Kıbrıs'ın derin teknoloji ekosistemi, Kıbrıs Üniversitesi'nde sunulan ekosistem haritalamasına göre son on yılda rekabetçi araştırma ve inovasyon fonlarından yaklaşık 1 milyar euro destekle 150'den fazla girişime ulaştı.
Rakamlar, 23 Eylül'de üniversitenin Mühendislik Fakültesi'nde düzenlenen 7. DeepTech CY Meetup'ta açıklandı. Topluluk etkinliğinin bir üniversite içinde düzenlendiği bu ilk kez oldu ve tartışma, ekosistemin ticarileştirmeye çalıştığı araştırmayı üreten kurumların doğrudan içine yerleştirildi.
Toplantı, Kıbrıs'ta yürütülen bilimsel çalışmaların akademinin ötesine geçip ticari olarak sürdürülebilir şirketlere dönüşmesinin nasıl sağlanacağını incelemesi için öğrencileri, araştırmacıları, profesörleri, kurucuları ve yatırımcıları bir araya getirdi.
Meetup serisi, 2026'nın başlarında Andrei Yarantsaeu ve Oleg Reshetnikov tarafından adada teknoloji geliştirenler için tabandan gelen bir topluluk etkinliği olarak başlatıldı.
Bundan sonra girişim sermayesi şirketi 33East'ten Dionysis Partsinevelos ve Plug and Play Cyprus'ta Ventures Associate olan Evangelia Athanasiou eş düzenleyici olarak katıldı. Son etkinlik adanın başlıca araştırma ticarileştirme platformlarından biri olan Cyprus Seeds tarafından da desteklendi.
Etkinliği açan Mühendislik Fakültesi Dekanı Marina Neophytou, fakültenin araştırmayı girişimcilik ve sanayiye daha da yakınlaştırma hedefini ortaya koydu.
Son yıllarda kaydedilen ileriye işaret eden Neophytou, akademik misyonun yanı sıra sanayi ve girişimciliğin fakülte öğrencilerini destekleyen giderek daha fazla temel unsur haline gelmesi gerektiğini söyledi.
Bu tema Partsinevelos tarafından ele alındı. 33East tarafından yürütülen ve Kıbrıs'ın derin teknoloji ekosisteminin ölçeğini ve bileşimini inceleyen bir yıllık haritalama çalışmasının bulgularını sundu.
Haritalamaya göre Kıbrıs, sağlık ve biyoteknoloji, enerji ve iklim, uygulamalı yapay zeka, robotik, savunma ve uzay dahil alanlarda faaliyet gösteren 150'den fazla derin teknoloji girişimine ev sahipliği yapıyor.
Aynı zamanda ada, son on yılda yaklaşık 1 milyar euro rekabetçi araştırma ve inovasyon fonu emdi.
Partsinevelos ayrıca Kıbrıs'ın Horizon 2020 ve Horizon Europe kapsamında nüfus başına rekabetçi AB araştırma fonunda diğer tüm üye devletlerden daha fazla pay aldığını belirtti.
Bu fonlar adada barındırılan yedi mükemmeliyet merkezi ve 22 Avrupa Araştırma Konseyi hibesini destekledi.
Araştırma tabanı genişlerken haritalama, hibe destekli şirketler ile özel sermaye çekmeyi başaranlar arasında bir boşluk olduğunu da gösterdi.
Tespit edilen şirketlerin yaklaşık yarısı Araştırma ve İnovasyon Vakfı veya AB programlarından hibe desteği aldı, daha küçük bir kısmı ise sonrasında özel girişim sermayesi topladı.
Araştırma fonları ile özel yatırım arasındaki bu boşluk, Araştırma ve İnovasyon Vakfı'nın ve özel yatırımcıların erken aşama şirketlere desteğini artırmasıyla birlikte akşamın merkezi temalarından biri oldu.
Kıbrıs tablosu, Avrupa girişim sermayesinde daha geniş bir değişimi de yansıtıyor.
Partsinevelos, derin teknolojinin artık Avrupa girişim sermayesi yatırımının yaklaşık üçte birini oluşturduğunu, bunun on yıl öncesine göre iki katından fazla olduğunu söyledi. Araştırmalar Avrupa'daki derin teknoloji şirketlerinin diğer girişimlere göre milyar dolar değerlemeye daha hızlı ulaştığını gösteriyor.
