Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman bugün öğleden sonra ilk bire bir görüşmeyi gerçekleştirecek. Bu görüşme, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’in temmuzda Kıbrıs’ı ziyaret etmesinden bu yana ilk olacak. Beklentiler düşük; Ankara’nın Erhürman’a çizdiği sınırların ötesine geçip geçemeyeceğini göstermenin sorumluluğu Erhürman’da.
Guterres’in ziyaretinin üzerinden neredeyse bir ay geçmesine rağmen, Genel Sekreterin talep ettiği konularda iyileşme ya da ilerleme gösteren bir gelişme kaydedilmedi.
Eldeki bilgilere göre Birleşmiş Milletler’in iki taraf arasındaki yakınlaşmaları kayda alma çalışması henüz tamamlanmadı. Böyle bir belgenin sunulması sürece ivme kazandırabilir ve taraflar arasında daha somut bir diyaloğa zemin hazırlayabilir.
Çalışma aynı zamanda kalan açık farklılıkları da ortaya çıkaracak ve tartışma için bir dayanak oluşturacak. Kayda göre kayıt, Guterres’in ziyaretinden önce bile başlamış olsa da, iç konular da dahil olmak üzere tamamlanmadı.
Güven oluşturucu önlemler konusunda, Kıbrıslı Türk tarafının engel çıkarmadığı ya da asıl amacının ötesinde bir fayda elde etmek için kullanmaya çalışmadığı önlemler dışında ilerleme sağlanamadı ve uygulanamadı. Önceki Kıbrıslı Türk yönetiminde bazı projeler “iki devletli” çizgide denenmiş ve süreç çıkmaza girmişti. Geçen ekimden bu yana Kıbrıslı Türk liderliğinde değişikliğe rağmen şimdiye kadar somut bir gelişme yaşanmadı.
Yeni geçiş noktalarının açılması çabası, esas olarak işgalci güç olarak Türkiye’nin sürdürdüğü engeller ve Erhürman’ın bunları aşamaması nedeniyle sekteye uğruyor. Hristodulidis ve Erhürman’ın Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri ile yaptığı görüşmelerde görüldüğü üzere, Kıbrıslı Türk lider görüşleri değiştirdi ve yeni şartlar getirdi; bu durum karar verememe hali olarak ortaya çıktı ve Ankara’nın çıkarlarına hizmet ederek herhangi bir anlaşmayı engelledi.
Ziyareti sırasında Guterres bir yöntemden söz etti ve Erhürman bunu Kıbrıs sorunu politikasının doğrulanması olarak hızla sundu. Ancak Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin istediği, Kıbrıs’taki iki tarafın garantör güçlerle birlikte görüşmelerin yeniden başlamasını duyurmak üzere toplanacak yeni bir 5+1 toplantısına yol açacak bir yöntem üzerinde anlaşmalarıydı.
Bu durum, işgalci liderin önerdiği yöntemden önemli ölçüde farklı. Söz konusu yöntem dört bölümden oluşuyor: şartlar ve çerçeve, resmi prosedürlerden kaçınma, güven oluşturucu önlemler ve garantör güçlerin katılımı.
Erhürman siyasi eşitlik gibi konuların müzakere konusu olmaması gerektiğini ve sürecin “müzakere uğruna müzakere” olmaması gerektiğini savunuyor. Ayrıca beşli toplantının ancak uygun hazırlık ve net kurallar sonrasında toplanmasını istiyor; bu kurallar arasında görüşmelerin Rum tarafının hatasıyla çökmesi halinde Kıbrıslı Türklerin mevcut statükoya geri dönmeyeceği garantisi de yer alıyor. Güven oluşturucu önlemlerde Erhürman önceliği barikatlara veriyor ancak açılması için adım atmıyor; aynı zamanda her çözümün ilgili taraflarca ve Türkiye tarafından onaylanması gerektiğini sürdürüyor.
Hristodulidis’in yaklaşımı üç başlıkta özetleniyor: süreci kaydedilmiş yakınlaştırmalara bağlamak, genişletilmiş bir konferansa hazırlanmak ve sürekli istişareler.
Rum tarafı için, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri ile yapılan görüşmelerde belirtildiği üzere, yöntem şimdiye kadar kaydedilen yakınlaştırmalar ve açık somut konularla iç içe görülüyor. Genişletilmiş bir konferansa hazırlık konusunda Lefkoşa’nın amacı, ilgili yakınlaşma belgesi de dahil olmak üzere zemini kaydetmek ve netleştirmek; böylece gelecekteki genişletilmiş toplantı ya da konferansın sağlam bir temeli ve gerçek bir başarı şansı olması, içeriksiz bir sürece dönüşmemesi. Hristodulidis yöntemin müzakerelerin kesildiği noktadan yeniden başlamasına hizmet etmesi gerektiğini ve güven oluşturucu önlemlerden de yararlanılması gerektiğini defalarca belirtti.
