Doğal gaz, elektrik bağlantısı, yenilenebilir enerji kaynaklarının gelişimi ve piyasanın serbestleşmesi defalarca daha ucuz elektrik sözüyle ilişkilendirildi. Tüketici ise sözlerle ödeme yapamıyor. Sorun, faturasının düşmesi olmaya devam ediyor.
Bataryalar bugün yeni "sihirli" çözüm olarak öne sürülüyor. Aynı beklentiler yeniden yeşermeden önce net bir yanıt gerekiyor: nasıl ve ne kadar faturayı düşürecekler? Ve maliyetlerinin bir hafifleme yerine yeni bir yük haline gelmesini ne engelleyecek?
Enerji depolama, elektrik sisteminin güvenli ve daha verimli çalışması için gerekli. Ancak fiyat artışına çare değil. Daha fazla depolama kapasitesi kurulması tek başına bataryaların önümüzdeki on yılda sorunu çözeceğini kanıtlamıyor.
Bataryalar elektrik üretmez. Enerjiyi daha sonra kullanılmak üzere depolar. Hem ticari amaçlara hem de elektrik sisteminin güvenliğine hizmet eder. Yararlılıkları, tüketici için otomatik olarak daha ucuz elektrik anlamına gelmez.
Ucuz şarj, ucuz satış garantisi vermez
Kritik mesele, depolamanın ekonomik faydasını kimin sağladığı ve bunun ne kadarının faturaya ulaştığıdır. Bu, piyasa kurallarına ve enerjinin alım-satım koşullarına bağlıdır.
Hedef modelin toptan piyasasında, marjinal temizleme fiyatı enerjinin kabul edilen enerjisinin ortak tazminat fiyatıdır. Basitçe, talebi karşılamak için pahalı üretime de ihtiyaç varsa, bu fiyatın belirlenmesinde rol oynayabilir.
Bu, elektrik ticaretinin her birinin, piyasaya veya sözleşmeye bakılmaksızın aynı fiyattan yapılacağı anlamına gelmez.
Böylece, ucuz şarj edilen bir bataryanın enerjisi bile pahalı satılabilir. Düşük şarj maliyeti, tedarikçi için düşük satın alma fiyatı ya da tüketici için daha düşük fatura garantisi vermez.
Depolama, pahalı üretime duyulan ihtiyacı sınırlayabilir ve temizleme fiyatını düşürebilir. Bu, her deşarj saatinde otomatik olarak gerçekleşmez. Tedarikçi daha ucuza satın alsa bile ikinci bir soru kalır: faydanın ne kadarını müşterisine aktarıyor? Toptandaki düşüş ile perakendedeki düşüş aynı şey değil.
Bilerek gerçek dışı bir senaryo
Ticari kullanımdan doğrudan tasarrufu incelemek için bilinçli olarak aşırı iyimser bir senaryo kabul edelim: 2035'e kadar kurulu depolama kapasitesi 8.000 megavat saate ulaşıyor. Bu bir tahmin değil, depolamayı destekleyen argümana hizmet eden bir varsayımdır.
Hesap için kabul edilenler:
● Günlük bir şarj ve deşarj döngüsü.
● %75 kullanılabilirlik.
● %90 kapasite kullanımı.
● Şarj edilen enerjiden hesaplanan kapasiteden %80 döngü verimliliği.
● Hesaplanan enerjinin münhasıran ticarete ayrılması.
● Tedarikçiye, ikame edilen enerjinin maliyetinden %50 daha ucuza satış.
Son iki varsayım bilinçli olarak gerçek dışıdır: münhasır ticari kullanım ve sabit %50 indirim. Beklenen şeyler olarak görülmüyorlar. Depolamayı bu kadar güçlü desteklesen bile ne çıktığını görmek için kullanılıyorlar.
Yıllık teslim edilen enerji şu şekilde hesaplanıyor:
8.000 MWh × 365 × %75 × %90 × %80 ≈ 1.577 gigavat saat.
Bu yeni bir üretim değil, bataryalar aracılığıyla zaman içinde aktarılan enerjidir. Yıllık talep 7.000 GWh olarak varsayılırsa, bu miktar talebin yaklaşık %22,5'ine denk gelir.
