Eski KKTC Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat, Kıbrıs sorunu çözülmeden İngiliz üslerinin kaldırılmasının imkansız olduğunu söyledi. Talat bu açıklamayı, hükümet içinden ve hatta Avrupa Konseyi'nden üslerin statüsünün yeniden müzakere edilmesi gerektiğine dair seslerin yükseldiği bir dönemde yaptı.
Talat, Cyprus Mail gazetesine yaptığı açıklamada "Kıbrıs sorununu çözmeden üsler meselesini çözmek imkansızdır. Her şeyden önce, Rum liderliğinin Kıbrıslı Türklere danışmadan üsler konusunu gündeme getirmesi büyük bir saygısızlıktır" dedi.
Talat, "Aslında amaç üslerden kurtulmak değil, Kıbrıs sorunu üzerinde avantaj elde etmektir" ifadesini kullandı.
"Rum liderliği 'Ben devletim ve bu tür konularda tek karar verici benim' demek istiyor. Kıbrıslı Türk tarafının bunu kabul etmesi mümkün değildir. Bu nedenle Kıbrıs sorununun çözümünü önceleyerek meseleyi ele almak en doğrusu olacaktır" diye ekledi.
Bununla birlikte Talat, Kıbrıs sorunu çözüldükten sonra İngiliz egemen üslerinin kesinlikle kaldırılması gerektiğini vurguladı.
"Özellikle saldırı amaçlı kullanıldığında bu üsler, tüm Kıbrıslıları —Kıbrıslı Türkleri ve Kıbrıslı Rumları— istemeden de olsa taraf olmadıkları gerginliklerin içine çekiyor. Bu durum, üslerin gerçekten sömürge döneminin kalıntıları olduğunu teyit ediyor" dedi.
Üslerin olası kaldırılmasında Kıbrıslı Türklerin nasıl bir rol oynayabileceği sorulduğunda Talat, "İngiliz egemen üsleri, Türkiye, Yunanistan, İngiltere ile Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rum toplulukların imzalarıyla kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti'nin bir parçası olarak ortaya çıkmıştır" diye yanıt verdi.
"Bu nedenle Kıbrıslı Türklerin de Kıbrıslı Rum toplumu veya Rum liderliği ile birlikte bu konularda söz hakkına sahip olduğu unutulmamalıdır" diyen Talat, Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides'in Kıbrıslı Türklere danışmadan üslerin geleceği hakkında görüşme talep etme kararını eleştirdi.
"Christodoulides'in Kıbrıslı Türkleri göz ardı ederek İngiliz üsleri meselesini gündeme getirmesi, Kıbrıslı Türklere karşı bir saygısızlıktır." Talat, doğru yaklaşımın önce Kıbrıs sorununun çözümüne odaklanmak, bu meseleyi halletmek ve ardından İngiltere ile müzakere etmek olduğunu söyledi.
Christodoulides, Çarşamba günü Yunanistan'ın bağımsızlık günü etkinliğinde üslerin geleceğine ilişkin görüşmelerde Kıbrıslı Türklerin rolü hakkında yorum yapmış ve Kıbrıs sorununu çözmesi gereken tarafın Kıbrıslı Türkler olduğunu, üslerle ilgili söz hakkı kazanmalarının bundan sonra mümkün olacağını savunmuştu.
Christodoulides, "Kıbrıslı Türk vatandaşlarımız, Kıbrıs Cumhuriyeti'ne döndükten sonra üslerin müzakeresinde söz sahibi olabilirler" demişti.
Bu açıklamalar, KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın sert tepkisine yol açtı. Erhürman, Christodoulides'in ifadelerini "tutarsız, temelsiz ve ciddi olmayan" sözler olarak nitelendirdi.
Erhürman, Christodoulides'in açıklamalarına ilişkin "Olasılık ve akıl sınırlarının ötesinde fantastik fikirler uçuşuyor; NATO üyeliğinden İngiliz üslerine, oradan Türkiye'nin kendisini tanımasına kadar uzanan fikirler" dedi.
"Christodoulides tarihten ders almak istiyorsa 2004'e ve 2017'ye bakmalıdır" ifadesini kullandı.
Erhürman'ın 2004 ve 2017'ye atıfları, Kıbrıs'ı Annan Planı çerçevesinde yeniden birleştirmek için yapılan ve Kıbrıslı Türkler tarafından kabul edilip Kıbrıslı Rumlar tarafından reddedilen referanduma ve Kıbrıs sorunu üzerine yapılan en son resmi müzakere turu olan Crans-Montana görüşmelerine doğrudan göndermelerdir.
