İran'daki savaş ve buna bağlı fosil yakıt fiyatlarındaki sert yükseliş, bazı Avrupalı politikacıları yenilenebilir enerji yatırımlarını artırmaya yöneltti. Ancak piyasa dalgalanmaları, beklenen faiz artışları ve ağır işleyen ruhsat süreçleri yatırımcıları temkinli kılıyor.
Tarihin en büyük enerji piyasası kesintisine yol açan çatışmanın başlamasının üzerinden yaklaşık bir ay geçti. Petrol ve doğalgaz ithalatına bağımlı ülkeler alternatif kaynak arayışına girdi ve gelecekteki enerji arz güvenliğini sağlamak için yeşil enerjiyi ölçeklendirmeye çalışıyor.
Uzun vadeli dönüşüm daha net görünse de kısa vadeli tablo karışık. Savaşın Şubat sonunda başlamasından bu yana ham petrol fiyatları yüzde 50'den fazla, doğalgaz fiyatları ise yüzde 60'ın üzerinde yükseldi. Bu durum enflasyonu ve faiz beklentilerini yukarı çekiyor.
Enerji dönüşüm fonu SpesX'in baş yatırım sorumlusu Luca Moro, durumu "yenilenebilir enerji paradoksu" olarak tanımladı. Moro, yüksek elektrik fiyatlarının kazançları artırdığını ancak artan sermaye maliyetlerinin "proje ekonomisini zayıflatabileceğini" söyledi.
Bazı yenilenebilir enerji fonlarında iskonto daralıyor
Finansal piyasalar, Avrupa Merkez Bankası'nın bu yıl iki ila üç, İngiltere Merkez Bankası'nın ise iki faiz artırımına gideceğini fiyatlıyor.
Piyasalardaki dalgalanma, borsaya kote yenilenebilir enerji altyapı fonlarının fiyatlarına da yansıyor. Bu fonlar net varlık değerlerine göre ortalama yüzde 40,8 iskontolu işlem görüyor. Son bir ayda bazı şirketlerin iskontosu hafifçe daraldı ancak tümü için aynı durum geçerli değil.
Winterflood verilerine göre Greencoat UK Wind (UKWG.L) yüzde 26,5, Renewables Infrastructure Group (TRIG.L) yüzde 36,3, Foresight Solar (FSFL.L) yüzde 38,8 ve NextEnergy Solar (NESF.L) yüzde 47,3 iskontolu işlem görüyor.
Enerji verimliliğine odaklanan fonlar ortalama yüzde 52,1, batarya depolamaya odaklanan fonlar ise yüzde 36,8 iskontolu seyrediyor.
AB'nin yenilenebilir enerji politika çerçevesinden faydalanacak şirketleri takip eden Solactive European Green Deal Selection Index (.SOEUGD), ilk satış dalgasının ardından toparlandı ancak bu ay hâlâ yüzde 5,8 düşüşte. Bu oran, MSCI World Index'teki yaklaşık yüzde 5'lik düşüşle benzer seviyede.
AB'nin projeleri hızlandırmayı amaçlayan Şebeke Paketi ile Avrupa Yatırım Bankası'nın temiz enerji finansmanı için planlanan 75 milyar euro (87 milyar dolar) ek kaynağı, uzun vadede sektöre destek sağlıyor.
İran çatışmasının süresi piyasanın yönünü belirleyecek
Guinness fon yöneticisi Jonathan Waghorn, İran çatışmasının süresinin piyasanın gelecekteki yönünü belirlemede kritik öneme sahip olduğunu söyledi. İran, Çarşamba günü savaşı sona erdirecek müzakereleri reddetti.
Waghorn, "Avrupa'da doğalgaz ve elektrik fiyatlarının doğrudan bu savaşın sonucu olarak yükseldiğini görüyoruz. Çatışma uzun vadeli bir sorun haline gelirse, yenilenebilir enerji arzını artırmaya yönelik teşvikler çok daha güçlü olacaktır" dedi.
Bazı yenilenebilir enerji projeleri, orijinal koşulları çok daha düşük faiz oranlarına göre belirlendiğinden yeniden finansmana ihtiyaç duyabilir.
Wood Mackenzie'nin ABD piyasasına ilişkin araştırmasına göre faiz oranları yüzde 2 yükselirse, yeni yenilenebilir enerji projelerinin ömür boyu elektrik üretim maliyeti tahminen yüzde 20 artabilir.
Yatırım şirketi Gresham House'un genel müdürü Tony Dalwood, yüksek sermaye maliyetinin mevcut varlık değerlemelerini etkileyebileceğini ancak yeni projelerin "buna göre fiyatlanacağını" ve artan finansman maliyetlerini yansıtacağını belirtti.
Ruhsat süreçleri hızlanabilir mi?
Avrupalı politikacıların yenilenebilir enerjiyi ölçeklendirme hedeflerinde başarılı olabilmesi — ki bu zaten Ukrayna savaşı nedeniyle bir öncelikti — büyük ölçüde yeni projelere ne kadar hızlı izin verdiklerine bağlı olacak.
AB, şebekeler, yenilenebilir enerji, depolama ve şarj istasyonları için ruhsat süreçlerini hızlandırmaya yönelik müzakereleri yıl sonuna kadar tamamlamayı hedefliyor. Çünkü mevcut kurulum hızları hedeflerin çok gerisinde kalıyor.
Sektör kuruluşu SolarPower Europe'un geçen Temmuz ayındaki analizine göre ruhsat gecikmeleri dört yıla kadar uzayabiliyor. Sektör kuruluşu Wind Europe'un bu yılın Şubat ayındaki raporu ise AB'nin çoğu ülkesinde ruhsat süreçlerinin yavaşladığını ortaya koydu.
JPMorgan Doğal Kaynaklar Grubu Küresel Eş Başkanı James Janoskey, "En büyük kilit açıcı, özellikle şebeke yükseltmeleri, bağlantı noktaları ve depolama için daha hızlı ve öngörülebilir ruhsat süreçleridir. Bu, yatırım yapılabilir proje havuzunu genişletir ve yeni yükler için güvenilir, uygun fiyatlı enerji sağlar" dedi.
