İngiltere'de iş dünyası aktivitesi altı ayın en yavaş hızında büyüdü ve üreticilerin girdi maliyetleri 1992'den bu yana en hızlı artışı kaydetti. Söz konusu veriler, İran çatışmasının hükümetin ekonomik gündemini nasıl tehdit ettiğini gözler önüne seriyor.
S&P Global Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), ABD-İsrail'in İran'a yönelik savaşının İngiliz şirketleri üzerindeki etkisini gösteren ilk büyük araştırma oldu. Bu çatışmanın, zaten zayıf olan büyümeyi daha da yavaşlatması ve enflasyonu artırması bekleniyor.
Üreticileri ve perakende dışı hizmet işletmelerini kapsayan bileşik PMI endeksi, Şubat ayındaki 53,7 seviyesinden Mart ayında 51,0'e geriledi. Şubat ayı değeri, Ağustos 2024'ten bu yana görülen en yüksek seviyeyle eşitti.
Capital Economics Baş İngiltere Ekonomisti Paul Dales, "Mart ayı PMI verileri, Ortadoğu'daki çatışmanın enflasyonu artırma ve GSYİH büyümesini söndürme yolunda çoktan büyük mesafe kat ettiğini gösteriyor. Üstelik bu daha başlangıç" dedi.
S&P Global'in İngiliz üreticilere yönelik girdi fiyatları göstergesi, Şubat ayındaki 56,0 seviyesinden Mart ayında 70,2'ye fırladı. Bu sıçrama, 1992'de sterlin'in Avrupa Döviz Kuru Mekanizması'ndan çıkışından bu yana bir aydan diğerine yaşanan en büyük artış oldu.
S&P, artışın başlıca nedenlerini yakıt, ulaşım ve enerji yoğun hammadde fiyatlarındaki yükseliş olarak açıkladı.
Dales, "Ortadoğu çatışmasının tetiklediği enerji fiyatlarındaki artışın aktiviteyi zayıflatıp fiyatları yükseltmesi sürpriz değil; bu ders kitaplarında yazılı bir durum. Ancak hareketlerin bu kadar hızlı gerçekleşmesi bizi biraz şaşırttı" diye konuştu.
Araştırmanın manşet rakamı, Reuters'ın ekonomist anketindeki tüm tahminlerin altında kaldı; ancak büyüme ile daralma arasındaki sınır olan 50 seviyesinin üzerinde tutunmayı başardı.
Bu rakam, Maliye Bakanı Rachel Reeves'in Kasım ayındaki bütçe öncesinde birçok işletmenin daha yüksek vergi kaygısı taşıdığı dönemdeki seviyelerin de üzerindeydi.
Avro bölgesindeki eşdeğer PMI ise çok daha sınırlı bir düşüş yaşadı ve Şubat ayındaki 51,0 seviyesinden Mart ayında 50,5'e geriledi.
ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü İran'a yönelik bazı saldırıları durdurarak verimli görüşmeler yapıldığını açıklamış olsa da, İngiltere Başbakanı Keir Starmer hükümetin çatışmanın bir süre daha devam edebileceği varsayımıyla plan yapması gerektiğini söyledi. Salı günü ise İran, İsrail'e dalgalar halinde füze saldırısı düzenledi.
Reeves'in Salı günü parlamentoya hitap ederek savaşın ekonomi üzerindeki etkisini ve enerji kullanıcılarına yönelik olası destek önlemlerini açıklaması bekleniyordu. Reeves, 2024 seçimleri öncesinde ekonomiyi canlandırma sözü vermişti.
Fabrikalar Yaklaşık Bir Yılın En Hızlı Fiyat Artışını Gerçekleştirdi
İşletmeler, fiyatlarını Nisan 2025'ten bu yana en hızlı oranda artırdı. Bu durum, ekonominin yavaşladığı bir dönemde enflasyon risklerini dizginlemek için faiz oranlarını yükseltmesi gereken İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) ikilemini daha da keskinleştirdi.
BoE geçen hafta faiz oranlarını sabit tuttu ve gerektiğinde daha fazla önlem almaya hazır olduğunu bildirdi. Banka, yılın ortasında enflasyonun yüzde 3,5'e doğru yükseleceğini öngördü. Daha önce BoE, Nisan ayında enflasyonun yaklaşık yüzde 2'ye düşeceğini tahmin etmişti.
PwC Kıdemli Ekonomisti Jake Finney, zayıfleyen talebin yanı sıra enflasyon baskılarındaki artışın BoE'nin karşı karşıya olduğu çıkmazı ortaya koyduğunu söyledi.
Finney, "Para Politikası Kurulu üyeleri için temel değerlendirme, çatışmanın ne kadar süreceği ve yükselen enerji fiyatlarının daha geniş çaplı bir enflasyon baskısını tetikleyip tetiklemeyeceği olacak" dedi.
PMI araştırmasına göre İngiliz şirketlerinin gelecekteki üretim beklentileri Haziran 2025'ten bu yana en zayıf seviyeye geriledi. İstihdam ise 2010'dan bu yana en uzun kesintisiz düşüş serisi olan 18 aydır üst üste azaldı.
S&P Global Market Intelligence Baş İş Ekonomisti Chris Williamson, "Şirketler, müşteriler arasında artan riskten kaçınma, yükselen fiyat baskıları, artan faiz oranları ya da seyahat ve tedarik zinciri aksaklıkları gibi nedenlerle doğrudan Ortadoğu'daki olayları iş kayıplarının sorumlusu olarak gösterdi" dedi.
