Türkiye'nin Antalya kentine bugün, Çarşamba 11 Kasım'da uluslararası ilgi çevrildi. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31. Konferansı COP31 kapsamında liderler zirvesi başlıyor ve Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis de katılımcılar arasında.
Hristodulidis ve Erhürman Antalya'da: Türk topraklarında dört gözlü görüşme için farklı karşılama ve engeller.
Cumhurbaşkanı, Türk kentinde bulunuyor ve Konferans'ın üst düzey bölümünde konuşmacılar arasında yer alıyor. Organizasyon, küresel iklim krizinin ele alınması çabaları açısından olduğu kadar, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Türkiye tarafından ev sahipliği yapılan bir uluslararası zirvede bulunması açısından da özel önem taşıyor.
COP31, 9 Kasım Pazartesi günü çalışmalarına başladı ve 20 Kasım'da sona erecek. Görüşmeler, enerji geçişinin hızlandırılması, sera gazı emisyonlarının sınırlandırılması ve iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele için gelişmekte olan ülkelere finansman konularına odaklanıyor.
Euronews'e göre bu yılki Konferans, hükümetlerin mevcut taahhütlerinin küresel sıcaklığın 1,5 santigrat derece hedefinin üzerinde tutulmasını engellemeye yetmediği son derece kritik bir dönemde gerçekleşiyor.
1,5 derece hedefi için uyarı
Uluslararası taahhütlerin uygulanmasında kaydedilen zorluklara rağmen, COP31'in Türk başkanlığı iklim hedeflerinden vazgeçilmeyeceği mesajını vermeye çalışıyor.
Türkiye Çevre Bakanı ve Konferans başkanı Murat Kurum, çalışmalar başlamadan önce uluslararası toplumun gezegenin ısınmasının sınırlandırılması çabalarından vazgeçmeyeceğini iletti.
“Gözümüzü kaçırmayacağız ve iddialarımızı azaltmayacağız” dedi ve 1,5 derece hedefin uluslararası çabaların yol gösterici çizgisi olmaya devam ettiğini vurguladı.
Uyarı, Birleşmiş Milletler'in değerlendirmelerine göre gezegenin sera gazı emisyonlarındaki yetersiz düşüş nedeniyle söz konusu eşiği aşma yolunda olduğu tespitinden sonra daha da önem kazandı.
Türkiye'nin elektrik önerisi
COP31'in temel konularından biri, Türk başkanlığının küresel enerji tüketiminde elektrik enerjisinin payının artırılmasına yönelik önerisi.
“2035'e kadar 35” olarak bilinen girişim, elektrik enerjisinin payının bugün yaklaşık yüzde 20'den 2035'e kadar yüzde 35'e yükseltilmesini öngörüyor.
Climate Action Tracker'ın analizine göre ise mevcut hükümet politikaları 2035'e kadar payı ancak yüzde 28'e çıkarıyor; bu durum hedefler ile gerçekçi beklentiler arasındaki açığı gösteriyor.
Uzmanlar ayrıca, elektrik kullanımının artmasının üretim fosil yakıtlara dayanmaya devam ederse emisyonların otomatik olarak azalacağı anlamına gelmeyeceğini belirtiyor.
Fosil yakıtlardan ayrılma sürtünme noktası
Kömür, petrol ve doğal gazdan daha temiz enerji kaynaklarına geçiş tartışmalarının özellikle zor geçmesi bekleniyor.
2023'te Dubai'deki COP28'de ülkeler ilk kez fosil yakıtlardan geçiş gerekliliğinde mutabık kalmış olsa da, sonrasında kaydedilen ilerleme sınırlı kaldı.
Konu bu yılki resmi müzakere gündemine alınmadı; yine de en önemli anlaşmazlık kaynaklarından biri olmaya devam ediyor.
Türkiye, enerji güvenliğinin özellikle kömüre bağımlı ekonomiler ve çalışanlar için kademeli ve sosyal açıdan adil bir geçiş gerektirdiğini savunuyor.
Avrupa Birliği ise mevcut taahhütlerin daha hızlı uygulanmasını istiyor ve 2030'a kadar yenilenebilir enerji üretim kapasitesinin üç katına çıkarılmasını ve enerji verimliliği iyileştirme hızının ikiye katlanmasını hedefliyor.
Müzakerelerin odağında finansman
Hükümetlerin karşı karşıya olduğu en zor konulardan biri, iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkelerin finansmanı.
2024'teki COP29'da gelişmiş ülkeler, 2035'e kadar gelişmekte olan devletleri desteklemek için yılda en az 300 milyar dolar seferber etmeyi kabul etti.
Buna karşın Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın raporuna göre, iklim değişikliğine uyum için mevcut uluslararası kamu finansmanının üç katına çıkarılması bile gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarının yalnızca yüzde 23 ila 29'unu karşılayacaktı.
Antalya'da bu nedenle kimin ekonomik yükü üstleneceği ve gerekli kaynakların hangi mekanizmalarla sağlanacağı tartışmaları yeniden gündeme gelecek.
Avrupa liderlerinin yokluğu ve Kıbrıs için uyarı
Euronews'in bugünkü haberine göre liderler zirvesinde Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve İspanya Başbakanı Pedro Sánchez gibi önemli Avrupa figürleri yer almıyor.
Avrupa Birliği'ni Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen temsil ediyor.
Kıbrıs açısından Euronews'in Avrupa Komisyonu değerlendirmesine dayandırdığı veriler özel ilgi çekiyor. Buna göre Kıbrıs, İtalya ve Hırvatistan ile birlikte 2021-2025 dönemi için emisyon hedeflerini zaten aşan ülkeler arasında yer alıyor.
Komisyon'un Kıbrıs da dahil olmak üzere dokuz üye ülkeden emisyonları sınırlamak ve ilgili yatırımları hızlandırmak için düzeltici eylem planları talep etmesi bekleniyor. Euronews
Hristodulidis'in varlığı ve diplomatik boyut
Nikos Hristodulidis'in katılımı, aynı organizasyonda Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres ve Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da yer alması nedeniyle ek önem kazanıyor; ikisi de liderler zirvesinin açılışında konuşma yapacak.
Politis'in haberine göre Cumhurbaşkanı, iklim değişikliğiyle mücadele için ortak Avrupa pozisyonunu sunması ve Kıbrıs'ın Doğu Akdeniz ve Orta Doğu için bölgesel girişimi üzerinde özellikle durması bekleniyor.
Ayrıca Antalya'da Türk Cumhurbaşkanı'nın davetiyle Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman da bulunuyor. İki liderin aynı anda bulunması, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin kişisel temsilcisi María Ángela Olgín'in himayesinde 9 Kasım'da Lefkoşa'da gerçekleşen üçlü toplantının üzerinden sadece iki gün geçmesiyle dikkat çekiyor.
COP31'in resmi gündemi iklim değişikliği olsa da, tarafların aynı kentte bulunması ek diplomatik ilgi yaratıyor; zirve marjında Kıbrıs konusunda yeni bir görüşme yapıldığına dair şimdiye kadar bir doğrulama bulunmuyor.
