ABD ve İran ateşkesi pekiştirmek için çalışırken, İsrail dört cephede toprak ayak izini genişletiyor. Altı İsrailli askeri ve savunma yetkilisi, bu stratejik değişimin ülkenin tamamen ortadan kaldıramayacağı düşmanlarla yarı kalıcı bir çatışma durumunda olduğunu kabul ettiğini yansıttığını söyledi.
İsrail'in Gazze, Suriye ve şimdi Lübnan'da tampon bölgeler oluşturması — işgal altındaki Batı Şeria'daki kontrolüyle birleştiğinde — Ekim 2023 saldırılarından bu yana süren iki buçuk yıllık savaştan doğan yeni bir güvenlik doktrininin sinyalini veriyor. Yetkililer bunu Reuters'a doğruladı.
Carnegie Endowment for International Peace'den Nathan Brown, "İsrail'in liderleri, gözdağı verilmesi ve hatta dağıtılması gereken düşmanlara karşı sonsuz bir savaşta olduklarına kanaat getirdi" dedi.
Başbakan Benjamin Netanyahu, 31 Mart'taki video mesajında toprak ele geçirmelerinin kapsamını şöyle özetledi: "Sınırlarımızın çok ötesinde güvenlik kuşakları oluşturduk. Gazze'de — Şerit'in yarısından fazlası. Suriye'de Hermon Dağı zirvesinden Yarmuk Nehri'ne kadar. Lübnan'da — işgal tehdidini engelleyen geniş bir tampon bölge."
Lübnan tampon bölgesi şekilleniyor
Lübnan'da İsrail, Hizbullah'ın 2 Mart'ta savaşa girmesinin ardından kara harekâtı başlattı ve Litani Nehri'ne doğru ilerledi. Bu bölge, Lübnan topraklarının yaklaşık yüzde 8'ini oluşturuyor. Yüz binlerce kişi bölgeden tahliye edildi. İsrail askerleri, silah depolamak veya saldırı düzenlemek için kullanıldığını söyledikleri Şii köylerindeki evleri yıkmaya başladı. Kıdemli bir askeri yetkili, bazı sınır köylerinde evlerin yaklaşık yüzde 90'ının Hizbullah'a bağlı silah veya ekipman barındırdığını belirtti.
Kıdemli bir askeri yetkili, amacın sınırın 5 ila 10 kilometre ötesine uzanan bir şeridi temizleyerek İsrail kasabalarını Hizbullah'ın roketatar ateşinin menzili dışına çıkarmak olduğunu söyledi. Bir kabine üyesi ve iki yetkiliye göre, Lübnan tampon bölge planı henüz Netanyahu'nun kabinesine sunulmadı.
Savunma Bakanı Israel Katz, Hizbullah üssü olarak kullanılan sınır köylerinin "Gazze'deki Refah ve Han Yunus modeline göre yıkılacağını" açıkladı.
Israel Democracy Institute'den uluslararası hukuk uzmanı Eran Shamir-Borer, güney Lübnan'daki sivil mülklerin "bireysel analize dayanmadan toptan tahribi hukuka aykırı olacaktır" dedi.
Önleyici saldırı doktrini
Tampon bölge stratejisi, emekli İsrailli tuğgeneral Assaf Orion'un güvenlik düşüncesinde köklü bir değişim olarak tanımladığı yaklaşımı yansıtıyor: "İsrail artık saldırının gelmesini beklemiyor. Oluşan bir tehdidi görüyor ve önceden saldırıyor."
Maliye Bakanı Bezalel Smotrich daha ileri giderek Mart ayında İsrail'in sınırını Litani Nehri'ne kadar uzatması çağrısında bulundu — Gazze için de benzer çağrılar yaptı. Ancak bir başka askeri yetkili, Litani'nin yeni bir sınır olmayacağını, bölgenin ihtiyaç duyulduğunda baskınlar düzenleyen kara birlikleriyle izleneceğini söyledi.
Bu strateji, İsrail kamuoyunun müzakere yoluyla barışa derin şüpheciliğine dayanıyor. 2025 Pew Araştırma Merkezi anketine göre İsraillilerin yalnızca yüzde 21'i İsrail ile gelecekteki bir Filistin devletinin barış içinde bir arada yaşayabileceğine inanıyor. Tel Aviv merkezli Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü'nün ayrı bir anketine göre ise yalnızca yüzde 26'sı Gazze'deki Ekim ateşkesinin kalıcı bir sükunete yol açacağına inanıyor.
Enstitünün araştırma programı direktörü Ofer Shelah, Lübnan, Gazze, Suriye ve Batı Şeria genelinde tampon bölgelerin devriye gezilmesinin sonunda İsrail ordusuna ciddi bir yük bindireceği uyarısında bulundu. "Sonunda uluslararası sınıra geri dönmek ve sınır ötesinde orada üslerimiz olmadan mobil aktif savunmayı sürdürmek daha iyi olur" dedi.