Hesaplama ayrıca gerekli şarj ve deşarj gücünün ve uygun saatlerde kullanılabilir enerjinin bulunduğunu varsayar. Kapasite tek başına yeterli değildir.
Faturada %7,9 ne anlama geliyor
Örneğimizde bataryalar yıllık talebin %22,5'ini karşılıyor. Bataryalar olmasaydı tedarikçinin bu miktarı, toplam enerji için ortalama olarak ödediği fiyatla aynı fiyat üzerinden satın alacağını varsayıyoruz. Bataryalarla yarım fiyata satın alıyorsa, geri kalan enerji için eskisi gibi ödüyorsa, enerji satın alma harcaması toplamda şu kadar azalır:
%22,5 × %50 ≈ %11,3.
Üretim maliyetinin nihai faturanın %70'ine karşılık geldiğini, tasarrufun tamamının tüketiciye aktarıldığını ve diğer ücretlerin değişmediğini de kabul edersek, faturadaki düşüş:
%22,5 × %50 × %70 ≈ %7,9.
Bu, belirli örneğin sonucudur. Ne bir tahmin ne de depolamanın toplam faydasının genel üst sınırıdır. Örneğin, kalan enerjinin satın alma fiyatındaki olası düşüşü ya da sisteme sağlanan diğer hizmetlerin değerini hesaba katmaz.
Ancak önemli bir şeyi gösteriyor: bataryalardan geçen büyük enerji miktarı, faturada aynı oranda düşüşe dönüşmüyor.
Bu tasarrufu ne kısıyor
Birincisi, ticaret için daha az enerji. Yedek kapasite veya diğer hizmetlerin sağlanması ticari kullanıma ayrılan enerjiyi sınırladıkça, ilgili tasarruf da azalır. Diğer hizmetlerin değeri vardır, ancak aynı ticari kullanımla birlikte etkilenmemiş olarak sayılamaz.
İkincisi, %50 indirim garanti değil. Ucuz şarj yeterli değildir. Tedarikçiye ucuz satış gerekir. Aynı zamanda yatırım, kayıplar, bakım ve bataryaların aşınmasının maliyeti karşılanmalıdır.
Üçüncüsü, toptandaki fayda perakendeye otomatik olarak geçmez. Faydanın sadece bir kısmı aktarılırsa, faturadaki tasarruf daha da sınırlanır.
Dördüncüsü, ek ücretler eklenebilir. Tüketiciye aktarılan ek depolama maliyetleri net faydayı azaltır. Kontrol, satış fiyatına zaten dahil olan maliyetin çift sayılmasını önlemelidir.
%7,9'u başka bir keyfi oranla değiştirmeye gerek yok. Azalmanın garanti edilmediğini kabul etmek gerekiyor. Perakendeye ulaşan tasarrufu aşan ek yükler oluşursa fatura artabilir bile.
Üç gerekli müdahale
Depolama gerekli, ancak panzehir değil. Başarısı kurulacak MWh sayısıyla değil, sistemin güvenliği ve tüketici için net sonuçla ölçülecek. Şunlar gerekiyor:
Piyasa modelinin gözden geçirilmesi. Tasarımın yeniden değerlendirilmesi, böylece yenilenebilir enerjilerin ucuz enerjisi ve depolamanın kullanımı tüketici için daha düşük maliyet olarak kanıtlanabilir hale gelir.
Sıkı düzenleyici kurallar. Kıbrıs Enerji Düzenleme Kurumu ΡΑΕΚ, yetkileri çerçevesinde tüketiciye aktarılan maliyetleri denetler ve toptandan perakendeye fayda transferini şeffaflık ve sonuçların açıklanmasıyla güvence altına alır.
Bağlayıcı uzun vadeli stratejik planlama. Devlet, depolama, şebeke ve üretim gelişimini, belgelenmiş ihtiyaçlar, takvimler, toplam maliyet ve hesap verebilirlikle ilişkilendirmelidir.
Büyük ölçekte bile bataryalar, önümüzdeki on yılda elektrik fiyat artışına "sihirli" çözüm olarak sunulmamalı. Piyasa değişiklikleri, toplam maliyet kontrolü ve faydanın tüketiciye güvence altına alınmış transferi olmadan daha fazla depolama daha düşük fatura garantisi vermez.
