Eski Filipinler Cumhurbaşkanı Rodrigo Duterte, uyuşturucuya karşı yürüttüğü savaşla ilgili cinayet suçlamalarını yüzleşmek üzere 18 ay önce Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne transfer edilmesinden bu yana ilk kez Çarşamba günü duruşma salonunda göründü.
Duterte 81 yaşında. 2016’dan 2022’ye kadar cumhurbaşkanlığı yaptı. Uyuşturucu satıcılarını ve kullanıcılarını hedef alan ölüm mangalarını kurmak, finanse etmek ve silahlandırmak suçlamasıyla insanlığa karşı suçlardan yargılanıyor. Mart 2025’te gözaltına alınarak Lahey’e götürüldü.
Siyah takım elbise ve beyaz gömlek giyen Duterte duruşmada konuşmadı. Süreç boyunca sessizce su yudumladı. Ayağa kalkarak halk galerisindeki aile üyelerine el salladı.
Duterte’nin uyuşturucu savaşında iki oğlunu kaybeden Llore Pasco, duruşmayı Manila’dan televizyondan izlediğini belirterek, “Sonunda göründüğüne sevindik ve iyi görünüyor. Hatta kilo almış gibi görünüyor” dedi.
Duruşmada başkanlık eden hakim Joanna Korner, sanığın yaşı ve sağlığı nedeniyle Kasım ayında başlaması planlanan davanın kısaltılması için savcılardan yol bulmalarını istedi.
“Bu davanın mümkün olan en kısa sürede ilerlemesi önemli” diyen hakim, taraflara tanık sayısını sınırlamaları ve kilit delillere odaklanmaları yönünde baskı yaptı.
Duterte’nin avukatı Peter Haynes, savcılığın yaptığı açıklamayı “büyük ve imkansız” olarak nitelendirdi ve ekibinin zamanında on binlerce delil parçasını inceleyemeyeceğini söyledi.
“Daha genç ve sağlıklı bir müvekkilim olsaydı, duruşmanın altı ay ertelenmesini isterdim” dedi.
Duterte’nin sağlık durumu hakkında Çarşamba günü açık mahkemede ayrıntı paylaşılmadı. Avukatları, hafızasını ve günlük işlevlerini etkileyen bilişsel gerileme yaşadığını ve yeterince iyi olmadığını öne sürdü.
Ocak ayında ICC hakimleri, Duterte’nin sağlık durumunun duruşmayı takip etmeye yetecek kadar iyi olduğunu belirterek, tutukevinden görüntülü bağlantı yerine mahkemede hazır bulunmasını istedi.
Duterte hakkında çıkarılan tutuklama emri, 2011 ile 2019 arasında binlerce kişinin ölümüne yol açan yaygın ve sistematik bir kampanyadan sorumlu olduğunu belirtiyor. Bu dönem güneydeki Davao kentinin belediye başkanlığını yaptığı yılları da kapsıyor.
ICC savcıları, Reuters’in bir araştırmasında detayları aktarıldığı operasyonlarda 30 bin kişiye kadar öldürülmüş olabileceğini söyledi.
Polisin açıklamasına göre uyuşturucuyla mücadele operasyonlarında 6 bin 200 şüpheli öldürüldü. Duterte polise meşru müdafaa yapması talimatı verdiğini söyledi ve destekçilerine Filipinler’i yasa dışı uyuşturucudan arındırmak için hapiste çürümeye razı olabileceğini belirtti.
