Güney Kıbrıs, yapay zeka (YZ) stratejisini insanı merkeze alan bir vizyonla hazırlıyor. Araştırma, İnovasyon ve Dijital Politika Bakan Yardımcılığı koordinasyonunda Ulusal Yapay Zeka Görev Gücü tarafından hazırlanan strateji belgesi, teknolojinin insan deneyimini, yaratıcılığını ve muhakeme yeteneğini güçlendirmesi gerektiği fikrine dayanıyor.
Belgede, bir doktor, öğretmen, avukat, mühendis, muhasebeci, gazeteci veya girişimcinin yapay zekayı aynı şekilde kullanmayacağı gerçeğinden yola çıkılarak, öğrenme yollarının farklı meslek ve sektörlere göre uyarlanması öngörülüyor.
Bakan Yardımcısı Nikodimos Skouridis'e göre eğitim okul veya üniversiteyle sınırlı kalmamalı. Yapay zeka işleri ve mesleki uygulamaları değiştirdikçe, insanların çalıştaylar, çevrimiçi kurslar, işyeri eğitimleri ve tanınmış sertifikalar aracılığıyla öğrenmeye devam edebilecekleri fırsatlar yaratılması gerekiyor.
Tüm bu önlemler, teknolojinin insanların deneyimini, yaratıcılığını, muhakemesini ve becerilerini güçlendirdiği bir 'İnsan+' iş gücü oluşturmayı hedefliyor. Skouridis'in ifadesiyle, “Gelecek yalnızca yapay zekaya ait değil. Gelecek, yapay zekayı sorumlu, güvenli ve yaratıcı bir şekilde kullanmayı bilen insanlara ait.”
Bu düşünce, stratejinin en dikkat çekici önerilerinden biri olan Sokratik Yapay Zeka girişiminde de kendini gösteriyor. Girişim, yapay zekayı yalnızca hızlı cevaplar vermek için kullanmak yerine, insanların daha iyi sorular sormasına, varsayımları test etmesine ve daha eleştirel düşünmesine yardımcı olmayı amaçlıyor.
Öğrenciler bu girişimle meraklarını ve bağımsız öğrenme becerilerini geliştirebilirken, profesyoneller yansıma ve daha iyi karar verme için bu sistemden yararlanabilecek. Aynı zamanda vatandaşların, yapay zeka tarafından üretilen bilgileri otomatik olarak kabul etmek yerine sorgulama güveni geliştirmeleri hedefleniyor.
Skouridis, “Amaç makinelerin insanlar yerine düşünmesini sağlamak değil, insanların daha iyi düşünmesine yardımcı olmaktır” dedi. Ancak stratejideki diğer öneriler gibi bu girişim de daha fazla tasarım, test, iş birliği ve uygun uygulama planlaması gerektiriyor.
Stratejinin bir diğer önemli ayağı ise kimsenin geride kalmamasını sağlamak. Skouridis, insan merkezli bir stratejinin öğrencileri, profesyonelleri, müşterileri, yaşlı vatandaşları, engelli bireyleri ve sınırlı dijital becerilere sahip kişileri kapsaması gerektiğini vurguladı.
Yapay zeka, sesli araçlar, transkripsiyon, çeviri, görsel destek ve hizmetlere daha kolay erişim yoluyla erişilebilirliği artırabilir, ancak kapsayıcılık en baştan inşa edilmeli. Bu nedenle yaşlılar ve engelli bireyler hizmet testlerine dahil edilmeli ve insan yardımı her zaman mevcut olmalı.
Skouridis, “Hiçbir vatandaş, güvenle kullanamayacağı dijital sistemlere zorlanmamalı; bir insan operatör veya temsilciyle konuşma imkanı her zaman olmalı” diyerek, teknolojinin seçeneği, bağımsızlığı ve onuru genişletmesi, yeni engeller yaratmaması gerektiğini belirtti.
İnsana odaklanma yaklaşımı, Güney Kıbrıs'ın uluslararası alanda nasıl rekabet edeceğini de şekillendiriyor. Skouridis, ülkenin dünyanın en büyük yapay zeka sistemlerini kurmaya çalışmak yerine, güven, çeviklik ve sorumlu inovasyon ile farklılaşması gerektiğini söyledi.
Bir AB üyesi olarak Güney Kıbrıs, güçlü yönetişim ve insan haklarını araştırma kapasitesi, girişimcilik ve hükümet, üniversiteler, işletmeler ve toplum arasındaki yakın iş birliğiyle birleştirebilir. Ülkenin küçük olması da bir avantaj olabilir; kurumlar, uzmanlar, şirketler ve topluluklar hızla bir araya gelip çözümleri gerçek koşullarda test edebilir, vatandaşlardan öğrenebilir ve başarılı girişimleri ülke çapında yaygınlaştırabilir.
Skouridis, bu şekilde Güney Kıbrıs'ın daha küçük bir ülkenin yapay zekayı nasıl sorumlu, pratik ve insan ölçeğinde benimseyebileceğini gösterebileceğini belirterek, teknolojinin “yenilikçi ama hesap verebilir, rekabetçi ama kapsayıcı ve her zaman insan merkezli” olması gerektiğini vurguladı.
Strateji, Ulusal Yapay Zeka Görev Gücü tarafından Araştırma, İnovasyon ve Dijital Politika Bakan Yardımcılığı koordinasyonunda yazıldı, düzenlendi ve gözden geçirildi. Skouridis, Görev Gücü üyelerine bağlılıkları, katkıları ve hesap verebilirlikleri için teşekkür ederken, fikir, kanıt ve pratik deneyimleriyle katkıda bulunan paydaşlara, uzmanlara, meslek örgütlerine ve ad hoc ekibe de minnettarlığını ifade etti.
Bununla birlikte Skouridis, belgenin tamamlanmış bir plan değil, önerilen bir ulusal yön olduğunu vurguladı. Önceliklerin şimdi kamuoyu istişaresi yoluyla tartışılması, test edilmesi ve iyileştirilmesi gerekiyor. Nihai başarı ise hükümet, iş dünyası, akademi, araştırma, meslek örgütleri, sivil toplum ve vatandaşlar arasındaki iş birliğine bağlı olacak.
Kamuoyu görüşleri 31 Ağustos 2026'ya kadar açık olacak. Skouridis, her şirketi, komiteyi, vatandaşı, profesyoneli, girişimciyi ve kuruluşu katılıma teşvik etti.
Skouridis, beş yıl sonra Güney Kıbrıs'ın ilerlemesinin devreye alınan yapay zeka sistemleri, çözümleri veya pilot uygulamaların sayısıyla değil, “insanların daha iyi sağlık hizmeti, daha güçlü eğitim, daha fazla iş fırsatı, kolay ve erişilebilir kamu hizmetleri, daha fazla kapsayıcılık, daha iyi güvenlik ve daha sağlıklı bir iş-yaşam dengesi deneyimleyip deneyimlemediğiyle” ölçüleceğini söyledi. Bu da Skouridis'in deyimiyle özünde “insanlık için teknoloji” anlamına geliyor.
