İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, ülkesinin İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki savaşın patlak vermesinden bu yana Avrupa ortakları, G7 ve çok taraflı kuruluşlarla birlikte hareket ettiğini açıkladı. Bakan, İtalya'nın çatışmaların durması, Hormuz Boğazı'nın yeniden açılması ve Orta Doğu'da istikrarın sağlanması için çalıştığını belirtti. Tajani, çatışma sona erdiğinde İtalya'nın Boğaz'da seyrüsefer özgürlüğünü yeniden tesis etmeyi amaçlayan uluslararası savunma koalisyonuna katılmaya hazır olduğunu ifade etti.
Tajani, İtalyan parlamento komitesine yaptığı konuşmada Hormuz ablukasını yalnızca bölgesel bir kriz olarak görmediklerini söyledi. Bakana göre bu durum enerji güvenliğini, sanayi rekabet gücünü ve uluslararası ekonomik dengeleri etkileyecek küresel bir şoktur. İhracatı GSYH'nin yaklaşık yüzde 40'ını oluşturan İtalya gibi bir ülke için bu risk özellikle önemlidir.
Hormuz Boğazı küresel ticaretin stratejik merkezidir. Küresel petrolün yaklaşık yüzde 20'si, sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının dörtte biri ve uluslararası tedarik zincirleri için kritik ham maddelerin önemli bir kısmı buradan geçiyor. Ticaret yollarındaki güvensizlik ve artan enerji fiyatları Avrupalı hane halklarını ve işletmeleri etkilemeye başladı. Küresel ticaretteki yavaşlamaya ve gümrük tarifelerinin etkisine rağmen İtalyan ihracatı 2025'te yüzde 3,3 büyüdü.
Bakan, kendilerini endişelendiren konunun sadece iç sanayiye etkisi olmadığını vurguladı. Afrika ve geniş Akdeniz bölgesindeki en kırılgan ülkelerin yaşayacağı sonuçlar konusunda da alarm yükseliyor. Küresel gübre ihracatının yaklaşık yüzde 30'u Hormuz Boğazı'ndan geçiyor ve bu gübreler birçok kırılgan ekonominin gıda güvenliği için hayati önem taşıyor. Tajani, dünyanın en ciddi insani krizlerinden birinin sürdüğü Sudan'ı çarpıcı bir örnek olarak gösterdi. Artan enerji ve gübre fiyatları tarımsal üretimi azaltabilir, enflasyonu körükleyebilir ve Avrupa'ya yönelik göç akışlarını artırabilir.
Bakan, mayıs ayı başında Hırvat mevkidaşıyla birlikte bir toplantı düzenlediklerini aktardı. Akdeniz, Orta Doğu ve Balkanlardan 30 ülke ile FAO'nun da davet edildiği bu toplantıda 'Gıda Güvenliği ve Gübreye Erişim için Roma Koalisyonu' başlatıldı. Bu koalisyon, somut çözümler bulmak için kalıcı bir forum olarak kuruldu.
İtalya'nın değerlendirmesine göre Hormuz krizi, ABD, İsrail ve İran arasındaki on yıllarca süren gerilimlerin köklerinden besleniyor. Tajani, diplomasinin tek geçerli yol olduğunu savunmaya devam ettiklerini söyledi. Bakan, Tahran'ın nükleer silah veya bölgeyi daha da istikrarsızlaştırabilecek füze sistemleri edinmemesi gerektiğini yineledi.
Tajani, İran'daki gençlik protestolarının rejim tarafından acımasızca bastırıldığını hatırlattı. Bu baskının bugün de muhaliflere yönelik tutuklamalar ve idamlar yoluyla sürdüğünü belirtti. Son haftalarda Tahran, çeşitli Körfez ülkelerindeki yerleşim alanlarına, otellere, hastanelere ve enerji altyapısına ayrım gözetmeksizin saldırdı. İtalya bu saldırıları kınadı ve Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman ve Suudi Arabistan'a dayanışma mesajı verdi.
