Güney Kıbrıs'ta 24 Mayıs'ta yapılacak parlamento seçimlerine resmi olarak 753 aday katılıyor. Adaylar, 56 sandalyeli parlamentoda beş yıllık görev için yarışacak. Aday kayıtları 6 Mayıs'ta tamamlandı.
Adaylardan 744'ü 19 farklı siyasi parti çatısı altında, 9'u ise bağımsız olarak yarışıyor. Toplamda 520 erkek ve 224 kadın aday bulunuyor.
Parlamentoda yasama oyu hakkı bulunmayan dini grup temsilcileri açısından durum şöyle: Ermeni ve Latin temsilcileri rakipsiz olarak şimdiden seçilmiş sayılıyor. Maroniler için ise iki aday var ve seçim yapılacak.
Bu seçimleri özel kılan en önemli nokta, rekor sayıda parti ve aday olması. Aday sayısı 2021 parlamento seçimlerine göre 102 kişi arttı ve ülke genelinde köklü değişiklikler bekleniyor.
Yeni kurulan Alma, Volt ve Direct Democracy partilerinin, geleneksel kutup partileri Disy ve Akel'in aleyhine dengeleri değiştireceği tahmin ediliyor. Edek ve Dipa gibi partiler için ise tarihte ilk kez yaşanacak bir "küme düşüş" senaryosu her zamankinden daha olası görünüyor.
Adayların 22 Mayıs'a kadar seçmenleri ikna etmek için süresi var. 24 Mayıs'taki seçim öncesinde araya giren bir gün ise "radyo sessizliği" için ayrıldı.
Birçok kişi yaklaşan değişiklikleri zamanın bir işareti olarak değerlendiriyor. Bazıları ise bu durumu mevcut düzene karşı bir tepki olarak yorumluyor.
Siyasi partiler, iki yıl önceki Avrupa Parlamentosu seçimlerinin şokunu hâlâ atlatamadı. O seçimlerde sıra dışı aday Fidias Panayiotou, genç ve heyecanlı bir youtuber olarak takipçilerinden başka silahı olmadığı halde yüzde 19,4 ile üçüncü olmayı başardı.
Panayiotou, AP üyeliğinin ikinci yılında Direct Democracy partisini kurdu ve 56 kişilik bir aday listesiyle seçimlere giriyor.
Eski Sayıştay Başkanı Odysseas Michaelides'in kurduğu Alma da parlamentoya girmeyi hedefliyor. Volt partisi de Alexanda Attalides ve Makarios Drousiotis gibi ağır isimlerle yarışa katılıyor.
Direct Democracy genç kuşağa hitap ederken, Alma ve Volt yolsuzlukla mücadele bayrağını sallıyor. Volt'tan Drousiotis, üst düzey yetkilileri suçladığı iddia edilen kanıtları birden fazla kez kamuoyuyla paylaşarak gündeme gelmişti.
Son anketler Disy ve Akel'in birinciliği koruduğunu, ancak oranlarının önemli ölçüde düştüğünü gösteriyor.
Lefkoşa bir sandalyesini Baf'a kaptırdı. Bu durum, partilerin alıştığı sandalye sayısını korumasını zorlaştırıyor.
Yine de son söz seçmenlerin olacak. Seçmen listesinde 568.587 kişi kayıtlı. Bu sayıya 859 Kıbrıslı Türk de dahil. Toplam seçmenin 10.000'den fazlası ilk kez oy kullanacak yeni seçmenlerden oluşuyor.
Bölge bazında seçmen sayıları şöyle: Lefkoşa 198.376, Limasol 117.052, Mağusa 116.345, Larnaka 60.561, Baf 47.429 ve Girne 28.824. Kuzeyde mahsur kalan seçmenler Mağusa ve Girne'ye eklenecek.
Seçmenler sandık başına gidip tercih ettikleri partiye ve bölgeye göre değişen sayıda isme oy verecek.
Sandalye dağılımı şu şekilde: Lefkoşa 19, Limasol 12, Mağusa 11, Larnaka 6, Baf 4 ve Girne 3 sandalye.
Sandıklar 24 Mayıs'ta sabah 7'de açılacak ve akşam 6'da kapanacak. Öğlen bir saatlik ara verilecek.
Oylar sandık başlarında sayılacak ve sonuçların oylama bittikten kısa süre sonra gelmeye başlaması bekleniyor. Yeni milletvekilleri ve dini grup temsilcileri 25 Mayıs'ta ilan edilecek.
Toplam 1.200 sandık kurulacak ve her sandıkta en fazla 600 seçmen oy kullanabilecek. Sandıklarda yaklaşık 5.300 görevli ve 1.200 polis memuru görev yapacak.
Londra, Atina, Selanik ve Brüksel'de de sandıklar kurulacak. "Nerede Oy Kullanırım" online hizmeti 15 Mayıs'ta aktif edilecek.
MİLLETVEKİLLERİ SANDALYELERİ NASIL KAZANIYOR
Mevcut seçim sistemi, ilk dağıtımda parlamento sandalyelerinin basit oranlamayla dağıtılmasını öngörüyor. İkinci dağıtımın iki sonraki aşamasında ise yüzde 3,6 ve yüzde 7,2 barajları olan güçlendirilmiş nispi temsil sistemi uygulanıyor.
