İsrail parlamentosu Knesset, askeri mahkemelerde ölümcül saldırılardan mahkum edilen Filistinlilere asarak idam cezasını varsayılan ceza olarak belirleyen yasayı onayladı. Başbakan Benjamin Netanyahu'nun aşırı sağcı koalisyon ortaklarının desteklediği yasa, Batılı hükümetler, insan hakları örgütleri ve Filistinli liderlerden sert tepki gördü.
Yasa tasarısı Pazartesi günü Knesset'te 62 lehte oyla kabul edildi. Eleştirmenler, yasanın tasarımı itibarıyla ayrımcı olduğunu belirtiyor: Yasa her ne kadar "İsrail'in varlığını sona erdirmek" amacıyla kasıtlı olarak ölüme yol açan herkese uygulanabilir görünse de, uygulamada Batı Şeria'daki askeri mahkemelerde yargılanan Filistinlileri hedef alıyor. Benzer suçları işleyen Yahudi İsrail vatandaşları ise bu kapsamda yargılanmıyor.
Almanya, Fransa, İtalya ve İngiltere dışişleri bakanları oylamadan önce tasarıyı eleştirerek yasanın "fiili olarak ayrımcı" bir nitelik taşıdığını ve İsrail'in demokratik ilkelerini zayıflattığını açıklamıştı.
Yasanın arkasındaki isim, Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir oldu. Ben-Gvir'in liderliğindeki Yahudi Gücü partisi, Filistinli militanlara idam cezasını seçim kampanyasının merkezine koymuştu. Ben-Gvir oylama öncesinde yakasına ilmek şeklinde rozetler taktı.
Ben-Gvir parlamentoda yaptığı konuşmada, "Bugün katledilenlerin adalet günüdür, düşmanlar için caydırıcılık günüdür. Terörü seçen ölümü seçer" dedi.
Af yok, 90 günlük infaz süresi
Yasaya göre idam cezaları, hüküm verilmesinden itibaren 90 gün içinde asarak infaz edilecek. Erteleme imkanı sınırlı tutulurken af hakkı tanınmadı. Yalnızca belirsiz biçimde tanımlanan "özel koşullarda" ömür boyu hapis cezası verilebilecek. İsrail 1954'te cinayet suçu için idam cezasını kaldırmıştı; sivil mahkemede yapılan son infaz, 1962'de Adolf Eichmann'ın idamıydı.
İsrail medyasının haberlerine göre Netanyahu tasarıya oy verdi ancak oylama öncesinde bazı maddelerini yumuşatmaya çalıştı. İstisnasız idam cezası öngören ilk taslak revize edilerek ömür boyu hapis seçeneği eklendi.
Filistin ve uluslararası toplumdan kınama
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas yasayı uluslararası hukukun ihlali olarak kınadı. Hamas ve İslami Cihad ise Filistinlilere misilleme saldırıları çağrısında bulundu.
İsrail'in önde gelen insan hakları örgütleri, yasayı "Filistinlilere yönelik kurumsallaşmış ayrımcılık ve ırkçı şiddet eylemi" olarak nitelendirdi. İsrail Sivil Haklar Derneği, Yüksek Mahkeme'ye başvuruda bulunduğunu açıkladı. Hukuk uzmanları, tasarının anayasaya aykırı olduğunu savunarak mahkemenin yasayı iptal edebileceğini belirtti.
Birleşmiş Milletler uzmanlarından oluşan bir grup, yasadaki "terörizm" tanımının belirsizliği nedeniyle idam cezasının gerçek bir terör eylemi oluşturmayan davranışlara da uygulanabileceği uyarısında bulundu. Dünya genelinde idam cezasını izleyen Uluslararası Af Örgütü, idam cezasının suçu ömür boyu hapisten daha etkili bir şekilde azalttığına dair herhangi bir kanıt bulunmadığını açıkladı.
İsrailli insan hakları örgütü B'Tselem'e göre, yasanın ağırlıklı olarak uygulanacağı Batı Şeria'daki askeri mahkemelerde mahkumiyet oranı yüzde 96 ve işkence yoluyla itiraf elde etme geçmişi bulunuyor.
