İran ve İsrail, ABD Başkanı Donald Trump'ın çağrısının ardından birbirlerine yönelik saldırıları durdurduklarını açıkladı. Ancak Tahran, İsrail'in Lübnan'daki Hizbullah'a saldırılarını sürdürmesi halinde çatışmaların yeniden başlayacağı uyarısını yaptı.
İki ülke arasındaki Nisan ayından bu yana yaşanan en doğrudan çatışma, Washington'ın üç aydan uzun süredir devam eden savaşı sona erdirmek için Tahran ile anlaşma çabalarını tehlikeye attı.
Petrol fiyatları, saldırıların ardından yüzde 5'e kadar yükseldi. Ancak İran ordusunun İsrail'e yönelik ilk saldırı dalgasının sona erdiğini açıklamasıyla fiyatlar geriledi. Dolar da yaklaşık iki ayın en yüksek seviyesinden geri çekildi.
Konuya ilişkin bilgilendirilen bir kaynak, İsrail'in de İran'a yönelik saldırılarını durdurma kararı aldığını belirtti.
Tahran, Pazar gecesi İsrail topraklarına füze fırlatmış ve bu saldırıları Beyrut yakınlarındaki İran destekli Hizbullah milislerine yönelik saldırılara misilleme olarak tanımlamıştı.
İsrail ise İran'ın hava savunma sistemlerini ve balistik füze üretiminde kullanıldığını öne sürdüğü bir petrokimya tesisini vurdu. İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu, Hayfa kentindeki benzer bir İsrail tesisine yönelik bir saldırıyla karşılık verdiğini açıkladı.
İki taraftan yetkililer de herhangi bir ölüm bildirilmediğini açıkladı.
Son çatışmalar, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı savaşı sona erdirmeye yönelik Trump'ın çabalarını zorlaştırdı. 8 Nisan'da ilan edilen ateşkes topyekûn savaşı durdurmuştu, ancak Körfez'deki gerilimler devam etti.
Trump, hem İsrail'in hem de İran'ın derhal ateşkes istediğini söyledi.
Sosyal medyada yaptığı açıklamada Trump, "'Barış' için son müzakereler, cehalet veya aptallığın engellemediği sürece ilerliyor" ifadelerini kullandı.
ABD'li ve İsrailli yetkililer, Trump ile İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun Pazartesi günü görüştüğünü açıkladı.
Trump, Pazartesi günü Axios'a verdiği röportajda Netanyahu'yu uyardığını belirterek, İsrail liderinin İran'la savaşa geri dönmesi halinde kendini yalnız savaşırken bulabileceğini söylediğini aktardı. Trump, "Ona 'Bibi, dikkatli ol, yoksa çok yakında yalnız kalacaksın' dedim" ifadelerini kullandı.
İsrail'in ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter ise Trump'ın Netanyahu'ya baskı yaptığına ilişkin haberleri reddetti. Fox News'in "Special Report" programına konuşan Leiter, iki lider arasındaki görüşmelerin işbirliğine dayalı olduğunu söyledi ve gazetecileri yanıltıcı bir anlatıyı abartmakla suçladı.
Leiter, "Yaklaşık 40 yıl öncesine dayanan derin bir dostlukları var. Bazen sevgililer arasında atışmalar olur, bazen odadaki ve görüşmedeki gerginlik biraz tırmanabilir" dedi.
Bir İsrail askeri yetkilisi, İsrail'in operasyonları "gerektiği kadar" sürdürmeye hazır olduğunu söylerken, İranlı yetkililer de benzer şekilde meydan okuyan bir tutum sergiledi. Yarı resmi Tasnim haber ajansının aktardığı bir askeri kaynak, Tahran'ın uzun süreli bir çatışmaya hazır olduğunu ve bölgedeki ABD çıkarlarına yönelik saldırıları yeniden başlatabileceğini belirtti.
'AŞIRI ŞÜPHE'
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, sözcüsü Farhan Haq aracılığıyla yaptığı açıklamada tüm tarafları azami itidal göstermeye ve halihazırda kırılgan olan durumu daha da alevlendirebilecek herhangi bir eylemden kaçınmaya çağırdı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bagai, Tahran'ın Washington ile "aşırı şüphe" ortamında mesajlar alıp verdiğini söyledi.
İran meclisinin ulusal güvenlik komitesi başkanı İbrahim Azizi, İran'ın ulusal güvenliğine veya Yemen'deki Husiler dahil bölgedeki müttefiklerine yönelik herhangi bir eylemin kararlı ve bedeli ağır bir karşılıkla yanıtlanacağı uyarısında bulundu.
Yemen'in İran yanlısı Husileri, yaptıkları açıklamada Kızıldeniz'deki İsrail seyrüseferini durduracaklarını taahhüt etti ve İsrail'e füze fırlattıklarını da belirtti.
İsrail ordusu daha sonra, Eilat bölgesinde düşman uçaksavar sirenlerinin çalmasının ardından Yemen'den gelen şüpheli bir hava hedefini düşürdüklerini açıkladı.
Husiler bugüne kadar büyük ölçüde bölgesel savaşın dışında kalmıştı. Kızıldeniz'in girişindeki bölgeleri kontrol ediyorlar. Bu güzergah, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü nedeniyle aksi takdirde tıkalı kalan günlük milyonlarca varil Ortadoğu petrolü için alternatif bir yol olarak giderek daha önemli hale geliyor.
Tahran'da İran medyası, hava savunma sistemlerinin başkent üzerinde bir insansız hava aracını düşürdüğü patlamalar bildirdi. Can kaybı veya büyük hasara ilişkin acil bir bilgi gelmedi.
Durumun normale döndüğüne dair işaretler de görüldü. İran medyasının haberine göre, İran'ın İsrail'e füze saldırısının ardından yaklaşık 24 saat askıya alınan Tahran İmam Humeyni Havalimanı'nda Salı günü uçuşlar yeniden başladı.
LÜBNAN-İSRAİL GÖRÜŞMELERİ YENİDEN BAŞLAYACAK
İsrail, binlerce kişinin hayatını kaybettiği Lübnan operasyonlarını hiçbir zaman durdurmadı. İsrail, bu operasyonların herhangi bir ABD-İran ateşkesinden ayrı tutulması gerektiğini savunuyor. Hizbullah da saldırılarını sürdürdü.
Tahran uzun süredir ABD ile yapılacak herhangi bir barış anlaşmasının kısmen Lübnan'daki çatışmaların sona ermesine bağlı olduğunu söylüyor. İsrail, sınır ötesine ateş açan Hizbullah savaşçılarını takip etmek amacıyla Mart ayında Lübnan'a girmişti.
ABD'nin Lübnan Büyükelçisi Michel Issa, Pazartesi günü yaptığı açıklamada Lübnan-İsrail müzakerelerinin Washington'da yeniden başlamasının planlandığını söyledi.
Tahran, savaştan önce dünya ham petrolünün ve sıvılaştırılmış doğal gazının beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin büyük çoğunluğunu engellemeyi sürdürüyor. Washington da kendi cephesinden İran limanlarına abluka uyguladı.
Trump, herhangi bir barış anlaşmasının İran'ın nükleer silah geliştirmesini engellemesi gerektiğini söyledi. İran'ın talepleri arasında uluslararası yaptırımların kaldırılması, dondurulan milyarlarca dolarlık varlığın serbest bırakılması ve boğaz üzerindeki kontrolünün tanınması yer alıyor.
