Yaklaşık 5 milyar yıl içinde Güneş'imiz ölüm sancıları çekmeye başlayacak. Önce büyüyerek iç gezegenleri yutacak – buna Dünya da dahil olabilir – ardından dış katmanlarını uzaya fırlatıp beyaz cüce adı verilen bir yıldız kalıntısına dönüşecek. Ancak dış gezegenler bu travmadan sonra bile varlığını sürdürebilir.
Araştırmacılar şimdi, Güneş benzeri bir yıldızın ölümünden milyarlarca yıl sonra hayatta kalmış Jüpiter benzeri bir ötegezegenin ayrıntılı gözlemlerini yaptı. Gezegen, Dünya'dan 81 ışık yılı uzaklıkta, Ejderha (Draco) takımyıldızında yer alıyor. Bir ışık yılı, ışığın bir yılda kat ettiği mesafe olup yaklaşık 9,5 trilyon kilometreye (5,9 trilyon mil) eşit.
Araştırmacılar, WD 1856 b adı verilen bu gaz gezegeninin kütlesinin, Güneş Sistemi'nin en büyük gezegeni Jüpiter'den yaklaşık 8 kat daha fazla olduğunu belirledi. Atmosfer sıcaklığı ise yaklaşık 127 santigrat derece (260 Fahrenheit) ile beklenmedik şekilde sıcak.
Gezegen, zamanla içe doğru göç ederek beyaz cüceye çok yakın bir yörüngeye yerleşmiş. Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığından 50 kat daha yakın bir mesafede bulunuyor ve yörüngesini sadece 1,4 günde tamamlıyor.
WD 1856 b, bazı gezegenlerin ana yıldızlarının ölümünden sonra nasıl hayatta kalabildiğini gösteriyor. Tıpkı Güneş Sistemi'ndeki bazı gezegenlerin Güneş'in nihai ölümünden sonra hayatta kalabileceği gibi.
Ancak WD 1856 b'nin deneyimlediği dinamikler, Güneş'in ölümünden sağ kurtulabilecek gezegenlerin karşılaşacaklarından farklı. Gezegen, alışılmadık bir kütleçekim ortamıyla karşı karşıya çünkü beyaz cüce, her biri Güneş'in kütlesinin yaklaşık yüzde 30'u kadar olan iki kırmızı cüce yıldızla birlikte üçlü bir yıldız sisteminin parçası.
Araştırmacılar, WD 1856 b'nin neden beyaz cüceye bu kadar yakın olduğunu anlamaya çalışıyor.
Nature dergisinde yayımlanan çalışmanın yazarlarından, Illinois'deki Northwestern Üniversitesi'nden astrofizikçi Christopher O'Connor, "WD 1856 b'nin bugün gözlemlediğimiz sıkı yörüngeye nasıl ulaştığına dair iki ana rakip fikir var" dedi.
Birinci fikir, gezegenin ana yıldızının ölüm sancıları sırasında – kırmızı dev evresindeki yıldız genişlemesi – yıldız tarafından yutulduğunu ancak beyaz cüceye dönüşen yıldız çekirdeğinin hemen dışında hayatta kalmayı başardığını öne sürüyor. İkinci fikir ise gezegenin başlangıçta yıldızdan yutulmayacak kadar uzakta olduğunu, ancak iki kırmızı cüce gibi diğer yakın cisimlerin kütleçekim etkilerinin onu daha sonra şu anki yörüngesine ittiğini savunuyor.
WD 1856 b'nin ilk keşfi 2020'de duyurulmuş ve gezegenlerin Güneş benzeri bir yıldızın ölümünden sağ çıkabileceğine dair ilk kesin kanıtı sunmuştu. Yeni çalışma, gezegenin bileşimi ve yaşam öyküsü hakkında daha fazla bilgi sağlıyor.
Araştırmacılar gezegeni James Webb Uzay Teleskobu'nu kullanarak inceledi. Gezegen, Jüpiter gibi çoğunlukla hidrojen ve helyumdan oluşuyor ancak alışılmadık derecede yüksek miktarda metan içeriyor.
Araştırmacılar, gezegenin sıcaklığını, yörüngesinin zamanla yakınlaşmasıyla beyaz cücenin güçlü kütleçekim kuvvetleriyle etkileşimine bağlıyor.
Yıldızlar genellikle gezegenlerinden çok daha büyük olsa da – Güneş, hacim olarak Jüpiter'den yaklaşık 1.000 kat daha büyüktür – bu gezegen, Dünya'dan sadece biraz daha büyük olan beyaz cüceden yaklaşık 500 kat daha büyük. Beyaz cüce çok daha kütleli, ancak son derece yoğun.
Beyaz cüce, yaklaşık 5 milyar yıl önce ölen, Güneş'in kütlesinin iki katına kadar bir yıldızdan oluştu.
Güneş Sistemi'nin Kaderi
Güneş kırmızı dev evresine ulaştığında, şu anki boyutunun yaklaşık 200 katına çıkacak ve kesinlikle en iç gezegenler olan Merkür ve Venüs'ü yutacak.
O'Connor, "Dünya'nın ötesindeki diğer gezegenler, Güneş'in maksimum boyutunun oldukça dışında kalacak, bu yüzden büyük olasılıkla Güneş'in geride bıraktığı beyaz cücenin yörüngesinde dönmeye devam edecekler" dedi.
Ancak O'Connor, "Güneş beyaz cüceye dönüşürken kütlesinin yaklaşık yarısını kaybedeceği için, hayatta kalanların şu anki yörünge mesafelerinin yaklaşık iki katına ulaşana kadar yavaşça uzaklaşmasını bekliyoruz" diye ekledi.
Dünya'nın kaderi ise belirsiz.
O'Connor, "Güneş ömrünün sonuna geldiğinde Dünya'nın 'tehlikeli bölge' içinde mi yoksa dışında mı olacağını bilecek kadar gelecekteki yörüngesini tahmin edemiyoruz. Neyse ki, bu çözmemiz gereken bir sorun ve önümüzde hâlâ milyarlarca yıl var" dedi.
