Kıbrıs Bankalar Birliği, İlçe Yerel Yönetim Kuruluşlarına (DLGO) yazılı başvuruda bulunarak inşaat ruhsatı iptalleri etrafında büyüyen kriz hakkında bilgi talep etti. Phileleftheros'un haberine göre, kredi kuruluşları hiçbir zaman yasallaşamayacak projeler nedeniyle batık kredilerle baş başa kalma riskiyle karşı karşıya.
Mektup, DLGO'ların ruhsat iptallerinin ardından geldi. Phileleftheros'un Salı günkü haberine göre, Lefkoşa DLGO tarafından işlenen inşaat ruhsatı başvurularının yüzde 54'ünde önemli sapmalar veya usulsüzlükler tespit edildi. Bunlar arasında hesaplama hataları nedeniyle imar katsayılarının ihlali, otopark sorunları ve parsel sınırlarına gereken mesafelerin korunmaması yer alıyor. Bu durum komşu sakinlerin yaşam kalitesi haklarını da doğrudan etkiliyor.
Etkilenen projelerde konut birimleri için kredi veren bankalar, ruhsatların iptal edilmesi ve projelerin ya tamamen durdurulması ya da ciddi biçimde gecikmesi halinde büyük riskle karşı karşıya kalacak. Özellikle ciddi ihlallerin yaşandığı durumlarda, yasa harfiyen uygulanırsa söz konusu binaların hiçbir zaman yasallaşamayacağı ya da tapu alabilmek için gelecekte çıkacak bir imar affını beklemek zorunda kalacağı belirtiliyor.
Sorun en çok Lefkoşa ve Limasol'da belirgin. Konuya yakın kaynaklara göre bu bölgelerdeki başvuruların büyük bir kısmı farklı düzeylerde sorunlu.
Denetimler yetersiz kalıyor
Phileleftheros'un aktardığına göre sorunun temelinde "masa başı inceleme" olarak bilinen, yalnızca evrak üzerinden yapılan kontrol yatıyor. Bazı DLGO'lar, inşa edilenin tasarım ve ruhsata uygun olup olmadığını doğrulayacak saha denetimlerine yeterli önem vermiyor.
Sorun, inşaat yasallığını DLGO görevlilerinden bağımsız olarak kontrol etmesi gereken "yapı müfettişliği" kurumunun hiçbir zaman hayata geçirilmemesiyle daha da derinleşiyor. Yapı müfettişleri, daha önce imar otoritelerinin yürüttüğü denetimin yerine geçecek bir mekanizma olarak sunulmuştu ve ayrı imar izni ile inşaat ruhsatı sisteminin kaldırılması için kullanılan argümanlardan biriydi.
ETEK'in yanıtı
ETEK Başkanı Konstantinos Konstantis, Lefkoşa DLGO bulgularına ilişkin yazılı açıklamasında, düşük ve orta riskli projeler için hızlandırılmış ruhsat sisteminin hem yasal uyumu hem de hızı sağlamak üzere belirli temeller üzerine kurulduğunu söyledi.
Konstantis, "Düzenlemenin önemli bir yönü, DLGO'lar tarafından başvuruların masa başı incelemesinin yapılmasıdır. Bu, komşu sakinlerin yaşam kalitesini etkileyebilecek temel parametrelerin detaylı ölçüm yapılmadan hızlı ve özet biçimde kontrol edilmesidir" dedi.
Konstantis, sistem kapsamında düşük riskli projeler için ruhsatların 20 iş günü sonra, orta riskli projeler için ise — koşullara bağlı olarak bir bodrum katlı, dört kata kadar ve 20 daireye kadar binalar dahil — 40 iş günü sonra otomatik olarak verildiğini belirtti. Bu sürenin DLGO'lar tarafından masa başı inceleme yapmak için kullanılması gerektiğini vurguladı.
"Maalesef, masa başı incelemesi ilgili kararnamelerde açıkça öngörülmesine rağmen, ruhsat veren makamlar tarafından yapılmadığını gözlemliyoruz" dedi.
Konstantis, ETEK'in Lefkoşa DLGO tarafından tespit edilen sapma noktalarını inceleyeceğini ve başvuru sunarken dikkat edilmesi gereken konularda üyelerini bilgilendireceğini ekledi. "Her halükarda Oda, mevcut mevzuatın bazı hükümlerinin köklü biçimde gözden geçirilmesi, yeniden değerlendirilmesi ve sadeleştirilmesi gerektiğini kaydetmektedir" dedi.
DLGO'nun önerisi
Phileleftheros'un haberinin ardından Lefkoşa DLGO bir açıklama yayımlayarak, iyi yönetişim ve tüm başvuru sahiplerine eşit muamele ilkeleri çerçevesinde, olası ruhsat iptallerini değerlendirmek üzere ada genelinde ikinci düzey bir organ olarak görev yapacak bir Özel Teknokrat Komitesi kurulmasını İçişleri Bakanlığı'na önereceğini bildirdi.
