Bu benzetmeyi bilerek yaptım.
Burada Hollanda'dakinden çok daha fazla toz var. Orada yağmur sokakları yıkıyor. Amsterdam'da toz kaynaklarının bir kısmı hiç yok. Komşularım kaldırımdan toz temizlediğimi görüyor. Bu, bir iş olmaktan çok jeolojiyle süregiden bir pazarlık. Karakter geliştiren bir egzersiz ve harika bir spor.
Çöp kutularının ötesinde
Baf da en az benim kadar çabalıyor. Kente çöp kamyonları, konteynerler ve ekipmanlar eklendi. Çin kökenli bir Kıbrıslı'nın bağışladığı 14 temizlik arabasının her birinin yaklaşık 1.800 euroya mal olduğu bildiriliyor. Yeroskipou'ya ayrı toplama için yeni ve modern bir kamyon geldi. Bir plaj temizliği etkinliğinde gönüllüler 20 dakikada yaklaşık 18 kilogram çöp topladı. Bu çöpün içinde 2.000'den fazla sigara izmariti vardı.
Çöp hikâyesinin daha garip dipnotları da var. Bir çöp kamyonu, frenleri arızalandıktan sonra Achelia yakınlarında yoldan çıktı ve üç kişi hafif yaralandı. Baf Deniz Feneri yakınlarında dev bir kalamar kıyıya vurdu. Ardından Kato Baf limanının yakınında bir fok göründü. Bu arada Kissonerga sakinleri, Green Point'te yapılan çöp dökmelerinden şikâyet ediyor. Çöpün zararlı böcekleri çektiğini ve yangın tehlikesi yarattığını söylüyorlar. Diğer bölgeler için de durum aynı. Birçok yabancının da aralarında olduğu gönüllüler temizliğe yardım ediyor. Atık işleme sorunu mecliste “tik tak eden bir zaman bombası” olarak tanımlandı.
Yani yeşil çöp kutusu hem bir sembol hem de bir itiraf. Kıbrıs daha iyisini yapmak istiyor. Çöp gözden kaybolduğunda başka birinin felsefesine geçtiğine dair rahatlatıcı inanca sahip olmak istiyor. Ama geç saatte, gece yarısından sonra gelen kamyon daha iyi bir ders veriyor! Bir şehir, atıklarını sakladığı için temiz olmaz. Bu atıkların nereye gittiğini önemseyecek kadar çok insan olduğu için temiz olur. Kıbrıs'ta çöpün bile bir gece hayatı var. Hepimiz bir biçimde ertesi sabahın sorumluluğunu taşıyoruz.
