California, milyarder vergisi için en doğal adaylardan biri olabilir. Eyalet siyasal olarak sola eğilimli, sağlık harcamaları için kaynağa ihtiyaç duyuyor ve toplam değeri 2 trilyon doları aşan yaklaşık 250 milyarderin yaşadığı yer. Yine de 3 Kasım'daki oylamaya sunulacak Proposition 40 — Kaliforniyalıların eyaletteki milyarderlere tek seferlik yüzde 5 vergi koymayı onaylayıp onaylamayacağını soran girişim — siyaset analistlerine göre geçmesi kesin değil. Tartışma gelir eşitsizliği ve eyaletin gelecekteki iş olanakları sorularını gündeme getirdi.
Ultra zenginlerin nasıl ve ne şekilde vergilendirileceği sorusu Hollywood Hills ve Silikon Vadisi'nin ötesine uzanıyor. New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, lüks ikinci konutları vergilendirmek için yürüttüğü kampanyada başarılı oldu. Anketler Cumhuriyetçilerin çoğunluğunun da milyarderleri ekonomik adaletsizliğe katkıda bulunduğu görüşünde olduğunu gösteriyor. Reuters/Ipsos'un Ağustos ayında yaptığı ankete göre bağımsız kayıtlı seçmenlerin yüzde 64'ü şirketler ve milyarderler üzerindeki vergilerin artırılmasını destekliyor, karşı çıkanların oranı ise sadece yüzde 15.
“Milyarderler artık pek popüler değil” dedi. Proposition 40'ı yazmaya yardım eden ve girişimi basitçe “sağlığı finanse etmek için milyarder vergisi” olarak tanımlayan California Üniversitesi, Berkeley ekonomi profesörü Emmanuel Saez.
UC Berkeley IGS Anketi Ağustos ayında olası seçmenlerin yüzde 48'inin Proposition 40'ı desteklediğini, yüzde 41'inin karşı çıktığını buldu. Eylül ayında Kaliforniya Kamu Politikası Enstitüsü'nün yaptığı ankette ise girişim yüzde 52'ye karşı yüzde 46 önde görünüyor. Kaliforniya'da oylamaya sunulan girişimlerin Seçim Günü'nde ayakta kalabilmek için güçlü bir erken destek ihtiyacı olduğu ve kararsız seçmenlerin genellikle “hayır”a yöneldiği göz önüne alındığında analistler girişimin şansının kırılgan olduğunu belirtiyor.
Muhalefet Google'ın kurucusu Sergey Brin gibi milyarderler tarafından yoğun şekilde finanse ediliyor. Brin, Proposition 40'ı yenmek ve girişimi etkisiz hale getirecek karşı önlemleri desteklemek için 100 milyon dolardan fazla harcama yaptı. Vali Gavin Newsom da girişime karşı çıkıyor ve bunun yerine ülke çapında federal bir servet vergisini savunuyor.
Destekçiler, girişimin sağlık, gıda yardımı ve eğitim için 100 milyar dolar yaratacağını savunuyor. Şüpheciler ise gelir tahminini 40 milyar dolar civarında görüyor ve milyarderlerin eyaleti terk edebileceği, bu durumun California'nın gelecekteki yatırım ve vergi gelirinden mahrum kalması anlamına geleceği uyarısında bulunuyor. Savunucularından Saez ise eyaletin güçlü üniversiteleri, altyapısı ve yetenek havuzu nedeniyle sermaye kaçışının olası olmadığını savunuyor.
Kaliforniya'daki oylamaya sunulan girişimler, eyaletin doğrudan demokrasi sistemi ve devasa ekonomisi nedeniyle benzersiz bir ilgi görüyor. Tarihsel olarak seçmenler vatandaş girişimlerinin yaklaşık üçte birini onayladı. 2022'de en üst gelir grubundaki kesimlere vergi artırmayı amaçlayan Proposition 30, yüzde 58'e karşı yüzde 42 ile başarısız oldu. Bu durum, güvenilir Demokrat çoğunlukların her zaman ilerici vergilendirme eğilimine dönüşmediğini gösteren daha geniş bir eğilimi yansıtıyor.
Avrupa ülkeleri 1997 ile 2018 arasında sermaye kaçışı ve ekonomik rekabet endişeleriyle servet vergilerini kaldırırken, Proposition 40 1 Ocak'a kadar geriye dönük uygulanacak. Bu düzenleme milyarderlerin sadece yer değiştirerek vergiden kaçmasını sınırlıyor.
