Kıbrıs Merkez Bankası (CBC), pazartesi günü yaptığı açıklamada, Kıbrıs ekonomisindeki yapısal zayıflıklara karşı kalıcı bir güvence olarak 31 Aralık'tan itibaren tüm bankalardan ek yüzde 1 sermaye tamponu tutmalarını isteyeceğini duyurdu.
Bu düzenleme, sistemik risk tamponu (SyRB) olarak bilinen uygulamayı devreye sokuyor. Tampon tüm bankalara ve her türlü kredi ile yatırım riskine uygulanacak. Süresi yok, ancak Merkez Bankası bunu iki yılda bir gözden geçirmek zorunda.
Merkez Bankası, ekonominin bugün iyi gitmesine bakılmaksızın, yüzeyin altında biriken kalıcı riskler için mevcut araçlarının yetersiz kaldığını söylüyor. Kurum, koşullar elverişliyken şimdi harekete geçtiğini, böylece zorluklar ortaya çıktığında sistemin bir tamponunun olacağını belirtiyor.
Merkez Bankası kararını dört risk alanına dayandırdı. Kıbrıs, gayrimenkul ipoteğiyle güvence altına alınmış kredilerin yoğunluğu bakımından AB’nin en yüksek ülkeleri arasında yer alıyor ve bu durum kalıcı bir risk oluşturuyor. Küçük ve açık bir ekonomi olan Kıbrıs, küresel ekonomideki ve uluslararası finans sistemindeki gelişmelerin etkisini nispeten hızlı hissedebiliyor. Bankacılık sistemi ülkenin büyüklüğüne göre çok büyük ve tüm bankalar neredeyse aynı iş modelini izliyor: mevduat toplayıp yurt içinde kredi veriyorlar, gerçek bir çeşitlendirme yok. Siber saldırılar ise yapay zekâ nedeniyle giderek karmaşıklaşıyor ve tehlikeli hale geliyor. Ciddi bir saldırı, bir dizi operasyonel sorunu tetikleyebilir ve mevduat sahiplerinin güvenini sarsabilir.
Merkez Bankası, yüzde 1 seviyesinin niceliksel ve niteliksel göstergelerin, istatistiksel analizlerin ve uzmanlık birikiminin kapsamlı bir değerlendirmesinden sonra belirlendiğini söylüyor. Değerlendirme, ekonominin yapısal özelliklerini, bankacılık sektörünün büyüklüğünü ve finansmanını, bankaların net faiz gelirine ve mevduata bağımlılığını ile gayrimenkule bağlı kırılganlıkları kapsamış. Ayrıca sektörün olumsuz makro-finansal şoklara dayanma kapasitesini ölçen stres testleriyle desteklenmiş.
Bankalar ve borçlular üzerindeki etki
Bankalar bu tamponu hissedarlara temettü olarak dağıtamayacak. Tamponu, esas olarak Common Equity Tier 1 (CET1) biçiminde çekirdek sermaye olarak rezervde tutmak zorunda kalacaklar. Aynı miktarda kredi için daha fazla sermaye tutmaları gerektiğinden, özkaynak getirilerinin hafifçe baskı altına girmesi muhtemel. Bankalar yeni kredi verirken daha seçici davranabilir ve özellikle gayrimenkul olmak üzere daha fazla teminat isteyebilir. Analistler, bazı bankaların ek sermayeyi tutmanın maliyetinin bir kısmını yeni kredilerin faiz oranlarına yansıtabileceğini dışlamıyor. Bu durumda borçlanma biraz daha pahalı hale gelebilir.
Merkez Bankası Başkanı Christodoulos Patsalides, daha önce Meclis Finans Komitesi’ne Merkez Bankası’nın 2027 bütçesini görüşürken düzenlemenin kasım ayının başında açıklanacağını söylemişti. Ancak Patsalides, o sırada herhangi bir ayrıntı vermemişti.
