Emekli maaşlarındaki yüzde 12'lik aktüeryal kesinti konusu hâlâ açık. SEK, emeklilik reformu için görüşmelerin uzatılmasını kabul etmeye hazır görünüyor. Ancak bunun bir şartı var: 1 Ocak 2027 hedefi aşılırsa yapılacak artışlar hak sahiplerine geriye dönük olarak ödenmeli.
Politis 107.6 ve 97.6'da Katerina Iliadi'nin sunduğu 'Sabah İncelemesi' programında konuşan SEK Genel Sekreteri Andreas Matsas, reformun kapsamlı olabilmesi için yeterli emekli maaşlarının güvence altına alınmasının şart olduğunu net biçimde ortaya koydu. Matsas, emeklilerin yaklaşık yüzde 35'inin yoksulluk sınırına yakın ya da bu sınırın altında olduğuna dikkat çekti.
Matsas'ın açıklamasına göre SEK'in temel tutumu, hiçbir emeklinin yoksulluk sınırının altında emekli maaşı almaması. Matsas'ın dayandığı verilere göre bu sınır 1.103 avro. Bu hedefe ulaşmak için düşük emekli maaşı alanlara yönelik devlet desteğinin artırılmasını ve provident fonlarının reforma dahil edilmesini istedi.
Yüzde 12 konusunda görüşmeler sürüyor
Matsas, hükümetin yüzde 12 önerisinin önceki iki öneriye göre iyileştirildiğini, ancak SEK'in hedeflerini tam olarak karşılamadığını belirtti. Önceki iki öneriyi sosyal ortaklar reddetmişti.
Matsas'ın anlattığına göre sendika, Çalışma Bakanlığı'ndan bir kez daha çaba göstermesini istedi. SEK ve PEO tarafından da somut öneriler sunuldu.
Matsas, SEK'in yüzde 12'lik kesintinin tamamen kaldırılmasını talep etmediğini açıkladı. Çünkü bunun, 63 yaşında emekliliği ile 65 yaşında emekliliği fiilen eşitlemek anlamına geleceğini söyledi. Bunun yerine sendika, yüzde 12'lik etkinin kademeli olarak azaltılmasını öneriyor. Böylece emeklilerin kesintiyi ömür boyu üstlenmemesi hedefleniyor.
Matsas ayrıca birçok çalışanın ekonomik kriz ve işsizlik nedeniyle erken emekli olmak zorunda kaldığını, bunu kendi istekleriyle iş gücü piyasasından ayrılmadan yaptığını vurguladı.
Gecikme olursa geriye dönük ödeme
Takvime gelince, SEK Genel Sekreteri 1 Ocak 2027'nin hedef tarih olarak geçerliliğini koruduğunu, ancak önceliğin kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmak olduğunu belirtti.
SEK'in Çalışma Danışma Kurulu'nda görüşmelerin tamamlanmasını istediğini söyleyen Matsas, eksik bir anlaşmanın Meclis'te daha uzun tartışmalara yol açabileceği uyarısında bulundu.
Uygulama gecikirse, hak sahiplerinin yararlarını kaybetmemesi için artışların geriye dönük olarak ödenmesini istedi.
Öte yandan Matsas, sağlanan iyileştirmelere de değindi. Bunlar arasında geçiş döneminin 15 yıla uzatılması, artış verilmesine ilişkin sürenin beş yıldan üç yıla indirilmesi, Sosyal Sigortalar Fonu'ndan devlet borçlanmasına son verilmesi ve bu fona olan devlet borçlarının geri ödenmesi sürecinin başlatılması yer alıyor.
Tüm çalışanlar için provident fonları
Matsas, özellikle provident fonlarıyla ilgili kapsamlı bir anlaşmanın gerekliliğini vurguladı. İkinci emeklilik ayağının tasarımının, uygulaması ileride kademeli olarak başlasa bile reform uygulanmadan önce tamamlanması gerektiğini savundu.
SEK, toplu sözleşmelerle işleyen mevcut provident fonlarını etkilemeden, tüm çalışanları kapsayan ek bir provident fonu sistemi öneriyor.
Matsas ayrıca provident fonlarının işleyişini izleyecek ve sorunlar ortaya çıktığında müdahale edecek bağımsız bir denetim makamının kurulmasını da destekledi.
Toplu sözleşmeler konusunda gecikme
SEK Genel Sekreteri, işçilerin toplu sözleşmelerle kapsamının genişletilmesine ilişkin yasa tasarısının hukuki-teknik denetiminde ciddi bir gecikme olduğunu şikayet etti.
Matsas'a göre Kıbrıs Cumhuriyeti, Avrupa Komisyonu'nun ilgili direktifin uyarlanması için belirlediği takvimin iki yıl dışında kaldı.
Matsas, ücretlerdeki artışın sistemin karşılıklı katkı esasına dayanması nedeniyle emeklilik haklarındaki iyileşmelerle doğrudan bağlantılı olduğunu vurguladı.
Son olarak Matsas, 1 Ocak 2018'den önce dul kalan erkeklerin, bu tarih nedeniyle eşlerinin emekli maaşına erişemediğini ve bu haksızlığın giderilmesi gerektiğini gündeme getirdi.
