Güney Kıbrıs hükümeti, on yıllardır Sosyal Sigorta Fonu'ndan (SIF) aldığı yaklaşık 12 milyar euroluk borcu gelecek yıldan itibaren geri ödemeye başlayacak. Çalışma Bakanı Marinos Mousiouttas, perşembe günü bu yönde sinyal verdi.
Mousiouttas, 2027 yılı sonuna kadar SIF için ulusal servet fonuna benzer özel amaçlı bir yatırım aracı kurulacağını belirtti.
Hükümet, hem SIF'in fazlalarını hem de borcunun yıllık taksitlerini bu fona aktaracak.
Bakan, bir aktüeryal çalışmaya atıfta bulunarak 2026-2066 yılları arasındaki 40 yıllık süre içinde devletin SIF'e olan 12 milyar euroluk birikmiş borcunu tamamen kapatabileceğinin hesaplandığını söyledi.
Borç, yılda bir kez taksitler halinde aşamalı olarak ödenecek.
Mousiouttas, taksit miktarının GSYİH'nın binde üçü kadar olabileceğini ifade etti.
Bu yıl nominal GSYİH'nın yaklaşık 36 milyar euroya ulaşması bekleniyor. Bunun binde üçü yaklaşık 108 milyon euroya denk geliyor.
Bakan, "Bugün bu miktar 100 ila 120 milyon euroya tekabül ediyor. Yani 100 milyon euro artı SIF'in fazlaları olacak ve bu iki miktar doğrudan Sosyal Sigorta Fonu hesabına gidecek" dedi.
Bu şekilde devletin SIF'e olan borcu kademeli olarak azaltılacak ve bu süre zarfında yeni borçlanma yapılmayacak.
Mousiouttas, "Bu hükümetin niyeti, 1960'tan beri süregelen fondan borçlanma uygulamasına son vermektir" diye konuştu.
Açıklamalar, hükümet, işveren örgütleri ve sendika temsilcilerinden oluşan çalışma danışma kurulunun toplantısının ardından geldi. Toplantıda, hükümetin 2027 yılı başında uygulamayı umduğu planlanan emeklilik reformu görüşüldü.
Bakan, hükümetin ilgili yasayı, Meclis'in yaz tatiline gireceği temmuz ortasından önce parlamentoya sunmayı planladığını bildirdi.
Hükümet, yaz boyunca siyasi partileri emeklilik reformunun ayrıntıları hakkında bilgilendirecek. Böylece parlamento eylülde yeniden açıldığında partiler taslağa hakim olacak.
Emeklilik reformunun iki ayağı bulunuyor. Birincisi devlet emekli maaşlarını, ikincisi ise ihtiyat sandıklarını ve SIF'in nakit rezervleri ile yatırım politikasını kapsıyor.
Mousiouttas perşembe günü "sıfırıncı ayak" adında yeni bir terim ortaya attı.
Bakan, "Sıfırıncı ayak, bugün var olan sosyal politikadır. Burada küçük çek ve sosyal emekli maaşından bahsediyoruz. Bu, SIF tarafından değil, devlet tarafından verilen paradır" diye açıkladı.
Küçük çek olarak adlandırılan ödeme, düşük gelirli emeklilere verilen bir yardımdır.
Sosyal emekli maaşı ise SIF'ten yasal emekli maaşı almaya hak kazanamayan 65 yaş ve üzeri kişilere verilen aylık bir hibedir. Örneğin hiç çalışmamış ev hanımlarını kapsıyor.
Şu anda Güney Kıbrıs'ta yasal emeklilik sistemi iki ana bileşenden oluşuyor: sabit (temel) emekli maaşı ve katkılara göre hesaplanan oransal (tamamlayıcı) emekli maaşı.
Hükümet, gelecek reform kapsamında "küçük çek", sosyal emekli maaşı ve temel emekli maaşını tek bir ödeme altında birleştirmeyi planlıyor.
Emeklilik sistemindeki son büyük reform 1980 yılında yapılmıştı. 2012-2013 döneminde Güney Kıbrıs'ın uluslararası kreditörlerle yaptığı anlaşma kapsamında ek değişiklikler getirilmişti.