Tartışma daha sonra daha fazla araştırmanın laboratuvardan şirkete geçmesi için Kıbrıs'ın hâlâ neleri gerektirdiğine döndü.
Tartışma, 33East'in kurucu ortağı ve genel ortağı Yiannis Eftychiou tarafından yönetildi ve akademi, araştırma ticarileştirme ve girişim topluluğundan sesleri bir araya getirdi.
Aralarında Kıbrıs Üniversitesi'nde Robotik Görme Profesörü ve ETH Zurich'te Misafir Profesör olan Margarita Chli ile UCY Araştırma ve İnovasyon Destek Servisi'nde İnovasyon Yönetimi Sektörünü yöneten Anastasia Constantinou vardı.
Onlara Kıbrıs Enstitüsü'nde İnovasyon Direktörü Anixi Antonakoudi, Cyprus Seeds'in İcra Direktörü ve Kurucusu Maria Markidou Georgiadou ile Orom AI'nin kurucu ortağı ve genel müdürü Charis Christofi katıldı.
Tartışmaları, her kuruluşun bilimsel araştırma ile girişimcilik arasındaki mesafeyi azaltmak için nasıl çalıştığına odaklandı.
Cyprus Seeds, adada araştırma ticarileştirmesine doğrudan destek veren kuruluşlardan biri olarak vurgulandı. Son yıllarda ortaya çıkan üniversite spin-off'ları da bu destek kapsamında yer aldı.
Kıbrıs Enstitüsü, kurucuların bir şirket kurmadan önce ve kuruluş sonrasında araştırma kurumunun olanaklarından, bilimsel uzmanlığından ve altyapısından nasıl yararlanabileceğinin bir örneği olarak sunuldu.
Bununla birlikte tartışma, hâlâ var olan yapısal engelleri de vurguladı.
Bunlar arasında üniversite spin-off'larını yöneten mevzuat çerçevesi, fikri mülkiyet sahipliği ve araştırmacıların şirketlerdeki katılımı yer alıyor. Bu alanlar araştırmanın pazara ne kadar hızlı geçebileceğini doğrudan etkileyebiliyor.
Constantinou, Kıbrıs Üniversitesi İnovasyon Yönetimi Sektörü'nün araştırmacıları lisanslama, sözleşmeli araştırma ve kuluçka yoluyla destekleme çalışmalarını ve laboratuvar çalışmalarından şirket kuruluşuna giden yolu kısaltmaya yönelik adımları anlattı.
Tartışma aynı zamanda akademik kültürün rolünü de ele aldı.
Chli, Avrupa'nın en verimli üniversite spin-off kaynaklarından biri olan ETH Zurich ve Kıbrıs Üniversitesi'ndeki deneyiminden yola çıkarak akademisyenlerin girişimciliğe nasıl yaklaşabileceğini ve bu geçişi kolaylaştıracak kurumsal koşulları açıkladı.
Katkısı, özellikle araştırmacılar, üniversiteler, yatırımcılar ve kurucular arasındaki ilişki bağlamında tartışmaya uluslararası bir karşılaştırma ekledi.
Girişim tarafında Orom AI, Kıbrıs'ın büyüyen teknoloji ekosisteminden çıkan bir şirket örneği olarak gösterildi.
Christofi tarafından kurulan şirket, 33East'in haritalamasında tespit edilen girişimler arasında yer alıyor ve tartışma sırasında yerel kurucuların adadan yenilikçi teknoloji geliştirmeyi seçtiklerinde neler inşa edebileceğinin bir örneği olarak anıldı.
Etkinlik sunumların ve panel tartışmasının ötesine geçti.
Ateş çemberi oturumunun ardından Kıbrıs Üniversitesi, katılımcılara fakültede yürütülen araştırmalara dair doğrudan bir bakış sunmak için mühendislik laboratuvarlarından birkaçını rehberli turlara açtı.
Ziyaretçilere ayrıca üniversitenin olanaklarının kendi araştırma ve teknoloji girişimlerinde nasıl kullanılabileceği konusunda düşünmeleri teşvik edildi. Bu durum akşamın merkezi mesajlarından birini pekiştirdi: Kıbrıs'ın şirket yaratımını desteklemede daha büyük rol oynayabilecek altyapı ve uzmanlığı zaten var.
Akşam, akademi, yatırım, araştırma ve girişimcilik arasında insanları buluşturmayı amaçlayan bir ağ oluşturma oturumuyla sona erdi.
