Doğu Akdeniz kırılgan stratejik dengelerin olduğu bir döneme giriyor; askeri güç, ittifaklar ve siyasi kararlılık ulusal güvenlik açısından merkezi önem taşıyor.
Yunanistan ile Türkiye arasında bir askeri çatışma ciddi bir bölgesel krize dönüşebilir ve Kıbrıs, Avrupa güvenliği ve enerji istikrarı için derhal sonuçlar doğurabilir. Kritik soru, Yunanistan ve Kıbrıs'ın olası bir saldırganın ağır bedel ödemeden tek taraflı durumlar dayatabileceğine inanmasını engelleyecek caydırıcı güce sahip olup olmadığıdır.
Yanıt kesin olmalı: barış iyi niyetle sağlanamaz, ulusal egemenlik de güvenilir yeteneklerle desteklenmeyen açıklamalarla korunamaz. Bunun için güç, hazırlık, kararlılık ve etkili caydırıcılık gerekir.
Ege'de ya da Doğu Akdeniz'de bir askeri olay çıkması halinde Yunanistan egemenliğini ve toprak bütünlüğünü etkili şekilde savunmaya hazır olmalıdır.
Modern hava gücü, yetenekli bir donanma, entegre hava savunması, gözetleme ve operasyonel hazırlık ulusal güvenliğin temel direkleridir.
Caydırıcılık yalnızca silah sistemleriyle ölçülmez. Yeterli mühimmat rezervi, eğitim, dayanıklı altyapı, güçlü bir yerli savunma sanayisi ve net siyasi kararlılık da gerektirir.
Herhangi bir olası saldırgana verilecek mesaj açık olmalıdır: egemen toprakların statüsünü zorla değiştirmeye yönelik her girişim kararlı ve hukuka uygun bir karşılıkla karşılaşacaktır.
Yunanistan savaş istemiyor ancak askeri zorlamaya açık olarak algılanmayı göze alamaz. Savunma yetenekleri, saldırganlığı düşünenler için her türlü saldırıyı son derece tehlikeli ve maliyetli bir girişim haline getirmelidir.
Karmaşık coğrafyası ve çok sayıda adasıyla Ege özel operasyonel zorluklar sunar. Etkili savunma hava ve deniz kuvvetleri arasında koordinasyon, erken uyarı kabiliyeti ve modern tehditlerle başa çıkma yeteneği gerektirir.
Savunucu önemli avantajlara sahip olabilir ancak bunlar asla otomatik değildir. Hazırlığa, teknolojiye, eğitime ve baskı altında operasyonel hazırlığı sürdürme kapasitesine bağlıdır.
Amerika Birleşik Devletleri ve NATO'nun bir Yunan-Türk çatışmasını önlemesi için güçlü nedenleri olacaktır. Buna rağmen Atina güvenliğini müttefiklerinin kaçınılmaz olarak müdahale edeceği ya da zamanında yapacağı varsayımına dayandırmamalıdır.
Diplomasi
Diplomasi vazgeçilmezdir ancak güvenilir askeri yetenekler ve net bir stratejik duruşla desteklendiğinde daha etkili olur.
Bu arka planda Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail arasındaki iş birliği özel önem kazanıyor. İsrail hava savunması, gözetleme, insansız sistemler, siber güvenlik ve istihbarat toplama konularında önemli deneyime sahip. Bu uzmanlığa erişim Yunan ve Kıbrıslı savunma yeteneklerini güçlendirebilir, kritik altyapının korunmasını iyileştirebilir ve ortak güvenlik tehditleriyle başa çıkma kabiliyetlerini artırabilir.
Yunan-Türk krizi halinde İsrail diplomatik temas, teknolojik iş birliği ve siyasi kararlar ile ilgili anlaşmaların izin verdiği ölçüde güvenlik alanında destek yoluyla önemli bir rol oynayabilir. Bununla birlikte İsrail'in Türkiye'ye karşı doğrudan askeri müdahalesini garanti olarak görmek doğru değildir.
Stratejik bir ortaklığın gerçek değeri, henüz güvence altına alınmamış beklentilerde değil, pratik yeteneklerde ve güvenilir taahhütlerde yatar.
Kıbrıs için riskler özellikle ciddi olur.
1974 işgalinin ardından kuzeyde süren Türk işgali, Kıbrıs Cumhuriyeti'ni ek baskıya açık hale getiriyor; özellikle Ege'de bir kriz daha fazla provokasyon ya da yeni tek taraflı durumlar dayatma fırsatı yaratırsa bu risk artıyor.
Lefkoşa savunmasını hazırlamak için bir krizin çıkmasını bekleyemez. Atina ile daha yakın koordinasyona, kritik altyapı için daha güçlü korumaya ve Avrupa ile bölgesel güvenlik ortaklıklarını daha etkili kullanmaya ihtiyaç duyuyor.
Kıbrıs'ın güvenliği doğrudan Yunanistan'ın güvenliği ve daha geniş Doğu Akdeniz'in istikrarıyla bağlantılıdır. İsrail ile iş birliği enerji tesisleri, telekomünikasyon ağları, limanlar ve diğer kritik altyapının korunmasına anlamlı katkı sağlayabilir.
Aynı zamanda bir askeri çatışma turizm, denizcilik, yatırım ve enerji projelerini aksatabilir ve bölgede ciddi ekonomik sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle Yunanistan ve Kıbrıs stratejik ciddiyetle hareket etmelidir. Yetenekli silahlı kuvvetlere, koordine planlamaya, güvenilir ittifaklara ve ilgili herkese yönelik net mesajlara ihtiyaçları var. İsrail, ABD, Fransa ve Avrupa kurumlarıyla iş birliği güvenlik güçlendirmek ve saldırganlığı caydırmak amacıyla daha fazla pratik içerik kazanmalıdır.
Diplomatik kanallar açık kalmalı ancak barış arayışı zorlamaya toleransla karıştırılmamalıdır. Ulusal egemenlik askeri tehdit altına konulamaz ve Kıbrıs yeni tek taraflı durumların sonuçsuz dayatılabileceği bir toprak olarak görülemez.
Yunanistan herhangi bir saldırıyı kararlı şekilde püskürtme gücüne sahip olmalı, Kıbrıs ise güvenilir ortaklarla iş birliği yoluyla güvenliğini güçlendirmelidir. Caydırıcılık barışa tehdit değildir; barışın zor yoluyla iradesini dayatmak isteyenler tarafından yok edilmemesinin en güçlü garantilerinden biridir.
Chris Michael siyaset yorumcusu ve iş danışmanıdır.
