İngiltere Silahlı Kuvvetler Müsteşarı Al Carns, Kıbrıs'taki iki egemen İngiliz üssünün statüsünün "müzakereye açık olmadığını" söyledi. Carns bu açıklamayı Pazar günü İngiliz gazetesi Daily Telegraph'a yaptı.
Carns, "Bu konuda çok net olmamız gerekiyor; egemen üs bölgelerinin hukuki statüsü son derece sağlam" dedi.
İngiltere'nin Kıbrıs makamlarıyla birlikte adayı dış tehditlere karşı savunmak için çalıştığını belirten Carns, "Uzun süredir ilk kez, ortaya çıkan tehdit nedeniyle Kıbrıslılar, İngilizler ve diğer müttefikler buradaki kapasiteleri savunmak için entegre bir plan üzerinde bir araya geliyor" ifadelerini kullandı.
Carns, "Pek çok olumlu gelişme göreceğimizi düşünüyorum" diye ekledi. Ardından üslerin statüsü meselesine dönerek "bazı sürtüşmeleri anlayabildiğini" ancak üslerin statüsünde herhangi bir değişiklik olmayacağını yineledi.
"Gerçek şu ki, bu egemen toprakların hukuki dayanağı müzakere edilemez" dedi.
Carns'ın bu açıklamaları, Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides'in geçen ay "üslerin geleceği konusunda İngiliz hükümetiyle açık ve samimi bir görüşme yapacağız" vaadine doğrudan ters düşüyor.
Kısa süre sonra Avrupa Konseyi, üslerin geleceğine ilişkin görüşmelerde Kıbrıs hükümetine yardım etmeye hazır olduğunu açıkladı ve Kıbrıs'ın bu konuda İngiltere ile görüşme başlatma niyetini kabul ettiğini belirtti.
Hükümet sözcüsü yardımcısı Yiannis Antoniou ise hükümetin üsleri kuran antlaşmayla ilgili hukuki danışmanlık aldığını açıkladı. Antoniou, "Güvenlik meselesi karmaşıktır ve İngiliz tarafıyla görüşme konusu olacaktır" dedi.
Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Kuruluş Antlaşması, dönemin Rum ve Türk toplum liderlerinin — sonradan cumhuriyetin ilk cumhurbaşkanı ve cumhurbaşkanı yardımcısı olan Başpiskopos Makarios III ile Dr. Fazıl Küçük'ün — imzasıyla 1960 yılında yürürlüğe girdi.
Antlaşmanın ilk maddesi, "Kıbrıs Cumhuriyeti'nin topraklarının, kıyılarındaki adalarla birlikte Kıbrıs adasını kapsadığını, ancak İngiltere egemenliğinde kalacak iki bölgenin bunun dışında tutulduğunu" belirtir. Bu bölgeler Ağrotiri ve Dikelya'daki üs alanlarıdır.
Antlaşmanın bir sonraki maddesi, İngiliz askeri uçaklarının Kıbrıs Cumhuriyeti hava sahasında sınırlama olmaksızın uçma hakkına sahip olduğunu, ancak diğer uçakların ve yerdeki can ve mal güvenliğine özen gösterilmesi gerektiğini ifade eder.
Öte yandan Kourion Belediye Başkanı Pantelis Georgiou, üsse kurulan iletişim antenlerinin bölgede kanser riskini artırmış olabileceğine inandığını söyledi ve merkezi hükümet gibi kendisinin de İngiltere'nin planlarıyla ilgili hukuki danışmanlık aradığını belirtti.
Ancak bazı kesimler, adadaki siyasi durumun üslerin statüsünün yeniden müzakeresine uygun olmadığı konusunda uyarıda bulundu. Eski Kıbrıs Türk lideri Mehmet Ali Talat, önce Kıbrıs sorunu çözülmeden üslerin kaldırılmasının "imkânsız" olduğunu söyledi.
Talat, "Rum liderlik, 'Ben devletim ve bu tür konularda tek karar verici benim' demek istiyor. Kıbrıs Türk tarafının bunu kabul etmesi imkânsızdır. Bu nedenle, öncelikle Kıbrıs sorununun çözümüne odaklanmak en doğrusu olacaktır" dedi.
Bununla birlikte Talat, Kıbrıs sorunu çözüldüğünde "İngiliz egemen üslerinin kesinlikle kaldırılması gerektiğini" de sözlerine ekledi.