Diplomatik cephede Tajani, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile sürekli temas halinde olduğunu söyledi. İki bakan son günlerde Roma'da bir araya geldi. Tajani, transatlantik bağın korunması ve uluslararası barış için birlikte çalışma konusunda anlaştıklarını aktardı. Bakan ayrıca Pakistan'da süren müzakerelere destek verdiklerini doğruladı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Aragçi ile diyaloğu sürdüren Tajani, Tahran'ın 'iyi niyetle' müzakere etmesi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile işbirliğine dönmesi gerektiğini vurguladı. Bakan aynı zamanda Körfez ülkeleriyle olumlu ilişkilerin yeniden inşa edilmesini istedi.
Tajani son haftalarda Çin'e de gitti ve Dışişleri Bakanı Wang Yi ile görüştü. İtalyan bakan, Pekin'in Tahran ile arabuluculukta daha aktif rol oynamasını istedi. Roma aynı zamanda Körfez bölgesindeki ortaklarla doğrudan kanal sürdürüyor.
Operasyonel düzeyde İtalya, Kızıldeniz, Hint Okyanusu ve Akdeniz'deki Avrupa deniz misyonlarında kazandığı deneyimi paylaşmaya hazır. Bakan, halihazırda sadece İtalya ve Yunanistan'ın Kızıldeniz'de devriye gezdiği Avrupa misyonu ASPIDES'in güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Hormuz Boğazı'nda başlatılacak çok uluslu misyonda İtalya, mayın temizleme operasyonlarına ve ticari seyrüseferin güvenliğine katkı sağlayabilir.
Tajani, Orta Doğu'da kalıcı barışın Lübnan'da istikrar olmadan sağlanamayacağını da belirtti. İtalyan hükümeti, ABD'nin arabuluculuk ettiği İsrail-Beyrut diyaloğunu destekliyor ve taraflar arasında doğrudan görüşmelere ev sahipliği yapmaya hazır. Bakan, geçen nisan Lübnan ziyaretinde Cumhurbaşkanı Joseph Aoun'a İtalya'nın mevcut ateşkesi gerçek bir barış sürecine dönüştürme çabasına destek verdiğini iletti.
İtalya, Lübnan ve ABD ile birlikte Lübnan güvenlik güçlerinin kapasitesini güçlendirme, kara para aklama ve yasadışı ticaretle mücadele konularında çalışıyor. Washington ve Brüksel, Beyrut'un devletliğinin güçlendirilmesinde Roma'yı kilit aktör olarak görüyor.
Bakan, UNIFIL misyonu, ikili MIBIL misyonu ve İtalya öncülüğündeki Lübnan için Askeri Teknik Komite'de görev yapan İtalyan askeri personelinin güvenliğine de tam dikkat verdiklerini söyledi. Tajani, güney Lübnan'daki köylere yönelik aşırılıkçı İsrailli yerleşimcilerin şiddetinin ardından Hristiyan toplulukların korunması çağrısını sürdüreceklerini ekledi.
Aşırılıkçı İsrailli yerleşimcilerin şiddeti konusu Brüksel'de de ele alındı. Avrupalı bakanlar bu yerleşimcilere karşı yeni ve önemli yaptırımları onayladı. Aynı oturumda silahsızlandırılması mutlak öncelik olarak görülen Hamas teröristlerine karşı ek yaptırımlar da kabul edildi. İtalya, Gazze ve Filistin Topraklarındaki durumu yakından izliyor, insani yardım ve gelecekteki yeniden inşa çalışmalarında aktif rol üstleniyor. Hedef, barış ve güvenlik içinde yan yana yaşayabilen iki devletin kurulmasıdır.
Son günlerde İtalyan üniversitelerinde burs kazanan 72 Filistinli öğrenci İtalya'ya geldi. Tajani bunu geleceğin Filistin yönetici sınıfının eğitiminin bir parçası olarak değerlendirdi.
