Paris savcılığı akıllı gözlüklerin kullanıldığı cinsel taciz iddialarına ilişkin ceza soruşturması başlattı. Fransa’daki veri koruma otoriteleri de şirketlerden gelen şikayetleri alıyor. Dünyanın dört bir yanında ülkeler bu cihazların toplumsal etkileriyle baş etmeye çalışıyor.
Birkaç akıllı gözlük modeli bulunuyor ancak ABD’li teknoloji devi Meta’nın EssilorLuxottica iş birliğiyle ürettiği gözlükler pazar lideri. Küresel pazarda yaklaşık yüzde 76 paya sahipler.
Meta’nın yapay zekâ destekli gözlükleri küçük gömülü kamerasıyla kullanıcının fark edilmeden kayıt yapmasına olanak tanıyor ve küresel çapta büyük ilgi gördü. Geçen yıl 7 milyon adet satıldı. Essilor’un son satış verileri 2026’da “üstel büyüme” öngörüyor.
Ancak bu başarı, cinsel taciz, şirket içi usulsüzlük ve yasadışı gözetleme gibi konular nedeniyle savcılar, düzenleyiciler, hak grupları ve şirketler tarafından artan uluslararası denetime yol açtı.
Bazı İngiltere sinemaları akıllı gözlükleri yasakladı. Almanya’da bir tüketici derneği de gizlilik yasalarını gerekçe göstererek Meta ve cihazı satan diğer şirketler hakkında suç duyurusunda bulundu.
Paris savcılığı Reuters’a yaptığı açıklamada, akıllı gözlüklerle sokakta kadınları rızaları olmadan filme alıp videoları internete yükleme eğilimine ilişkin cinsel taciz şikayetleri üzerine yakın zamanda en az bir ceza soruşturması başlattığını bildirdi. Savcılık kullanılan cihazların markasını belirtmedi.
Savcılık daha fazla detay vermeyi reddetti ancak siber suç biriminin potansiyel suçları daha iyi anlamak için iki hafta önce cihazları test ettiğini söyledi.
Bir Meta sözcüsü, şirketin “yapay zekâ gözlüklerine baştan itibaren gizliliği yerleştirdiğini” belirterek “gözlüklerimiz daha da yetenekli hale geldikçe korumalarımızı güçlendirmeye devam edeceğiz” dedi. EssilorLuxottica yorum yapmaktan kaçındı.
Fransa’nın veri koruma otoritesi CNIL, akıllı gözlüklerin iş yerinde kullanımına ilişkin 10’dan az şikayet aldığını açıkladı. Hangi markalar olduğunu belirtmedi. Ayrıca şirketlerin akıllı gözlükleri iş yerinde yasaklayıp yasaklayamayacaklarını öğrenmek için giderek daha fazla kendisine başvurduğunu söyledi.
Avustralya Perşembe günü yaptığı açıklamada, gizlilik ve güvenlik endişeleri nedeniyle kamera donanımlı akıllı gözlüklerin devlet iş yerlerinde kullanımını yasaklamayı değerlendirdiğini duyurdu. Bu durumun bu türden ilk yasak olabileceğini söyledi.
CNIL Ekonomi İşleri Başkanı Nacera Bekhat, akıllı gözlüklerin insanların filme alındığı konusunda bilgilendirilmesi ve gerektiğinde izin alınması açısından “gerçek zorluklar” yarattığını söyledi.
Yapay zekâ destekli giyilebilir cihazlar, kişilerin kişisel verilerinin nasıl kullanılacağına dair kurallar koyan Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası ve Genel Veri Koruma Tüzüğü ile düzenleniyor.
Fransız yasası bir kişinin özel bir yerde rızası olmadan görüntü kaydını cezalandırıyor; ceza bir yıla kadar hapis veya 45 bin euro para cezası olabiliyor. Ancak CNIL ve diğer hukuk kaynaklarına göre uygulama zor olabiliyor, özellikle içerik internette hızla yayıldığında.
Cihazların çerçevesindeki küçük bir ışık çekim yapıldığını gösteriyor ancak hak grupları bunun sorumluluğunu filme alınmamak için bireye yüklediğini söylüyor.
İnternet güvenliği kuruluşu e-Enfance’de hukuk uzmanı Ines Legendre, “Işığın yanması filme alınmayı onayladığınız anlamına gelmez, görüntünüzün sonrasında binlerce kişiye dağıtılmasını da onayladığınız anlamına gelmez” dedi.
Hak gruplarına göre akıllı gözlüklerle yapılan istismarın birincil hedefi kadınlar.
Feminist kuruluş Hubertine Auclert’te teknolojiyle kolaylaştırılan cinsiyete dayalı şiddete ilişkin projeler yürüten Ines Girard, teknoloji sektörünün istismarı önlemek için daha fazlasını yapması gerektiğini söyledi.
“Gözetim teknolojisine, gözetlenen insanlara daha dikkatli olmalarını söyleyerek yanıt veremeyiz” dedi.
“Bu durum özellikle kadınlar, cinsiyet azınlıkları ve halihazırda şiddete, çevrimiçi istismara ve kamusal alanda denetime maruz kalan kişiler üzerinde ek bir yük oluşturuyor.”
