Maliye Bakanı Makis Keravnos, 2027 devlet bütçesini Çarşamba günü Bakanlar Kurulu’na sundu. Bu bütçe, Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides’in yeniden seçime gideceği bütçe olduğu için endişelendiğimiz kadar genişletici olmadı. Dünya ekonomisindeki belirsizlik göz önüne alındığında Keravnos’un biraz daha temkinli davranması gerekirdi.
Bakan sunum sırasında bunu gizlemedi. Kıbrıs ekonomisinin gösterdiği “takdire şayan direnç” vurgusunu yaparken Keravnos, “temel makroekonomik senaryoya göre ekonominin orta vadede görünümü olumlu kalıyor ancak belirsizlik düzeyi önemli” uyarısında bulundu. Maliye Bakanlığı, Nisan ayında yapılan tahminlere dayanan makroekonomik ve mali öngörülerini koşullar değiştiği için gözden geçirme ve ayarlama sürecindeydi.
Bütçe 11,1 milyar euro olacak ve bu rakam bu yıla göre yaklaşık 470 milyon euro daha yüksek. Maliye Bakanlığı tahminlerine göre 2027’de büyüme oranı %2,9 olacak (bu yıl %2,7), mali fazla gayrisafi yurt içi hasılanın %2,8’i olacak (bu yıl %2,3) ve birincil denge gayrisafi yurt içi hasılanın %4’üne ulaşacak. Kamu borcu bu yılki %50’den gayrisafi yurt içi hasılanın %46,6’sına gerileyecek ve işsizlik %4,5’te kalacak.
Bu göstergeler sağlıklı ve sorunsuz işleyen bir ekonomiyi yansıtıyor ancak endişe verici bir rakam var. Bu yılki enflasyon oranı %4,5 seviyesinde ve dünya durumu göz önüne alındığında hükümetin 2027 için %2,5’lik öngörüsü gerçekçi değil. Fiyat artışları dışarıdan geliyor ve hükümetin bunları kontrol altında tutmak için yapabileceği çok az şey var.
Enerji, tahıl ve sanayi metalleri kapsayan Bloomberg emtia endeksi bu yıl %48 yükseldi. Nakliye ve navlun maliyetleri tavan yaptı ve enerji fiyatlarının yakın zamanda normal seviyelere dönmesi beklenmiyor. Brent petrolü vadeli işlem sözleşmeleri 2027 baharına kadar varil başına 90 doların üzerinde. Tahıl vadeli fiyatları spot fiyatların üzerinde. İran’daki ve Ukrayna/Rusya’daki savaşların petrol boru hatlarına ve rafinerilere verdiği zarar da ham petrol arzını kısıtlıyor. Dizel, benzin ve jet yakıtı fiyatlarındaki artış her yerde fiyatları etkileyecek ve daha yüksek uçak biletleri Kıbrıs turizmine zarar verecek.
Savaşlar bu yıl sonuna kadar bitse bile fiyatların düşmeye başlaması aylar alacak. Bu nedenle 2027 bütçesi hazırlanırken olağandan daha fazla temkin şarttı. Enflasyonun yüksek kalacağı bir başka yıl – %2,5’lik tahmin ekonomik gerçekçilikten çok iyi niyetli bir düşünceye dönüşebilir – hükümetin tüm öngörülerini alt üst edebilir. Seçim kampanyasının fiyatların yükseldiği bir ortamda gerçekleşecek olması işleri daha da zorlaştıracak ve hükümet baskı altında kalacak.
Yüksek enflasyon kamu maaş bordrosunu da etkileyecek. Keravnos bunun CoLA üzerinden kontrol altında tutmayı hedefliyor. CoLA ödeyen işletmeler de daha yüksek ücret faturalarıyla karşı karşıya kalacak ve bu da fiyatları daha da yukarı itecek. Bu durum devlet için daha yüksek vergi gelirleri anlamına gelse de daha fazla insan geçinmekte zorlanacağı için sosyal huzursuzluğa yol açması muhtemel.
Cuma günü kredi derecelendirme kuruluşu Standard and Poor’s Kıbrıs’ın kredi notunu A-’den A’ya yükseltti ve bakan da cumhurbaşkanı da bunu haklı olarak hükümetin ekonomiyi sağlam yönetmesine bağladı. Bu durumun ise rehavete yol açmaması gerekiyor. Belirsiz zamanlarda yaşıyoruz ve kimse gelecek yıl dünya ekonomisinin hangi yöne gideceğini öngöremiyor. Bu yüzden Maliye Bakanlığı’nın 2027 devlet bütçesini hazırlarken daha temkinli tarafta hata yapması tavsiye edilirdi.