Bir partinin ikinci dağıtıma katılabilmesi için geçerli oyların yüzde 3,6'sını alması gerekiyor. Oylama elbette gizli yapılıyor.
NASIL OY KULLANILIR
Oy pusulaları, seçmenler arasında karışıklığı önlemek ve görevlilerin oyların ayrıştırılması ve sayımı sırasındaki işini kolaylaştırmak için her seçim bölgesinde farklı renklerde basılıyor.
Pusula renkleri şöyle: Lefkoşa beyaz, Limasol sarı, Mağusa mavi, Larnaka pembe, Baf yeşil ve Girne turuncu.
Her oy pusulasının altında, adayların isimlerinin altında, seçmenlerin tercih ettiği partiyi işaretleyeceği bir kutu bulunuyor.
Sadece tek bir parti seçilebiliyor. Seçmenler farklı parti listelerinden adaylara oy veremiyor. Bir partiye veya tek bir bağımsız adaya oy verebiliyorlar.
Seçmenler bir parti listesine oy vermeye karar verirse, tercih ettikleri adayları seçebiliyor. Ancak bu zorunlu değil.
Tercih çarpı sayıları bölgelere göre değişiyor: Lefkoşa için en fazla 5, Limasol için 3, Mağusa için 3, Larnaka için 2, Baf için 2 ve Girne için 1 tercih işaretlenebiliyor.
Seçmenler, parti liderlerinin tercih çarpısı gerektirmediğini akılda tutmalı.
Engelli veya görme engelli bireyler, sandık başkanından yardım talep edebiliyor. Tekerlekli sandalye ihtiyacı olanlar için İçişleri Bakanlığı'na önceden bildirim yapılması koşuluyla özel düzenlemeler yapılabiliyor.
Oy pusulaları sandık kabininde katlanıp ardından oy sandığına atılıyor.
Seçimlerin geçerliliğine itiraz dilekçesi, nihai seçim sonuçlarının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren iki ay içinde verilebiliyor.
NELER YAPILMAMALI
Bir kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak oy kullanmaya veya kullanmamaya zorlamak yasalara aykırı. Yozlaştırıcı niyetle yiyecek veya içecek temin etmek ya da bunların parasını ödemek de yasaktı. Bir adayı desteklemek için sahte haber yayımlamak da yasak.
Seçim öncesi ve seçim günü, doğrudan veya dolaylı olarak seçimlerle ilgili herhangi bir kamuya açık toplantı düzenlemek veya bunlara katılmak yasak. Haber veya kamuoyu yoklaması sonuçları yayımlamak ve afiş veya başka içerik sergilemek de yasaklar arasında.
ADAY YÜKÜMLÜLÜKLERİ
Her aday, yasal olarak bir seçim temsilcisi atamak ve seçim öncesi dönemde kampanya amacıyla harcanan tutarların beyanını sunmakla yükümlü. Her aday için harcama sınırı yasalarla 25.000 Euro olarak belirlenmiş. Buna kişisel harcamalar için 5.000 Euro daha ekleniyor. Yasal sınırların aşılması para cezasına ve hatta hapse yol açabiliyor.
Bir partinin siyasi parti olarak tanınması ve yasal şekilde faaliyet gösterebilmesi için kayıtlı olması gerekiyor. Siyasi partiler seçim kampanyalarına ilişkin gelir ve gider beyanlarını ayrıntılı olarak sunmak, yıllık denetlenmiş mali tablolar vermek ve özel bir bağış kayıt defteri tutarak bunu sunmakla yükümlü.
Seçim öncesi dönemde adaylara veya onlar adına reklam hizmeti sunan tüm kuruluşlar, seçim gününden itibaren bir ay içinde her adaya sunulan hizmetlerin özet beyanlarını Sayıştay Başkanlığı'na sunmak zorunda.
KİMLER SEÇİLEBİLİR
Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşları belirli koşulları sağladıkları takdirde parlamentoya aday olabiliyor. Bu koşullar şunlar: 21 yaşına basmış olmak, sahtekârlık veya ahlaki yozlaşma içeren bir suçtan mahkum olmamak, herhangi bir seçim suçu nedeniyle seçilme hakkından yoksun bırakılmamış olmak ve milletvekili görevini yerine getirmesini engelleyecek herhangi bir akıl hastalığına sahip olmamak.
KİMLER OY KULLANABİLİR
Seçim günü itibarıyla 18 yaşına basmış olan ve Kıbrıs seçim yasasında öngörülen ikamet koşullarını karşılayan her Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşı oy kullanma hakkına sahip.
Seçim koşullarını karşılayan kişiler, bu koşulları kazandıkları tarihten itibaren 30 gün içinde seçmen kütüğüne kayıt başvurusu yapmak ve seçmen kimlik kartı almakla yükümlü. Bu başvurunun her halükarda ek seçmen kütüğünün hazırlanmasının son gününden önce yapılması gerekiyor.
2026 Parlamento Seçimleri için seçmen kütüğüne kayıt başvurularının son günü 2 Nisan olarak belirlenmişti.
Karpaz ve Girne bölgelerinde, kuzeyde mahsur kalan Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşları, Kıbrıs Cumhuriyeti tarafından verilen ve fotoğraf içeren kimlik belgesini ibraz ederek güneydeki sandıklarda oy kullanma haklarını kullanabiliyor.
