Kıbrıs Elektrik Kurumu (EAC), ülkenin enerji dönüşümünün merkezinde yer almaya devam edecek. Enerji Bakanı Michael Damianos, Perşembe günü EAC'nin 30 aylık değerlendirme sunumunda yaptığı konuşmada, hükümetin elektrik şebekelerine, enerji depolamaya ve arz güvenliğini sağlamak için konvansiyonel üretime yatırım yapmaya devam edeceğini söyledi.
Damianos, EAC'yi Kıbrıs enerji politikasının stratejik bir direği olarak tanımladı ve daha temiz bir elektrik sistemine geçişin yalnızca yenilenebilir enerji üretimini artırmaya değil, güvenilir, dirençli ve uygun fiyatlı bir elektrik şebekesinin sürdürülmesine de bağlı olduğunu belirtti. 'Tüm çabalarımızın ortak paydası, tüketiciler için uygun fiyatlı elektrik ve elektrik sisteminin güvenli işleyişidir' dedi. Bakan, enerji dönüşümünün birliktelik, ulusal dirençlilik ve kamu yararına hizmet eden profesyoneller gerektirdiğini vurguladı.
EAC Genel Müdürü Adonis Yiasemides, kurumun misyonunun ticari performansın ötesine geçtiğini belirterek elektriğin sadece ekonomik bir mal değil, aynı zamanda bir kamu malı olduğunu söyledi. 'EAC, sorumluluk, teknik uzmanlık ve mali basiretle topluma hizmet etmeye devam edecek; enerjinin güvenlik, kalkınma, sosyal uyum ve ülkenin geleceği için bir ön koşul olduğunun tam bilinciyle hareket ediyor' ifadelerini kullandı.
Yiasemides, kurum çalışanlarına övgüde bulunarak geçen yaz yaşanan Limassol dağ yangınlarında 100'den fazla personelin 33 gün kesintisiz çalışarak elektrik tedarikini yeniden sağladığını, 100 kilometreden fazla hasarlı şebekeyi onardığını ve yaklaşık 1.400 elektrik direğini değiştirdiğini anlattı. Bu deneyimin, dronelar, özel ekipmanlar ve orman yangını müdahale yeteneklerine yapılan ilave yatırımlarla kurumun acil durum hazırlığını güçlendirdiğini söyledi.
EAC Başkanı George Petrou ise, kurumun 30 aylık döneminin yüksek enerji fiyatları, artan yenilenebilir enerji payı, büyüyen yatırım ihtiyaçları ve rekabetçi elektrik piyasasının başlamasıyla Kıbrıs elektrik sektörünün en zorlu dönemlerinden birine denk geldiğini belirtti. 'EAC sıradan bir ticari kuruluş değildir. Kritik altyapı ve kamu hizmeti kuruluşudur' diyen Petrou, kurumun sadece mali sonuçlarıyla değil, ülkenin uzun vadeli enerji dönüşümü için gereken altyapıyı finanse ederken güvenilir elektrik tedarikini sürdürme kabiliyetiyle de değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
2025 yılında EAC'nin elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 66'sını Vasiliko santrali, yüzde 32'sini Dhekelia santrali ve yüzde 1'ini Moni santrali karşıladı. Bu da yenilenebilir enerji kapasitesi genişlerken konvansiyonel üretimin devam eden önemini ortaya koydu. Kurumun denetlenmiş 2025 hesaplarına göre, EAC'nin geliri 1,12 milyar avro, gideri 1,092 milyar avro, faaliyet karı 28,7 milyon avro ve net karı 12,3 milyon avro olarak gerçekleşti.
