Croque Monsieur, tek bir lokmada bir Paris kafesinin rahatlığını özetleyen yemeklerden biridir. Üstü altın sarısı, içi yumuşak katmanlı bu sandviç, çoğu zaman küçük bir yeşil salatanın yanında, sıcak ve özenle dilimlenmiş halde sofraya gelir. İlk bakışta yalnızca kızarmış bir jambonlu peynirli sandviç gibi görünür.
Sandviç, 20. yüzyılın başlarında, 1910 civarında Paris kafelerinin menülerinde görünmeye başladı. Adı, ekmek ızgarada ya da fırında pişirildiğinde oluşan çıtır yüzeye gönderme yapan esprili bir ifadeyle, kabaca "Bay Çıtır" anlamına gelir.
Kafe kültürünün gündelik yaşamı şekillendirdiği bir şehirde Croque Monsieur, hızla servis edilebilen ama incelikten ödün vermeyen sıcak ve doyurucu bir seçenek sundu. Öğle yemeği için yeterince doyurucuydu; ama bir gazete ve kahve eşliğinde yenebilecek kadar da sıradan bir tat taşıyordu.
Yapısı sade ama özenlidir. Dilimlenmiş ekmek, kaliteli jambon ve Gruyère ya da Emmental peyniri ile katmanlanır. Sandviçin içine, bazen de üstüne, bir kaşık beşamel sos sürülür ve peynir eriyene, yüzeyi koyu altın rengine dönene kadar fırınlanır.
Çıtır dış yüzey ile yumuşak ve lezzetli iç arasındaki tezat, bu yemeği tanımlar. Oran çok önemlidir. Fazla sos lezzeti bastırır; az sos ise sandviçi kuru bırakır. Doğru dengelendiğinde zengin ama ağır olmayan bir tat verir.
Pek çok klasik gibi onun da çeşitlemeleri ortaya çıktı. Üstüne sahanda yumurta konularak hazırlanan Croque Madame bir katman daha ekler ve neredeyse aslı kadar popüler hale gelmiştir. Bazı aşçılar keskinlik için Dijon hardalı katar, bazıları farklı peynirlerle deneme yapar. Yine de temel fikir değişmez: ekmek, jambon, peynir ve özenli bir pişirme.
Croque Monsieur özellikle soğuk aylarda, fırın yemeklerinin en çok rahatlattığı dönemde tercih edilir. Fransa'da brasserie'lerin ve günlük yemek salonlarının vazgeçilmezi olmaya devam ediyor; gösterişsiz biçimde sipariş edilip sade bir keyifle yeniyor.
Kıbrıs'ta da kafelerde, otel restoranlarında ve Avrupa tarzı fırınlarda sıkça karşımıza çıkıyor. Geleneksel Kıbrıs mutfağının bir parçası olmasa da malzemeleri buradaki damak tadına tamamen yabancı değil. Ekmek, peynir ve şarküteri ürünleri Kıbrıs mutfağında da temel malzemeler arasında yer alıyor; bu malzemeleri özenli bir hazırlıkla yükseltme fikri ise kolayca karşılık buluyor.
Croque Monsieur'ü güncel kılan şey, bu ölçülü tutumudur. Yenilik ya da süslemeye yaslanmaz. Bunun yerine sıradan malzemeleri özenle ele alıp dengeli, doyurucu ve sessizce kendinden emin bir yemek ortaya çıkarır.
