Kuzey Kıbrıs'taki üniversitelerde eğitim gören Faslı vatandaşlar, Fas hükümetinin adanın kuzey kesiminde verilen diplomaları tanımayı durdurma kararını protesto etmek amacıyla Çarşamba günü Rabat'taki parlamento binası önünde gösteri düzenledi.
Fas makamları geçmişte Kuzey Kıbrıs'ta verilen diplomaları, Türkiye Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından onaylanmış kabul ediyordu. Ülkeye dönen Faslı vatandaşlar denklik belgesi başvurusunda bulunduğunda bu diplomalar, Fas'ta ve dünyanın geri kalanında verilen derecelerle eşdeğer sayılıyordu.
Ancak bu uygulama 2024 yılında derhal yürürlüğe giren bir kararla sona erdi. Bu durum, Kıbrıs'ta halihazırda eğitimine devam eden öğrencileri ve 2023-2024 yıllarında mezun olanları doğrudan etkiledi. Söz konusu kişiler ülkelerine döndüklerinde diplomalarını geçerli kılamaz hale geldi.
Yerel gazete Sawt Al Maghrib'e konuşan Ashraf Khattab, Haspolat'taki Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi'nde eczacılık eğitimi almış ve kararı protesto etmek için kurulan mezunlar, öğrenciler ve veliler komitesinin koordinatörlüğünü üstleniyor. Khattab, politika değişikliğinin kaynağının Fas Dışişleri Bakanlığı'ndan Eğitim Bakanlığı'na gönderilen bir mektup olduğunu açıkladı.
Mektupta, "bu üniversitelerin Birleşmiş Milletler veya uluslararası toplum tarafından tanınmayan siyasi statüye sahip bir bölge olan Kuzey Kıbrıs'ta bulunması gerekçesiyle" diploma tanıma işlemlerinin durdurulması çağrısında bulunulduğunu söyledi.
Ancak Khattab bu kararın haksız olduğunu savunarak şunları söyledi: "Bu üniversiteler yeni değil; küresel sıralamalarda saygın konumlara sahipler, uluslararası uzman kuruluşlar tarafından değerlendiriliyor ve Türk eğitim sistemine bağlı olarak YÖK'ün resmi tanınırlığına sahipler."
Khattab, karardan 3.000'den fazla Faslı öğrencinin etkilendiğini belirtti. Bu öğrencilerin birçoğunun Kuzey Kıbrıs'taki üniversitelere kaydolmadan önce bilgi aldığını ve "denklik konusunun herhangi bir sorun teşkil etmediği" güvencesinin verildiğini vurguladı.
Khattab, etkilenen mezunların "idari adaletsizliğin" kurbanı olduğunu savundu. "Kurumlar arası koordinasyon dengesizliklerinden öğrenciler sorumlu tutulamaz" diyerek Fas hükümetinin tüm öğrenciler ve mezunlar için adil bir çözüm bulmak amacıyla acil müdahalede bulunmasını talep etti.
Kararın geri alınması için kampanya yürüten ekibin dokuz aydır "tüm dairelerin kapılarını çaldığını" belirten Khattab, siyasi partilere ve parlamentoya şikâyette bulunduklarını, ayrıca Fas Ombudsmanı'na da başvuruda bulunduklarını söyledi.
"Ancak bugüne kadar davada olumlu bir gelişme yaşanmadı. Artan gerginlik ve endişe ile birlikte belirsizlik sürüyor. Kuzey Kıbrıs üniversitesi mezunları, herhangi bir resmi açıklama yapılmadan bırakılmış durumda" dedi.
Konunun insanların hayatları üzerinde "önemli bir etkisi" olduğunu belirten Khattab, "birçok mezunun diplomaları henüz tanınmadığı için iş piyasasına girmesinin veya ileri düzey sınavlara katılmasının engellendiğini" ekledi.
"Bazı öğrenciler eğitimlerini yeniden başlatmak veya bölüm değiştirmek zorunda kaldı. Bu durum ciddi mali kayıplara ve zaman kaybına yol açtı" diye konuştu.
Khattab bu durumu "bakanlığın, diplomalarının akıbetini sorgulayan öğrencilerle iletişim kurma konusundaki ilgisizliğine" bağladı. Diplomaların yıllarca tanınmış olmasına rağmen bakanlığın bu tutumu sergilediğinin altını çizdi.
Ayrıca konunun "çözüme dair açık bir ufkun olmadığı ve mesleki hayata entegrasyonlarının ertelendiği ortamda öğrenciler ve aileleri arasında büyük psikolojik baskı ve derin hayal kırıklığı yarattığını" söyledi.
Fas Dışişleri Bakanı Nasser Bourita da konuyla ilgili Sawt Al Maghrib gazetesine açıklamalarda bulundu. Bourita, "Fas'ın Kuzey Kıbrıs olarak bilinen bölgeyi tanımama tutumunun, oradaki kurumlardan alınan diplomaların denklik meselesini doğrudan etkilediğini" söyledi.
Bu durumun "Fas makamlarının diplomaların geçerliliğini doğrulamasını veya yasal statü kazandırmasını imkânsız kıldığını" belirtti.
Bourita daha önce Ocak ayında muhalefet partisi Adalet ve Kalkınma Partisi'nin (PJD) bu konudaki soru önergesini yanıtlamıştı. O dönemde, etkilenen mezunlar ve velilerle birlikte Eğitim Bakanlığı ile "sorunun tüm boyutlarını ele almaya yönelik bir dizi toplantı" yapılacağını açıklamıştı.
Buna rağmen Bourita, üniversiteleri tanımama konusundaki kararlı tutumunu sürdürdü. "Bu kurumlarla herhangi bir idari veya teknik etkileşim, özellikle uluslararası tanınırlıklarının bulunmaması ışığında, zımni bir tanıma olarak yorumlanabilir" dedi.
Kuzey Kıbrıs'ın BM tarafından tanınmamasının "Fas'ın bu meseleyi diplomatik ilkeleriyle tutarlı bir şekilde ele alırken temkinli olmasını gerektirdiğini" ekledi.
"Diploma denklik süreci, bu varlığın dolaylı olarak tanınmasını dayatmak için bir araç olarak kullanılabilir. Orada okuyan Faslı öğrencilere sunulan teşvikler ve kolaylıklar da bu çerçevede değerlendirilmelidir" diye konuştu.
Bourita, konuya çözüm bulmanın "ulusal çıkarı gözetirken krallığın dış politikasının tutarlılığını koruyan ve olası diplomatik yansımalardan kaçınan uygun teknik formüller geliştirmeyi" gerektirdiğini söyledi.
Etkilenen öğrenciler komitesi ise "ülkenin çıkarını her şeyin üstünde tuttuklarını" ancak "18 yaşındaki bir öğrencinin kavrayamayacağı idari hataların sonuçlarını üstlenmeyi reddettiklerini" açıkladı.
