Kıbrıs, ada genelindeki baraj seviyelerinin kapasitenin yüzde 32,7'sine düşmesiyle birlikte tüm içme suyu ihtiyacını tuzdan arındırma yoluyla karşılamaya ve yağışlara olan bağımlılığa son vermeye hazırlanıyor. Tarım Bakanı Maria Panayiotou bu planı açıkladı.
Hükümetin su güvenliği stratejisini sunduğu toplantıda konuşan Panayiotou, mevcut baraj seviyelerinin toplam 95,1 milyon metreküp olduğunu ve Güney Taşıyıcı Sistemi'nde bu oranın yalnızca yüzde 27,6 (52,3 milyon metreküp) olduğunu belirterek acil adım atılması gerektiğini vurguladı. Bakan, "Hükümet geçmişin hatalarını kabul etti ve bunları tekrarlama niyetinde değil" dedi. 2022'deki baraj taşkını ile 2023'teki şiddetli kuraklık arasındaki tezadı, devlet planlamasında rehavete yer olmadığının kanıtı olarak gösterdi.
Bakanlar Kurulu'nun Kasım 2024'te onayladığı plana göre baraj suyu tamamen tarım için ayrılacak ve gıda güvenliği güçlendirilecek. Mevcut, mobil ve planlanan 19 tuzdan arındırma tesisinden oluşan bir ağ, tüm evsel ihtiyacı karşılayacak.
Şu anda üç tesis faaliyette: BAE'nin bağışladığı Moni tesisi günlük 15.000 metreküp tam kapasiteyle çalışıyor. Baf'taki Kissonerga'da genişletilmiş mobil ünite günlük 12.000 metreküp, Limasol Limanı'ndaki ünite ise günlük 10.000 metreküp üretiyor. Günlük 10.000 metreküp kapasiteli dördüncü tesis olan Garyllis, İsrail'deki savaş nedeniyle gecikti. Müteahhit ekipman ve personelin Kıbrıs'a transferi engellendiği için tesisin Mayıs 2026'da tamamlanması bekleniyor.
2026'da ayrıca Episkopi'deki kapasite Eylül ayına kadar günlük 10.000'den 15.000 metreküpe çıkarılacak. Vasiliko'da ise üretim Kasım ayına kadar günlük 10.000'den 20.000 metreküpe iki katına yükselecek.
2027'de Mazotos'ta günlük 40.000 metreküp kapasiteli yeni bir mobil ünite ve Germasogeia'da günlük 20.000 metreküp kapasiteli yüzer bir tuzdan arındırma ünitesi devreye alınacak. Her iki tesisin de Ocak 2027'ye kadar tamamlanması planlanıyor.
Su Geliştirme Dairesi aracılığıyla 2029'a kadar yenilenebilir enerji kaynakları kullanan dört kalıcı tesis kurulacak. Bunlar arasında mevcut üniteyi değiştirecek günlük 80.000 metreküp kapasiteli Dhekelia tesisi, doğu Limasol'da günlük 60.000 metreküp kapasiteli tesis, Ayia Napa'daki Agia Thekla'da günlük 30.000 metreküp kapasiteli ünite ve şu anda yalnızca sondaj kuyularına bağımlı olan Polis Chrysochous'ta günlük 10.000 metreküp kapasiteli tesis yer alıyor. Bakanlık, Ayia Napa, Mazotos ve Polis Chrysochous'un ilk kez kendi tuzdan arındırma kapasitesine sahip olacağını bildirdi.
Su altyapısına ayrılan bütçe önemli ölçüde arttı: Su projelerine yapılan harcama 2022'deki 16,6 milyon Euro'dan 2026'da yüzde 54,8 artışla 25,7 milyon Euro'ya yükseldi. Geri kazanılmış su üreten kanalizasyon çalışmaları yüzde 160 artışla 14,3 milyon Euro'ya, baraj bakım harcamaları ise yüzde 344 artışla 1,2 milyon Euro'ya çıktı.
Bakanlık, 2026 sonuna kadar su tüketimini yüzde 10 (yaklaşık 10 milyon metreküp) azaltmayı hedefliyor. Bu kapsamda Mayıs 2026'dan itibaren evlere, kamu binalarına ve okullara yüz binlerce ücretsiz musluk havalandırıcı ve duş akış düzenleyici dağıtılacak.
Dağıtımla birlikte geri dönüştürülmüş kağıda basılmış bir bilgilendirme broşürü ve GOV.CY web sitesinde özel bir bölüm oluşturulacak. Kamu binalarına ve okullara 11.000 akış düzenleyicinin dağıtımı da Mayıs ayında başlayacak.
Bakanlık ayrıca The Water Remembers (Su Hatırlıyor) ve The Water Speaks (Su Konuşuyor) adlı iki belgesel hazırladığını ve okullara ile turizm sektörüne yönelik Stagono-metro adlı bir su izleme uygulaması geliştirdiğini açıkladı.
