Kıbrıs'ta yaz turizm sezonunun gelmesiyle birlikte binlerce yerli halk ve ziyaretçi, adanın kıyı ve deniz çevresinin tadını yeniden çıkaracak. Kıbrıs denizleri, ülkenin turizm ve ekonomisinin temel taşı olmasının yanı sıra, doğal ve kültürel mirasının da önemli bir parçasını oluşturuyor. Bu denizler, Akdeniz'de yüzyıllardır var olan eşsiz deniz biyoçeşitliliğine ev sahipliği yapıyor.
Yaz aylarında denizdeki insan faaliyetleri arttıkça, farkındalık ve sorumlu davranış her zamankinden daha önemli hale geliyor. Deniz canlılarını korumak ve hassas yaşam alanlarına saygı göstermek, gelecek nesillerin sağlıklı ve canlı denizlerden yararlanmaya devam edebilmesi için temel adımlar arasında yer alıyor.
Kıbrıs'ın kıyı sularına bağımlı türler arasında, nesli tükenmekte olan Akdeniz keşiş foku (Monachus monachus) da bulunuyor. Bu tür, dünyanın en nadir deniz memelilerinden biri. Son yıllarda toparlanma yönünde umut verici işaretler gösterse de, özellikle deniz trafiği ve kıyı faaliyetleri kaynaklı insan rahatsızlığına karşı oldukça savunmasız kalmaya devam ediyor.
Deniz canlıları ile deniz kullanıcılarının bir arada yaşamasını desteklemek amacıyla Enalia Physis Çevre Araştırma Merkezi; SPOT Marine Life ve IUCN Akdeniz İşbirliği Merkezi ile birlikte bu yıl "Akdeniz'deki deniz memelileri ve deniz kaplumbağaları üzerindeki insan faaliyetlerinin etkilerini en aza indirmek için en iyi uygulamalar" başlıklı bir el kitabı yayınladı. Kitap, Monk Seal Alliance'ın mali desteğiyle hazırlandı.
El kitabı; turistik tekne işletmecileri, hobi amaçlı tekne kullanıcıları, balıkçılar, dalgıçlar ve tüm deniz kullanıcıları için pratik rehberlik sunuyor. Akdeniz'deki deniz memelileri ve deniz kaplumbağaları çevresinde nasıl sorumlu davranılması gerektiğini anlatıyor. Temel öneriler şöyle sıralanıyor:
- Deniz memelileri ve deniz kaplumbağalarından en az 100 metre mesafede durun.
- Hayvanların 300 metre yakınında yavaş seyredin (en fazla 5-6 knot).
- Yaban hayatını asla kovalamayın, etrafını sarmayın, dokunmayın, beslemeyin veya doğrudan yanlarında yüzmeyin.
- Akdeniz keşiş fokları için kritik yaşam alanı olan deniz mağaralarına girmekten veya önlerini kapatmaktan kaçının.
- Gürültüyü azaltın, yüksek sesli müzikten kaçının ve hayvanlar yaklaşırsa motoru boşa alın.
- Denize asla çöp veya yağlı atık boşaltmayın.
El kitabı ayrıca vatandaşları ve deniz kullanıcılarını, gözlem ve olayları sorumlu bir şekilde bildirmeye teşvik ediyor. Bildirimlerde konum, gözlemlenen tür, davranış, fotoğraflar ve olası yaralanma veya dolanma durumları gibi bilgiler yer almalı.
Akdeniz keşiş foku ve tüm deniz canlılarını korumak yalnızca bir koruma yükümlülüğü değil, aynı zamanda Kıbrıs'ın deniz çevresinden yararlanan herkesin ortak sorumluluğu. Sorumlu tekne kullanım uygulamaları, rahatsızlığı önemli ölçüde azaltabilir ve bu ikonik türün Doğu Akdeniz'de uzun vadeli hayatta kalmasına katkı sağlayabilir.
Deniz turizmi büyümeye devam ederken, denizde en iyi uygulamaların benimsenmesi büyük önem taşıyor. Bu sayede Kıbrıs hem ziyaretçiler hem de benzersiz deniz biyoçeşitliliği için güvenli bir sığınak olmaya devam edebilir.
