Kıbrıs Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (CySEC), mali hizmetler sektöründe Avrupa Birliği ve ulusal yasa ihlallerinin bildirilmesini kolaylaştırmak amacıyla yeni bir uygulamalı ihbar rehberi yayımladı.
Rehber, Kıbrıs'ın ihbarcı koruma çerçevesi kapsamında harici bildirim prosedürlerini düzenleyen C608 sayılı Genelge'nin uygulanmasına destek olmak amacıyla hazırlandı.
CySEC'e göre belge, komisyonun denetim yetkisine giren AB hukuku ihlallerinin nasıl bildirileceğine dair pratik örnekler ve ayrıntılı talimatlar sunuyor. Rehber, yürürlükteki yasal ve düzenleyici çerçevenin yanı sıra yetkili merciler ve özellikle CySEC tarafından çıkarılan ilgili direktif, kılavuz ve genelgelere dayanıyor.
CySEC, yayının mali hizmetler, ürünler ve piyasalar alanındaki ihlallerin bildirilmesi için net ve özel talimatlar sağlamayı amaçladığını belirtti. Belge ayrıca, komisyonun ihbarcılar tarafından yapılan dış bildirimleri alma ve takip etme konusundaki sorumluluklarını da tanımlıyor.
Bunun yanı sıra rehber, bildirimlerin yasal, verimli ve belirlenen süreler içinde işlenmesini sağlamak amacıyla her aşamada izlenecek prosedürleri, süreleri ve alınacak aksiyonları da belirliyor.
Rehberin yasal dayanağını, AB İhbar Direktifi'ni Kıbrıs hukukuna aktaran ve 2024 yılında değişiklik yapılan 2022 tarihli Birlik ve Ulusal Hukuk İhlallerini Bildiren Kişilerin Korunması Yasası oluşturuyor. Ayrıca belge, 2026 tarihli Kıbrıs Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (AB) 596/2014 sayılı Tüzük kapsamında fiili veya olası ihlallerin bildirilmesine ilişkin yasa, 2009 tarihli CySEC Yasası ve Aralık 2023'te yayımlanan E608 sayılı Genelge hükümlerini de içeriyor.
Rehber, bildirim yapan kişiyi, işle ilgili faaliyetleri sırasında edindiği bilgileri raporlayan veya kamuya açıklayan gerçek kişi olarak tanımlıyor. Bildirimler yazılı veya sözlü olarak, isimle ya da anonim şekilde yapılabiliyor.
Rehber ayrıca, ihbarcıların misillemeye karşı korunduğunu açıkça belirtiyor. Misilleme, bir bildirim veya kamuya açıklama nedeniyle ortaya çıkan ve bildirim yapan kişiye haksız zarar veren veya verebilecek her türlü doğrudan veya dolaylı eylem ya da ihmal olarak tanımlanıyor.
Rehberin en dikkat çekici özelliklerinden biri, bildirim yapma hakkına sahip kişilerin geniş kapsamı. Bu hak yalnızca kamu ve özel sektördeki mevcut çalışanları değil, aynı zamanda serbest meslek sahiplerini, hissedarları, yönetim, denetim ve idari organ üyelerini, gönüllüleri, stajyerleri ve yükleniciler, alt yükleniciler veya tedarikçiler aracılığıyla istihdam edilen işçileri de kapsıyor.
Komisyon, eski çalışanların da istihdamlarının nasıl sona erdiğine bakılmaksızın bu kapsamda olduğunu açıkladı. Koruma çerçevesi ayrıca, işe alım süreçleri sırasında olası usulsüzlüklerin farkına varan potansiyel çalışanları da kapsıyor.
CySEC, sistemin işleyişini göstermek amacıyla finans sektöründe karşılaşılabilecek senaryolardan oluşan bir dizi örnek paylaştı.
Örnek 1 (İçeriden Öğrenen Ticareti): Kıbrıs'taki bir yatırım firmasında çalışan bir kişi, üst düzey bir yöneticinin yaklaşan şirket duyuruları veya birleşme anlaşmalarına ilişkin gizli içeriden bilgileri bir yakınına defalarca ifşa ettiğini tespit ediyor. Rehbere göre, bu yakın daha sonra borsa işlemleri yaparak bilgiden kazanç sağlarsa, bu davranış AB piyasa kötüye kullanımı kurallarını ihlal eden içeriden öğrenen ticareti oluşturabilir ve CySEC'e bildirilebilir.
Örnek 2 (Sermaye Yeterlilik Raporlarında Usulsüzlük): Yetkili bir yatırım firmasındaki bir yönetim kurulu üyesi, üst yönetimin sistematik olarak hatalı veya eksik sermaye yeterlilik raporları sunduğunu ve düzenleyiciden önemli bilgileri gizlediğini fark ediyor. Rehber, bu tür bir davranışın Avrupa sermaye gereksinimleri mevzuatının ciddi bir ihlali olabileceğini ve bildirilebileceğini belirtiyor.
Örnek 3 (Stajyer – Sahte Belge): Yatırım firması lisansı almakla ilgili bir hukuk bürosunda çalışan bir hukuk stajyeri, bir başvuru dosyasında CySEC'i başvuru sahibinin uygunluğu konusunda yanıltmayı amaçlayan sahte veya tahrif edilmiş belgeler bulunduğunu keşfediyor. Rehber, bu davranışın dolandırıcılık ve düzenleyici denetimin engellenmesi anlamına gelebileceğini ve bildirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Örnek 4 (Gönüllü – Yanıltıcı Bilgi): Yatırımcı eğitim programlarına katılan bir gönüllü, yatırım firmalarının yüksek riskli finansal ürünler hakkında yanıltıcı bilgi verdiğini ve yatırımcıların karar alması için gerekli bilgileri gizlediğini tespit ediyor. Rehber ayrıca, ürünlerin gerekli düzenleyici onay veya bildirimler olmadan pazarlanması durumunda da bildirim yapılabileceğini belirtiyor.
Örnek 5 (Eski Muhasebe Çalışanı): Bir yatırım firmasında eski bir muhasebe çalışanı, firmanın sermaye ve likidite gereksinimlerini CySEC'e doğru şekilde raporlamadığını ve mali durumuna ilişkin bilgileri gizlediğini gösteren kanıtlar buluyor.
Örnek 6 (Eski Üst Düzey Risk Yöneticisi): Eski bir üst düzey risk yöneticisi, daha önce iç soruşturma konusu olan şüpheli uygulamaların devam ettiğini öğreniyor. Rehber, bir finans kuruluşunun yatırım portföyü risk derecelendirmelerini sistematik olarak düşürmesi veya MiFID II kapsamındaki çıkar çatışması kurallarından sapması durumunda müşterilerin uygun olmayan risklere maruz kalabileceğine dikkat çekiyor.
Örnek 7 (İş Başvurusu – Çıkar Çatışması): Bir iş başvurusu sürecinde, bir varlık yönetim şirketinin çıkar çatışmalarına karşı yeterli güvencelere sahip olmadığını ve yatırım kararlarının müşteriler aleyhine özel çıkarlara hizmet etmek için alındığına dair işaretler olduğunu keşfeden bir aday, CySEC'e bildirimde bulunabiliyor.
CySEC, ihbar prosedürleri ve bildirim mekanizmaları hakkında daha fazla bilgiye web sitesi üzerinden ulaşılabileceğini duyurdu.
