BM Genel Sekreteri António Guterres, Kıbrıs sorunu hakkında yeni bir gayri resmi çok taraflı toplantı düzenlemek için Mart ayından bu yana çalışıyor. Perde arkasını bilen kaynaklar bu bilgiyi Phileleftheros gazetesine aktardı. Bu girişim, Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman'ın Temmuz ayında bir BM girişimi beklediğini açıklamasından çok daha önce başlamıştı.
Girişim, Guterres'in Ankara'da Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ve Brüksel'de Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides ile görüşmesinin ardından şekillendi.
Konuya hâkim kaynaklar Phileleftheros'a yaptığı açıklamada, Erhürman'ın Temmuz ayındaki duyurusunun muhtemelen Guterres'in mevcut niyetlerinden haberdar olmamasını yansıttığını belirtti.
Aynı kaynaklar, Erhürman'ın BM Genel Sekreter Yardımcısı Rosemary DiCarlo ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamanın, kendisinin de müzakere denkleminin bir parçası olduğunu gösterme hamlesi olabileceğini de göz ardı etmedi.
Kaynakların yaygın biçimde kabul ettiği husus şu: Guterres, ancak Türk liderlikle istişare ettikten sonra harekete geçti.
Lacroix, Pyla ve Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nı Ziyaret Etti
Guterres'in girişimi, Christodoulides ile BM Genel Sekreter Yardımcısı Jean-Pierre Lacroix arasındaki görüşmelerde de gündeme geldi. Lacroix, gün içinde tampon bölgedeki Pyla'yı ziyaret ederek sahadaki durumu değerlendirdikten sonra Cumhurbaşkanlığı Sarayı'na geçti.
Christodoulides görüşmede, UNFICYP'in "özellikle Türk işgal kuvvetlerinin ihlallerinin arttığı dönemde çok önemli rolünü" vurguladı. Christodoulides, "BM Genel Sekreteri'nin siyasi kararlılığı" için minnettarlığını ifade ederek Kıbrıs'ın yeni girişimi desteklediğini söyledi.
Christodoulides ayrıca sahadaki koşulların Lefkoşa için endişe kaynağı olmaya devam ettiğini belirterek "Müzakerelerin yeniden başlaması için elverişli bir ortama ihtiyacımız var" dedi.
Lacroix, "Genel Sekreter Kıbrıs meselesine çok bağlı, bunda hiçbir şüphe yok" diyerek güvence verdi.
Lacroix, UNFICYP'in rolünün tampon bölgede sükunetin hâkim olması için elinden gelen her şeyi yapmak olduğunu belirterek "Barış gücü misyonu siyasi sürecin hizmetindedir" dedi.
Lacroix, UNFICYP'in gerilimin azaltılması için "yorulmaksızın" çalıştığını ve "durumun gerilimin azalması yönünde ilerlediğini" ekledi.
Lacroix, "Tampon bölgede tarafsız ve bağımsız bir misyonun varlığı gerçekten önemlidir" diyerek bunun "siyasi görüşmelerin ilerlemesi için koşulları koruduğunu" ifade etti.
Lacroix, işgal altındaki kuzeyde Erhürman ile ayrı bir görüşme yaptıktan sonra bu buluşmayı "çok verimli" olarak nitelendirdi ve UNFICYP'in görevini yerine getirmesi için Kıbrıslı Türk tarafla düzenli etkileşimin büyük önem taşıdığını söyledi.
'Yarın Bile Hazırız'
Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letymbiotis, Christodoulides'in UNFICYP'in Pyla durumuna "derhal müdahalesini ve etkin yönetimini" takdirle karşıladığını belirtti.
Letymbiotis, Cumhurbaşkanı'nın Lacroix'a Guterres'in görev süresinin sonuna kadar somut ilerleme sağlama kararlılığını — ki bunu Christodoulides, Brüksel'de Genel Sekreterle özel olarak görüşmüştü — aktardığını ekledi.
Erhürman'ın açıklamasıyla ilgili soruya yanıt veren Letymbiotis, Kıbrıs'ın Christodoulides-Guterres Brüksel görüşmesinin hemen ardından girişimi kamuoyuyla paylaştığını hatırlattı.
"Genişletilmiş bir konferansa katılmaya, müzakerelerin kesildiği noktadan devam ettirmeye yarın bile hazırız. Her zaman BM Güvenlik Konseyi kararları çerçevesinde" dedi.
DiCarlo'nun Erhürman ile görüşmesine ilişkin Letymbiotis, Lefkoşa'nın hem Kıbrıs'ta hem de New York'ta "güçlü itirazlarını" dile getirdiğini ve "o talihsiz anın bizzat Genel Sekreter tarafından sözcüsü aracılığıyla geride bırakıldığını" söyledi.
Erhürman Eleştirilere Yanıt Verdi
Erhürman yeni bir sosyal medya paylaşımında, Antalya diplomasi forumundaki görüşmelerle ilgili "övgü, öneri ve eleştirilere" yanıt verdi.
Erhürman, rolünün üsluptan ziyade özü değerlendirmek olduğunu belirterek görüşmelerin ayrıntılı bir değerlendirmesini yapacağına söz verdi.
Paylaşımı, Avrupa gazetesi başta olmak üzere, Türkiye Cumhurbaşkanı'nın Kıbrıs'ta iki devlete yönelik atıflarına yorum yapmadığı eleştirilerinin ortasında geldi. Erhürman, "Sabır, soğukkanlılık, ciddiyet ve kararlılık… Daha da büyük bir hızla devam ediyoruz. Birlikte" yazdı.
