İki öğrenciden biri bel ağrısı bildirdi ve yarısından fazlası boyun ağrısı bildirdi. Söz konusu olan yılların yükünü taşıyan yetişkinler değil, sadece 11 ila 18 yaşlarındaki çocuklar. Bazı durumlarda rahatsızlıklar haftada birden fazla kez tekrarlıyor, günlük aktiviteleri sınırlıyor ve hatta okula devamsızlığa yol açıyor. Kıbrıs kökenli bilimsel bir çalışmanın bulguları, sorunun ergenlik döneminde ortaya çıktığına ve tek başına "büyüme ağrısı" olarak geçiştirilemeyeceğine dair alarm veriyor.
Araştırma 23 Nisan 2026 tarihinde uluslararası bilimsel dergi BMC Pediatrics'te, Yunanca karşılığıyla "Kıbrıs'taki öğrencilerde bel ve boyun bölgesindeki kas-iskelet ağrıları ile okul dışı aktivitelerin, mobil cihaz kullanım süresinin dahil olduğu ilişkisi" başlığıyla yayımlandı. Çalışmayı Mihalis Zenios, Dimitris Markou, Lida Zenios ve Dimitrios Anastasios imzaladı. Bilim insanları 2023-2024 eğitim öğretim yılı boyunca altı devlet ve özel okuldan 245 öğrencinin yanıtlarını inceledi. Dağıtılan 300 anketten 245'i geri döndü ve analiz edildi. Araştırma kesitsel nitelikteydi; bu da belirli bir dönemde ilişkilerin kaydedildiği ve ağrıların nedenini kanıtlamadığı anlamına geliyor.
Boyun ağrısı olan her on öğrenciden beşi
Sayılar, söz konusu örneklemde sorunun boyutunu gösteriyor. Katılımcı 245 kişiden 162'si, yani %66, bel ağrısı bildirdi ve 142'si, yüzde 58'i boyun ağrısı bildirdi. Birçok kişi için mesele ara sıra yaşanan bir rahatsızlıkla sınırlı kalmıyor; 89 öğrenci bel ağrısının haftada birden fazla kez görüldüğünü belirtirken, 70'i boyun ağrısı için aynı sıklığı bildirdi.
Sonuçlar rahatsızlığın ötesine uzanıyor. Kırk dört öğrenci bel ağrısının aktivitelerini sınırladığını söyledi ve 30'u boyun ağrısı nedeniyle benzer kısıtlamalar bildirdi. Dokuz öğrenci bel ağrısı nedeniyle ders kaçırdığını, altı öğrenci ise boyun ağrısı nedeniyle ders kaçırdığını belirtti. Bu sayılar toplanmamalı, çünkü aynı çocukları kapsıyor olabilir. Yine de kas-iskelet rahatsızlıklarının okul içi ve okul dışı yaşam için her zaman masum ya da önemsiz olmadığını gösteriyor. Araştırma ekibi kendisi de bu tür belirtilerin günlük işlevselliği etkileyebileceğini ve bazı durumlarda yetişkin yaşa kadar sürebileceğini vurguluyor.
Bel ağrısı bildirme olasılığı yaşla birlikte artıyordu. Çok değişkenli analize göre her bir ek yıl, böyle bir ağrı bildirme için yaklaşık yüzde 33 daha yüksek göreceli olasılıkla ilişkilendirildi. Basit karşılaştırmalarda kızlar bel ağrısını daha sık bildirdi, ancak cinsiyetler arasındaki fark çok değişkenli modelde istatistiksel olarak anlamlı kalmadı.
Çalışma ayrıca vücudun iki bölgesi arasında güçlü bir ilişki kaydetti. Boyun ağrısı bildirenlerin, boyun ağrısı bildirmeyenlere kıyasla bel ağrısı bildirme göreceli olasılığı yaklaşık 3,7 kat daha yüksekti. Tersine yönde benzer bir ilişki de ortaya çıktı. Buna ek olarak, ebeveynlerde bel veya boyun ağrısı öyküsü, öğrencilerin boyun ağrısı bildirme göreceli olasılığını yaklaşık 2,7 kat artırdı. Bunlar ilişkilerdir, bir rahatsızlığın diğerini tetiklediğini ya da ağrının kalıtıldığını kanıtlamaz. Araştırmacılar olası açıklamalar olarak biyolojik etmenlerin yanı sıra ailevi ya da davranışsal faktörleri değerlendiriyor ve tüm öğrenciler için tek bir neden aramamanın gerekliliğinde ısrar ediyor.
Ekrana bakmak, stres, okul baskısı
Bir diğer ilginç bulgu, ebeveynlere sıkça verilen kolay açıklamayı alt üst ediyor. Öğrencilerin yüzde 94'ü günde iki saatten fazla mobil cihaz kullandığını belirtmesine rağmen, araştırmacılar ekran başında geçirilen süre ile bel veya boyun ağrısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulamadı. Cihaz kullanımı sırasında vücut duruşu ya da spor aktivitesi saatleri de rahatsızlıkların ortaya çıkmasıyla anlamlı şekilde bağlantılı değildi. Bu, mobil cihazların kas-iskelet sağlığıyla ilgisiz olduğunu kanıtlamaz. Çok uzun süreli kullanım oranı çok yüksek olduğundan, anlamlı karşılaştırma için düşük kullanım yapan öğrenci sayısı azdı. Ayrıca araştırma spor yapma saatlerini ölçtü, egzersiz türünü ya da antrenman kalitesini değil. Bilim insanları, bu çalışmada değerlendirilmeyen stres ve okul baskısı gibi diğer faktörlerin de araştırılması gerektiğini belirtiyor. Bu, cihaz kullanım saatlerinin ötesinde yaşam tarzı ve psikososyal baskıların ergenlerde ağrı deneyimini etkileyip etkilemediğine dair açık kalan sorulardan biri. Özellikle her ağrının kötü duruşa otomatik olarak bağlanmaması yönündeki uyarıları önemli. Bazı durumlarda rahatsızlıklar daha ciddi bir duruma işaret edebilir ve doğru öykü alınması ile klinik değerlendirme, gerekli görüldüğünde ek tetkiklerle yapılmalıdır. Bu, araştırma kapsamındaki çocukların böyle hastalıklara sahip olduğu anlamına gelmez.
Çocuklardaki sürekli ağrılar otomatik olarak kötü duruşa bağlanmamalı. Yazarlar, bulguların tıbbi muayene ve tanı olmadan küçük örneklemli anketlere dayandığını ve Kıbrıs'taki tüm öğrencilere otomatik olarak genellenemeyeceğini kabul ediyor. Yine de çalan alarm son derece somut bir şeyi işaret ediyor: Ağrılar tekrarlıyorsa, çocukların yaşamını kısıtlıyorsa ya da onları okuldan uzak tutuyorsa, kolay açıklamalar yerine dikkat ve özen gerektiriyor.
