Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Salı günü Genel Kurul'daki son konuşmasında dünya liderlerine yapay zekâyı düzenlemeleri, savaşları sona erdirmeleri, iklim değişikliğine odaklanmaları ve artan küresel sorunlarla başa çıkmakta zorlandığını belirttiği BM kurumlarını yeniden yapılandırmaları çağrısında bulundu.
İkinci beş yıllık görev süresi 31 Aralık'ta sona erecek olan eski Portekiz başbakanı, BM'nin 15 üyeli Güvenlik Konseyi'nin güçlü teknoloji hakkında bilgilendirme toplantısı için yapay zekâ liderlerini ağırlamaya hazırlanmasıyla birlikte yapay zekâ riskleri üzerinde küresel denetim çağrılarını yineledi.
Guterres ayrıca, yaklaşık 130 dünya liderinin New York'ta toplandığı sırada Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Güney Afrika, Hindistan ve Almanya liderleri de dahil olmak üzere diğerlerinin diplomatik toplantıyı atladığı örgüt içindeki tıkanmayı da dile getirdi.
Delegeler, Guterres İsraililer ve Filistinliler için iki devletli çözümü savunduğunda, iklim değişikliği için 'kirletenler ödemeli' dediğinde ve on yıl boyunca Birleşmiş Milletler'i yönettiği sürece savunuculuğunu yaptığı uluslararası kurumların reformu için baskı yaptığında sürekli alkışla karşılık verdi.
Konuşma, Guterres'in BM'yi çatışmalarda arabulucu ve yeni teknolojilerin yönetiminde bir forum olarak konumlandırmaya çalıştığı on yıllık görev süresini noktaladı; bu süreçte büyük güçler örgütü giderek daha fazla bypass ederken Washington da fonlarını kesti.
Guterres Genel Kurul'a, 'Bu teknolojik devrimi yöneten ülkeler ortaya çıkan güvenlik riskleri hakkında bilgi paylaşmalı, test ve değerlendirmede iş birliği yapmalı ve hepimizi koruyacak ortak güvenceler oluşturmak için çalışmalı' dedi.
New York'ta toplanan liderlere yapay zekânın sorumlu şekilde ilerlemesi için koşulları geliştirmelerini, riskleri ele almak için gerekli ek güvenceleri sağlamalarını ve güvenilir bağımsız denetimle desteklenen çok taraflı bir yapay zekâ risk yönetimi çerçevesi oluşturmak için çalışmalarını çağrıda bulundu.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent Pazar günü, Washington'un ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi için bu haftaki zirvede değerlendirmeleri üzere yeni bir yapay zekâ güvenliği bildirim mekanizması önerdiğini söyledi. Öneri, ABD-Çin yapay zekâ diyaloğu kurulmasına yönelik görüşmelerden çıktı ve ulusal güvenlik boyutlu yapay zekâ ile ilgili olayları kapsayacak.
YAPAY ZEKA ÜZERİNDE KÜRESEL YÖNETİŞİMİN SAVUNUCUSU
Guterres uzun süredir yapay zekânın küresel yönetimini savunuyor. 2023'te BM, ABD, Rusya ve Japonya gibi ülkelerden teknoloji şirketi yöneticileri, hükümet yetkilileri ve akademisyenlerin de aralarında bulunduğu 39 üyeli bir yapay zekâ danışma organı oluşturdu.
Uluslararası barış ve güvenliği sağlama görevini üstlenen Güvenlik Konseyi, aynı yıl yapay zekânın riskleri konusunda ilk kez toplandı. Çin teknoloji 'kaçan bir at' haline gelmemeli derken Washington, teknolojinin sansür veya baskı için kullanılmasına karşı uyarıda bulundu.
Kızıldeniz kıyısında Husilerin ilerlemesiyle deniz yolları tehdit edilirken ve Hürmüz Boğazı'nda gerilim sürerken çatışmanın genişlediği Orta Doğu'da Guterres 'gerilimin azaltılması ve diyalog' çağrısı yaptı.
Guterres, 'Bu salondan birlikte net bir mesaj gönderelim: Savaş durmalı. İnsani yardım akmalı. Ve uluslararası hukuka uygun olarak seyrüsefer hak ve özgürlükleri tamamen yeniden tesis edilmeli' dedi.
Washington'un birkaç BM ajansından çekilmesinin ve fonları kesmesinin ardından şişkin ve etkisiz olarak Trump ve diğerleri tarafından eleştirilen BM sistemi hakkında Guterres, 'toplu eylem mekanizmalarımız artan bir baskı altında' dedi ve küresel kurumların 'büyük ölçüde geçmiş bir çağın güç gerçeklerini ve çıkarlarını yansıtmaya devam ettiğini' söyledi.
Guterres konuşmayı son 10 yılda birlikte çalıştığı çoğu küresel liderle vedalaşmak için kullandı.
'1 Ocak'ta artık Genel Sekreter olmadığımda şundan emin olun. Nerede olursam olayım, ne yaparsam yapayım barışın mümkün olduğu inancını savunmaya devam edeceğim' dedi. 'Birleşmiş Milletler Şartı'nın değerleri için ayağa kalkmaya devam edeceğim ve asla, asla vazgeçmeyeceğim. Teşekkür ederim.'
