Baf'ta geçen temmuzda otel penceresinden düşerek yaşamını yitiren üç yaşındaki oğlunun ölümüne neden olmak suçunu kabul eden İngiliz babanın davasında ceza 16 Ekim'de belli olacak.
Azami ceza dört yıl hapis. Bu üst sınır, ancak sürekli ve doğası gereği tehlikeli davranışla ölüme neden olunması halinde nadiren uygulanıyor.
İngiliz hukukunda çocuğu ölüm ya da ciddi yaralanma riski bulunan duruma maruz bırakarak ölümüne neden olma ya da ağır ihmalle adam öldürme suçu bulunuyor. Ancak kusur unsuru “aceleci, düşüncesiz ya da tehlikeli” davranışla sınırlı kalan ve ağır ihmale varmayan ölüm nedenine ilişkin genel bir ceza hukuku suçu yok.
Bir kişiyi öldürme sorumluluğu geleneksel olarak çoğu insan için açıktır. Birini kasıtlı öldürmek evrensel cinayet suçudur. Ağır ihmalle öldürmek çoğu ülkede adam öldürme suçudur; ancak kazayla ölüm suç değildir. Yine de bazı kazalar anlık dikkatsizlik, düşüncesizlik ya da bazı ülkelerde suç sayılan tehlikeli davranış nedeniyle oluşur.
İngiltere'de kaza olsaydı İngiliz babanın davası açılıp açılmayacağı belli değildi. Savcılığın babanın davranışının ciddi zarar riski taşıdığını ya da ağır ihmale dayandığını kanıtlayabilmesine bağlı olurdu. Kamuoyuna yansıyan uzlaşılmış olgulara bakılırsa, babanın küçük oğlunu otelin dördüncü katındaki pencere kenarına koyduğu ve pencerenin kısmen açık olduğunu fark etmediği, bunun da çocuğun ölümüne yol açtığı anlaşılıyor. Başka bir deyişle, pencereyi kapalı olduğundan emin olmadan çocuğu pencere kenarına koymak tehlikeliydi.
Olgular üzerinde uzlaşı sağlanmış olsa da, davanın haberleştiriliş biçimine bakılırsa, sanık suçunu kabul ettiğinde savcılık ve savunmanın üzerinde anlaştığı bir itiraf temeli olup olmadığı net değildi. Bu temelde, sanığın mahkemeye ve kendine karşı cezai sorumluluk kabul ettiği olayların versiyonu belirlenirdi.
Bilindiği üzere her ceza suçu mutlaka kovuşturulmak zorunda değildir. Kıbrıs Cumhuriyeti başsavcısı bu kovuşturmayı kamu yararı gereği sürdürme kararı verdi; muhtemelen devletin özel koruma borcu altında olduğu bir çocuğun ölümü söz konusu olduğu için.
Öte yandan babanın davranışı, 1995'te Berlin'deki otel odasının dördüncü katındaki balkon korkuluğundan küçük bir bebeği sarkıtarak şok yaratan şarkıcı Michael Jackson'ın yaptığı pervasız ve tehlikeli davranıştan tamamen farklıydı.
Bir ebeveynin çocuğunun ölümüne neden olması nedeniyle kovuşturulması ve cezalandırılması, yaşam hakkının korunmasıyla ilgili insan hakları hukukunun bir parçasıdır. Aynı zamanda, kendi çocuğunun ölümüne neden olma acısı ve ıstırabıyla derinleşen acımasız ve aşırı cezadan bir babanın korunması da söz konusudur; bu da kendi başına bir ömür boyu ceza niteliğindedir.
Kıbrıs'taki ilgili ceza yargılama içtihadı büyük ölçüde “aceleci, düşüncesiz ya da tehlikeli” araç kullanmasından kaynaklanan trafik ölümleri üzerine kuruludur. İçtihat, derhal hapis cezasını gerektirmeyen anlık özen eksikliği ile dört yıllık üst sınır içinde derhal hapis cezasını hak eden sürekli tehlikeli sürüş arasında ayrım yapar.
İlke olarak babanın davasına yaklaşımın sorumluluk bakımından benzer olması muhtemel olsa da, kendi çocuğunun ölümüne neden olan bir babanın tarifsiz acısı ve ıstırabı özel dikkat gerektirir. Suçluluk duygusu iyi bilinen bir ızdırap biçimidir ve Dostoyevski bunu Suç ve Ceza romanında bir ceza türü olarak görmüştür.
Kendi çocuğunun ölümüne neden olmanın yarattığı acı, ıstırap ve süregelen yas, derhal infaz edilecek hapis cezasını ertelenmiş cezaya çevirebilecek kişisel hafifletici bir etkendir; bu durum ceza olarak görülse de görülmese de geçerlidir.
Kıbrıs'ta sanığın “acı, derin yas ve ciddi rahatsızlık” çektiği en ilgili trafik davası, sekiz yaşındaki bir kızın ölümüne neden olan genç bir adamın davasıdır. Adam teselli edilemez durumdaydı. O kadar ki temyiz mahkemesi, cezayı hafif bulmasına rağmen iki aylık hapis cezasını bozmamaya karar verdi.
İngiltere'de tehlikeli araç kullanmaktan ölüme neden olma ayrı bir suçtur ve orta düzeyde kusurluluk halinde bile yıllarca hapis cezası verebilir. Kıbrıs'ta araç kullanma ağır ihmale dayandığında ölüme neden olma, adam öldürme ya da muadili cinayet suçu olarak kovuşturulur.
Baf'taki Kıbrıslı mahkeme benim forumum değil ve kendi forumu olmayan bir ceza mahkemesinin muhtemel cezasını açıklayan cesur bir avukat olmak zordur. Kıbrıslı karakter ise benim uzmanlık alanım; Baf halkı şaşırtıcı derecede masum olmasa da büyük bir yüreğe ve cömert bir ruha sahiptir ve babanın oğlunun kaybı nedeniyle duyduğu acı ve ıstırabın Kıbrıslı yargıçların ruhunda kaybolmayacağını düşünürüm.
Shakespeare'in en ünlü metaforunu harmanlayarak: geçen temmuzda ona ve ailesine musallat olan “pervasız talih” karşısında teselli edilemez yas tutan bir babaya ne tür bir ceza uygulanmalı? Baf mahkemesi için soru budur.