Petrou, Avrupa Yatırım Bankası'ndan (EIB) iletim ve dağıtım projeleri için 215 milyon avro kredi sağlandığını ve bunun kurumun mali istikrarına duyulan güvenin göstergesi olduğunu söyledi. 2025 sonu itibarıyla dağıtım şebekesine bağlı yenilenebilir enerji sistemi sayısı 97 bin 600'e ulaştı ve bu sistemler 1.068 MW'ın üzerinde kurulu güce karşılık geldi. 2030'a kadar 1.000 MW daha eklenmesi bekleniyor. Ayrıca 405 okulda fotovoltaik kurulumunun tamamlandığı, ülke genelinde sokak aydınlatmalarının LED'e dönüştürüldüğü ve elektrikli araç şarj altyapısının genişletildiği belirtildi.
Elektrik şebekesinin modernizasyonu kapsamında EAC, 2024-2026 yılları arasında büyük iletim ve dağıtım yükseltmeleri gerçekleştirdi. Şu ana kadar 390 bin akıllı sayaç kurulurken, Haziran 2027'ye kadar bu sayının 500 bine çıkarılması hedefleniyor. Proje, Kıbrıs'ın İyileşme ve Dayanıklılık Planı kapsamında destekleniyor ve sertifikalı fon tutarı 29,6 milyon avro olup bu miktarın 13,7 milyon avrosu halihazırda alınmış durumda.
Petrou, yenilenebilir enerji kısıtlamalarının sektörün en acil sorunlarından biri haline geldiğini kabul ederek çözümün yenilenebilir enerji üretimini sınırlamak değil, depolama, daha akıllı şebekeler ve piyasa reformlarına yatırım yapmak olduğunu söyledi. 'Bundan sonraki en büyük zorluk, yeşil üretimi yeşil tüketime dönüştürmektir' dedi. Ayrıca EAC'nin sosyal rolüne dikkat çeken Petrou, kırılgan tüketicilere yönelik özel ev tarifesinden yararlanan hane sayısındaki uygunluk kategorisinin 18'den 20'ye çıkarıldığını ve Şubat 2026 sonu itibarıyla yaklaşık 29 bin 900 müşterinin bu tarifeye kaydolduğunu açıkladı.
Bakan Damianos, ileriye dönük olarak elektrik sisteminin modernizasyonunun hükümetin öncelikleri arasında olmaya devam edeceğini vurguladı. İletim ve dağıtım altyapısına yatırımlar, akıllı elektrik sayaçlarının yaygınlaştırılması ve büyük ölçekli batarya depolama geliştirilmesinin önemini belirten Damianos, bu adımların yenilenebilir enerji kısıtlamalarını azaltmak ve güneş enerjisinden daha iyi yararlanmak için gerekli olduğunu ifade etti. Mevcut planlamaya göre Kıbrıs'ın enerji dönüşümünün bir sonraki aşamasını desteklemek için 2030'a kadar 600 MW elektrik depolama kapasitesine ihtiyaç duyulacağını söyledi. Damianos ayrıca, Vasiliko'da 6. Kombine Çevrim Ünitesi'nin tamamlandığını ve mevcut ünitelerde doğal gaza hazırlık için yükseltmeler yapıldığını aktardı.
Basın toplantısında Cyprus Mail tarafından, yaşlanan üretim ünitelerinin 2028'e kadar değiştirilmeyecek olması nedeniyle elektrik kesintilerine kısa vadeli bir çözüm olup olmadığı soruldu. EAC Başkanı George Petrou, ilk iyileştirmelerin batarya depolama ile geleceğini söyledi. 'İlk batarya grubunun 2027 başında faaliyete geçmesi gerekiyor' diyen Petrou, Dhekelia'daki ikinci batarya depolama projesinin ise Eylül veya Ekim 2028'de devreye girmesinin beklendiğini ekledi. Ayrıca Dhekelia için zorluklara ve yüksek maliyete rağmen üç yeni rüzgar türbini sipariş edildiğini belirten Petrou, ilk türbinin 2028 başında, ikincisinin 2028 ortasında, üçüncüsünün ise 2029 başında sevkiyata hazır olacağını kaydetti.
