Çalışma ve Sosyal Sigortalar Bakanı Marinos Mousiouttas, yasadışı ve kayıt dışı çalışmaya karşı mücadele kapsamında bakanlık bünyesindeki müfettiş sayısının iki katına çıkarılacağını duyurdu. Halihazırda sekiz müfettiş görev yaparken, Bakanlar Kurulu'nun kararının ardından kısa süre içinde yeni kadrolar açılacak. Mousiouttas, daha fazla müfettişle işyeri denetimlerinin artacağını ve yasadışı ile kayıt dışı çalışmaya karşı daha etkin mücadele edileceğini söyledi.
Yasadışı çalışma konusu yeniden gündeme geldi çünkü perşembe gecesi polis, iş müfettişleri ve göç yetkililerinin 16 restoran ve barda denetim yaptığı, 47 kişinin yasadışı istihdam nedeniyle gözaltına alındığı bildirildi. Bakanlık Endüstri İlişkileri Dairesi Müdürü Andis Apostolou, gözaltına alınanların tamamının Kıbrıs'ta yasadışı yollarla bulunmadığını söyledi. Apostolou, bu kişilerin –çoğunlukla öğrenciler ve sığınmacılar– yaptıkları işin çalışma yönetmeliklerine aykırı olduğunu belirtti.
Yetkilinin, üçüncü ülke vatandaşı öğrenciler ve sığınmacıların hangi sektörlerde çalışabileceğini düzenleyen yasaya atıfta bulunduğu tahmin ediliyor. Yasa restoran sektörünü kapsamadığı için bu kişilerin istihdamı yasadışı sayılıyor. Hiçbir Kıbrıslı ya da AB vatandaşının yapmadığı işleri üstlenen bu zavallı kişilere yasanın nasıl muamele edeceği ise belirsiz. Yakalanan yasadışı göçmenlerin sınır dışı edileceği, işverenlere ise idari para cezası kesileceği bildirildi.
Apostolou, önümüzdeki aylarda yasada değişiklik yapılacağını ve yabancıların yasadışı çalışması durumunda işverenlere kesilen cezaların yanı sıra çalışanlara da idari para cezası uygulanabileceğini söyledi. Hükümetin, Kıbrıslıların dokunmadığı işleri yapmaya gönüllü yabancılara yönelik daha sert önlemler almak istemesini anlamak güç. Apostolou, kayıt dışı çalışma oranının 2017'de yüzde 15'ten 2025'te yüzde 5'e düştüğünü ancak yasadışı istihdamın hâlâ endişe verici olduğunu belirtti.
Kayıt dışı çalışma oranı sadece yüzde 5 iken neden müfettiş sayısı ve idari para cezaları artırılıyor? Hükümet, daha ağır cezalar ve daha fazla denetimle kayıt dışı çalışmanın tamamen ortadan kaldırılabileceği yanılsamasına mı kapıldı? Bu asla olmayacak. Turizm sezonunun zirvesinde, özellikle yerel halkın aşağı gördüğü vasıfsız işlerde ciddi işgücü sıkıntısı yaşanırken bu sıkıyönetim anlaşılır gibi değil. Çalışma Bakanlığı, restoranların garson ve mutfak çalışanı bulmasını daha da zorlaştırmaya mı karar verdi?
Çalışma Bakanlığı'nda ekonominin çıkarlarını görebilecek rasyonel yetkililer olsaydı, öncelikleri yabancı öğrencilerin çalışabileceği sektörleri kısıtlayan düzenlemeleri değiştirmek olurdu. Son birkaç yıldır yaşanan ciddi işgücü sıkıntısı ve tam istihdam koşulları göz önüne alındığında, yabancı öğrencilere herhangi bir kısıtlama getirmeye gerek yok. Çalışma Bakanlığı bürokratlarının bu koşullar altında denetimleri artırma ve yasadışı/kayıt dışı istihdama karşı sıkıyönetim uygulama kararı gerçekten inanılmaz. Bu, çalışma bakanlığında büyük nüfuzu olan sendika patronlarının bir talebi miydi?
Kayıt dışı/yasadışı çalışmanın nedenlerinden biri, bakanlığın yabancı öğrenciler ve sığınmacıların çalışabileceği sektörlere getirdiği iş kısıtlamaları. Sendika patronlarını memnun etmekten başka bir amacı olmayan bu kısıtlamalar olmasa, kayıt dışı/yasadışı çalışma daha da azalırdı. Şimdi, bu iş müfettişleri restoran mutfaklarında çok az sayıda yasadışı göçmen çalıştırdığını tespit ederse, bunun hükümete göre zaten etkin bir şekilde ele alınan göç sorunu üzerinde bir etkisi olur mu?
Çalışma Bakanı'nın bu kadar gurur duyduğu bu sıkıyönetim, düşük ücretli vasıfsız işlerde –ki yerel halk ücretler iki katına çıksa bile bu işleri yapmaz– çalışan bulmanın ne kadar zor olduğunu bilmeyen ya da umursamayan bakanlık bürokratlarının bir başka yanlış yönlendirilmiş hamlesi. Özellikle ciddi işgücü sıkıntısı yaşanan bir dönemde, Kıbrıs'ta yasal olarak bulunan kişilerin ne tür iş yapabileceğine dair hiçbir kısıtlama olmamalı.
