ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Körfez'deki savaşın aylar değil haftalar sürmesinin beklendiğini ve Washington'ın kara kuvvetleri kullanmadan tüm hedeflerine ulaşabileceğini açıkladı.
Rubio, Fransa'da G7 mevkidaşlarıyla yaptığı toplantının ardından gazetecilere şunları söyledi: "Bu operasyonda planlanan takvimin önünde ya da tam zamanındayız. Uygun zamanda, aylar değil haftalar meselesi olarak sonuçlandırmayı bekliyoruz."
Rubio, kara birlikleri olmadan hedeflere ulaşılabileceğini belirtirken, bölgeye bazı birliklerin konuşlandırıldığını da kabul etti. Bunun amacını "Başkan'a olası beklenmedik gelişmelere karşı maksimum esneklik ve müdahale imkânı sağlamak" olarak açıkladı.
Washington, bölgeye binlerce denizciden oluşan iki ayrı birlik gönderdi. İlk birlik, devasa bir amfibi saldırı gemisiyle Mart ayı sonunda bölgeye ulaşacak. Pentagon'un ayrıca binlerce seçkin hava indirme askerini konuşlandırması bekleniyor.
Bu konuşlandırmalar, küresel enerji arzını zaten altüst eden hava savaşının uzun süreli bir kara muharebesine dönüşebileceği endişesini artırdı.
Ancak ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta Tahran'ın böyle müzakerelerin başlamadığını defalarca öne sürmesine rağmen, savaşa diplomatik çözüm amaçlı verimli müzakereleri vurguladı.
Rubio, Washington'ın bu hafta İran'a gönderdiği 15 maddelik teklife resmi bir yanıt beklediğini söyledi.
Rubio şunları ekledi: "İran sisteminin geriye kalanlarından mesaj alışverişi ve belirli konularda görüşme istekliliğine dair işaretler aldık. Kiminle konuşacağımız, neyi konuşacağımız ve ne zaman konuşacağımız konusunda daha fazla netlik bekliyoruz."
Washington İran'dan Yanıt Bekliyor
Trump, perşembe günü İran'ın abluka altındaki Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması için verdiği süreyi 10 gün uzattı; aksi takdirde İran'ın sivil enerji altyapısına saldırı yapılacağını bildirdi. Trump, görüşmelerin "çok iyi gittiğini" söyledi.
Konuya yakın bir kaynak Reuters'a, Trump ve üst düzey Beyaz Saray yetkililerine aracılar vasıtasıyla İran'ın karşı teklifinin cuma günü içinde ulaşacağının bildirildiğini aktardı.
İki gün önce Pakistan aracılığıyla gönderilen ABD teklifinin, İran'ın nükleer ve füze programlarını tasfiye etmesinden dünyanın en önemli enerji ticaret yolunun kontrolünden vazgeçmesine kadar uzanan talepleri içerdiği bildiriliyor.
İranlı yetkililer ABD diplomasisini alenen reddederken, üçüncü ülkeler aracılığıyla mesaj alışverişi kanallarını açık tuttuklarını belirtti.
Bir İranlı yetkili perşembe günü Reuters'a, üst düzey yetkililerin ABD teklifini incelediğini ve teklifin yalnızca ABD ile İsrail çıkarlarına hizmet ettiğini değerlendirdiklerini, ancak diplomasinin sona ermediğini söyledi.
İran Hâlâ Füzelere Sahip
İran medyası, cuma gecesi İran'ın hizmet dışı bırakılmış ağır su nükleer araştırma reaktörüne ve sarı pasta uranyum üreten bir fabrikaya saldırı düzenlendiğini bildirdi. Ancak her iki saldırıdan da radyasyon sızıntısı veya tehlike oluşmadığı açıklandı.
Savaş Orta Doğu geneline yayılarak binlerce kişinin ölümüne ve tarihte enerji arzında yaşanan en büyük kesintiye yol açtı. Artan petrol, doğalgaz ve gübre fiyatları enflasyon korkularını alevlendirerek küresel ekonomiyi sert vurdu.
Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu'ndan Maria Martinez, İran'da 1.900'den fazla kişinin hayatını kaybettiğini ve en az 20.000 kişinin yaralandığını açıkladı.
İran'ın Lübnan'daki müttefiki Hizbullah'ın İsrail'e yönelik saldırıları da İsrail'in Lübnan nüfusunun beşte birini yerinden eden kapsamlı bir saldırı başlatmasına neden oldu.
İran'ın uzun menzilli saldırı kapasitesini etkisiz hale getirmeyi amaçlayan ABD, ülkenin füze cephaneliğinin yalnızca yaklaşık üçte birinin imha edildiğini doğrulayabildi. Bu bilgiyi ABD istihbaratına yakın beş kaynak Reuters'a aktardı.
Hasar artarken ve savaşın sonu görünmezken, Körfez Arap devletleri ABD'ye herhangi bir anlaşmanın yalnızca savaşı sona erdirmekle kalmaması, aynı zamanda İran'ın füze ve insansız hava aracı kapasitesini kalıcı olarak sınırlandırması ve küresel enerji arzının bir daha asla silah olarak kullanılmamasını garanti altına alması gerektiğini bildirdi.
İran'ın dini liderleri ve giderek güçlenen Devrim Muhafızları, bölgeye hava saldırıları düzenlemeye, enerji fiyatlarını yükseltmeye ve finansal piyasaları sarsmaya devam ediyor.
İstihbarat kaynaklarına göre İran'ın füze stokunun üçte biri hâlâ kullanılabilir durumda. Diğer üçte birinin hasar görmüş ya da tünellere gömülmüş olması muhtemel; bunların bir kısmı çatışmalar durduğunda kurtarılabilir.
Kaynaklar, İran'ın insansız hava aracı kapasitesine ilişkin istihbaratın da benzer olduğunu ve yaklaşık üçte birinin imha edildiğini belirtti.
Cuma günü borsalar düşüşünü sürdürürken, Brent ham petrol 112 dolara yaklaştı. Bu rakam, savaşın başlangıcından bu yana yüzde 50'den fazla artış anlamına geliyor.
Trump'ın artan yakıt fiyatları karşısında siyasi olarak savunmasız kaldığı ABD'de, Amerikan Otomobil Birliği verilerine göre Kaliforniya'da dizel fiyatı galon başına 7,17 dolarla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.
