İsrail Perşembe günü Lübnan'daki yeni hedefleri bombaladı. Komşu ülkeye yönelik savaşın en büyük saldırılarında 250'den fazla kişi hayatını kaybetti ve Donald Trump'ın ateşkesi daha başlangıçta tehlikeye girdi.
İranlı müzakerecilerin Perşembe günü ilerleyen saatlerde savaşın ilk barış görüşmeleri için Pakistan'a hareket etmesi bekleniyordu. İran heyeti, Cumartesi günü ABD Başkan Yardımcısı JD Vance liderliğindeki bir delegasyonla bir araya gelecek.
Ancak İran'ın Hürmüz Boğazı ablukasını kaldırdığına dair herhangi bir işaret yoktu. Bu abluka, tarihte küresel enerji arzında yaşanan en büyük kesintiye neden oldu. Tahran, İsrail Lübnan'a saldırdığı sürece anlaşma olmayacağını açıkladı.
Arz sıkıntısı, Avrupa ve Asya rafinerilerinin fiziksel petrol için ödediği fiyatı varil başına 150 dolara yakın rekor seviyelere çıkardı. Jet yakıtı gibi bazı ürünlerde fiyatlar daha da yüksek seviyelere ulaştı.
İsrail, geçen ay İran'a yönelik savaşla eş zamanlı olarak Tahran'ın müttefiki Hizbullah'ı etkisiz hale getirmek amacıyla Lübnan'ı işgal etmişti. İsrail, Lübnan'daki operasyonlarının ABD Başkanı Trump'ın Salı gecesi ilan ettiği ateşkes kapsamında olmadığını savunuyor.
Washington da Lübnan'ın ateşkes kapsamında olmadığını belirtti. Ancak arabulucu rolü üstlenen İran ve Pakistan, Lübnan'ın anlaşmanın açıkça bir parçası olduğunu söyledi.
İngiltere ve Fransa dahil ABD'nin önde gelen müttefikleri, ateşkesin Lübnan'ı da kapsaması gerektiğini belirterek İsrail'in saldırılarını kınadı.
İsrail, Hizbullah Liderinin Yeğenini Öldürdüğünü Açıkladı
İsrail ordusu Perşembe günü, Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım'ın özel sekreterliğini yapan yeğenini öldürdüğünü ve gece boyunca örgütün kullandığı nehir geçişlerini vurduğunu açıkladı.
Lübnan devlet medyasına göre İsrail, gece yarısından hemen önce ve şafakta Beyrut'un güney banliyölerini bombaladı. Perşembe sabahı ise güneydeki kasabaları vurdu.
Hizbullah ise başlangıçta ateşkese uygun olarak İsrail'e yönelik saldırılarını durduracağını açıklamıştı. Ancak örgüt, Perşembe sabahı saldırıları yeniden başlattığını duyurdu. Hizbullah, İsrail sınırına bir kez, güney Lübnan'daki İsrail güçlerine ise iki kez ateş açtığını belirtti.
Kurtarma ekipleri, İsrail saldırıları sonrasında yıkılan binaların enkazı altında kalan yaralıları kurtarmak için gece boyunca çalıştı. Saldırılar, sivillere alışılagelmiş tahliye uyarıları yapılmadan yoğun nüfuslu bölgeleri hedef aldı.
Beyrut'ta yaşayan Naim Chebbo, yanındaki binanın yıkılmasının ardından evindeki kırık camları ve molozları süpürürken şunları söyledi: "Burası benim yerim, benim evim, 51 yıldan fazladır burada yaşıyorum. Her şey yıkıldı. Görüyor musunuz?"
Hamaney İçin Yas Törenleri
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Saeed Khatibzadeh, BBC Radio'ya verdiği demeçte İsrail'in Lübnan saldırıları hakkında şunları söyledi: "Dün yaşananlar ağır bir ihlaldi. Bu bir felaketti ve daha büyük felaketlerle sonuçlanabilir. İsrail'in Orta Doğu genelinde sergilediği bu haydut davranışın doğası budur."
Altı haftalık ABD-İran karşılıklı hava saldırılarının durmasının dini yönetim için zafer olarak sunulduğu İran'da, savaşın ilk gününde öldürülen Yüce Lider Ayetullah Ali Hamaney için 40 günlük yas törenlerine büyük kalabalıklar katıldı.
Devlet televizyonu, Tahran, Kirmanşah, Yezd ve Zahedan'da siyah giyen, İran bayrakları ile Hamaney ve oğlu ve halefi Mücteba'nın portrelerini taşıyan kalabalıkları gösterdi.
Tahran'da atom enerjisi başkanı Muhammed Eslami ve ulaştırma bakanı Ferzane Sadık dahil yetkililer törene katıldı. Büyük anma panoları sergilendi ve bir binanın üzerinde büyük bir Lübnan Hizbullah bayrağı görüldü. Kalabalıklar, Hamaney'in öldürüldüğü yerleşkeye doğru ilerledi.
Şiraz'da ise bu hafta başında İsrail'in Fars eyaletindeki saldırısında öldürülen Devrim Muhafızları istihbarat şefi Mecid Hademi için cenaze töreni düzenlendi.
Fiziksel Petrol Fiyatları Rekor Kırdı
Küresel petrol fiyatları için referans olarak kullanılan Mayıs veya Haziran teslimatı vadeli işlem kontratları, Trump'ın bu hafta ateşkes ilan etmesinin ardından bloke edilen Körfez petrolünün hızla piyasaya döneceği beklentisiyle gevşedi.
Ancak anlık teslimat için fiziksel petrol fiyatı rekor seviyelere fırladı. Rafineriler, küresel arzın beşte birinin bir buçuk aydır kesilmesi nedeniyle talebi karşılamakta zorlanıyor.
Trump, İran'ın boğazı açmaması halinde ülkenin "tüm medeniyetini" yok edeceği tehdidiyle belirlediği son tarihten hemen önce Salı gecesi ateşkesi ilan etmişti. Trump yeni saldırı tehditlerine devam etti.
Trump sosyal medyada şu mesajı paylaştı: "İran uymazsa 'ateş açılacak'; daha büyük, daha iyi ve daha güçlü, daha önce kimsenin görmediği şekilde. Bu arada büyük ordumuz yükleniyor ve dinleniyor, aslında bir sonraki fethini dört gözle bekliyor. AMERİKA GERİ DÖNDÜ!"
Trump zafer ilan etmiş olsa da Washington, savaşın başlangıcında belirlediği hedeflere ulaşamadı: İran'ın komşularına saldırma kapasitesini ortadan kaldırmak, nükleer programını yok etmek ve İranlıların hükümetlerini devirmesini kolaylaştıracak koşullar oluşturmak.
İran hâlâ komşularını hedef alabilecek füze ve insansız hava araçlarına ve 400 kilogramın üzerinde yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokuna sahip. Birkaç ay önce kitlesel bir ayaklanmayla karşı karşıya kalan yöneticiler, süper güç saldırısını örgütlü bir muhalefet belirtisi olmadan atlattı.
İran ayrıca bölgede onlarca yıldır Washington'un müttefiklerini korumak ve deniz taşımacılığını güvence altına almak için konuşlandırılan devasa ABD askeri varlığına rağmen boğaz üzerinde kontrol sağlayabildiğini kanıtladı.
Temel anlaşmazlıklar çözümsüz kaldı. Her iki taraf da Orta Doğu'yu nesiller boyu şekillendirebilecek bir anlaşma için birbiriyle çelişen taleplerinde ısrar ediyor.
