Uluslararası Para Fonu (IMF) Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Kıbrıs'taki bankacılık sektörünün dirençli olmaya devam ettiğini ancak sınırlı bir dinamizm sergilediğini belirtti. IMF ayrıca hacizler çerçevesinde yapılacak herhangi bir değişikliğin sorunlu kredilerin tasfiyesini yavaşlatabileceği ve borçlanma maliyetini artırabileceği uyarısında bulundu.
IMF, 22 Nisan-4 Mayıs tarihleri arasında gerçekleştirdiği Kıbrıs ziyaretinin ardından 'sonuç bildirgesini' yayımladı.
IMF Kıbrıs heyet başkanı Alex Pienkowski tarafından yayımlanan bildirgede, "Bankacılık sektörü güçlü sermaye ve likidite tamponları ile iyileşen varlık kalitesi sayesinde dirençli olmaya devam ediyor" ifadeleri yer aldı.
IMF, banka ödeme gücü ve likidite oranlarının güçlü kârlılık desteğiyle AB'deki en yüksek seviyeler arasında olduğunu vurguladı.
"Sorunlu kredilerin (NPL) istikrarlı şekilde azalmasıyla varlık kalitesi iyileşti. Emlak piyasaları aşırı değerlenmiş görünmese de gayrimenkul, bankacılık sektöründe sistemik öneme sahip olmaya devam ediyor ve dikkatle izlenmelidir."
Ancak uluslararası kuruluş, "kredilerdeki son toparlanmaya rağmen bankacılık sektörünün sınırlı dinamizm gösterdiği" uyarısında da bulundu.
Sektörün kredi-mevduat oranı yalnızca yüzde 50 seviyesinde; AB ortalaması ise yüzde 100'ün üzerinde.
IMF, çözüm sürecini yavaşlatacak haciz çerçevesi değişikliklerine direnilmesi gerektiğini tavsiye etti.
"Yıllarca süren uzlaşmaların ardından mevcut çerçeve, borç çözümünü destekleyecek şekilde borçlular ve alacaklılar arasında doğru dengeyi büyük ölçüde kuruyor. Buna karşılık, son dönemde önerilen bazı yasal değişiklikler çözüm sürecini önemli ölçüde yavaşlatacak ve idari maliyetleri artıracaktır. Bu durum borçluların teşviklerini zayıflatabilir, kredi riskini artırabilir ve finansmana erişimi azaltabilir. Örneğin ilk kez ev alanlar veya küçük işletmeler için gelecekteki borçlanma daha zor hale gelecektir."
IMF burada büyük olasılıkla parlamentonun Nisan ayında geçirdiği haciz mevzuatındaki son değişikliklere atıfta bulunuyordu.
Gün içinde tepki gösteren Kıbrıs Maliye Bakanlığı bu görüşlere katıldığını belirterek, haciz çerçevesinin gevşetilmesinin "stratejik temerrütçüler tarafından istismar edilme" riski taşıdığını ifade etti. Bu kavramla, ödeme gücüne sahip olmasına rağmen bir borç (genellikle mortgage) için kasıtlı olarak ödemelerini durduran borçlular kastediliyor.
Olumlu tarafta IMF, 2025 yılındaki ekonomik büyümenin AB'deki en yükseklerden biri olduğuna dikkat çekti:
"Bu etkileyici performans güçlü özel tüketim ile özellikle BİT (Bilgi ve İletişim Teknolojileri) ve turizm başta olmak üzere ihracat odaklı hizmetlerin sürekli genişlemesinden destek aldı. İşgücü piyasası sıkı kalmaya devam ediyor; işsizlik 2008'den bu yana en düşük seviyede ve açık pozisyonlar hâlâ yüksek."
Orta Doğu'daki savaşın yarattığı aksaklıklara rağmen IMF, 2026'da büyümenin sağlam kalmaya devam edeceğini ve yaklaşık yüzde 2,5 seviyesinde olacağını öngörüyor.
Aynı zamanda yüksek petrol fiyatlarının enflasyonu yıl ortalamasında yaklaşık yüzde 3,5'e çıkaracağını, bunun reel gelirleri ve tüketimi zayıflatacağını öngördü; ancak temel büyümenin sağlam kalmaya devam edeceğini belirtti. Son aylarda etkilenen turizmin ise yoğun sezon boyunca kısmen toparlanması bekleniyor.
IMF, Kıbrıs'ın mali performansına da olumlu not verdi.
"Bir miktar gevşemeye rağmen mali performans güçlü kalmaya devam etti. Gelir artışı sağlam olsa da kamu yatırımı, ücretler ve sosyal transferlere yönelik artan harcamalar nedeniyle 2025 yılında mali fazla daraldı. Buna karşın güçlü ekonomik büyüme, süren mali fazla ve nakit tamponlarının kullanımı, kamu borcunu GSYİH'nin yüzde 55'i gibi etkileyici bir seviyeye düşürerek ekonomik direnci daha da güçlendirdi."
Kuruluş ayrıca Kıbrıs makamlarının yakın zamanda yaptığı vergi reformunu da memnuniyetle karşıladı.
Ancak IMF, "Sıfır ve indirimli KDV oranları, ÖTV indirimleri ile enerji kaynaklı enflasyonu hafifletmeye yönelik diğer fiyat bazlı önlemler maliyetli, kötü hedeflenmiş ve bozucu nitelikte olup geri alınmalıdır" tavsiyesinde bulundu.
Kamu maaşları konusunda IMF, ücret artışlarının mevcut HEY (Hayat Pahalılığı Endeksi) düzeyini aşmaması gerektiğini belirtti.
