Kıbrıs, Dünya Adalet Projesi’nin (WJP) 143 ülkeyi kapsayan 2026 Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde iki basamak yükselerek 28. sıraya çıktı. Bu yıl puanı yükselen az sayıdaki ülkeden biri olan Kıbrıs’ın genel puanı yüzde 1’den az arttı. Ülke, Avrupa Birliği, Avrupa Serbest Ticaret Birliği ve Kuzey Amerika’daki 31 ülke arasında 21. sırada yer aldı.
Genel artışın arkasında karışık bir tablo var. Kıbrıs, suç adaleti alanında son altı yılda gerileme yaşamasına rağmen bu alanda dünyada 25. sırada bulunuyor. Endeksin ölçtüğü sekiz faktörün en zayıf olduğu düzen ve güvenlik alanında ise 45. sıradayız. Bu alandaki 0,79 puan, son altı yılın en düşük puanı.
Phileleftheros gazetesinin suç adaleti puanını oluşturan yedi alt faktör üzerine yaptığı analize göre, Kıbrıs’ın bu alandaki nispeten yüksek sıralaması, suç soruşturma sisteminin etkinliğinden kaynaklanıyor. Ülke, bu alandaki suç soruşturma etkinliğinde 0,72 puanla dünyanın ilk üç ülkesi arasında yer alıyor.
Soruşturmacılar konusunda uyarı
Polis sendikacıları, mevcut soruşturmacıların emekli olacağını ve yerlerinin yeterli sayıda doldurulmadığını belirterek yeni soruşturmacı yetiştirme çalışmalarının sürmesi gerektiğini söylüyor.
Isotita sendikasının polis şubesi başkanı Nikos Loizides, Cuma günü ANT1 televizyonuna yaptığı açıklamada, güçlü suç adaleti sonucunun polis soruşturmacılarının standardını yansıttığını söyledi.
Loizides, “Soruşturmalar konusunda alarm veriyorum. Soruşturmacılarımız tükeniyor.” dedi. Soruşturmacıların yaşlandığını ve çok fazla dosya altında ezildiklerini belirten Loizides, memurların yeni soruşturmacıların öne çıkmadığından şikâyet ettiğini aktardı. Loizides’e göre, daha fazla memurun öne çıkıp deneyimli meslektaşlarından öğrenmesi için polis yönetimiyle birlikte bir çözüm bulunmalı. Aksi halde birkaç yıl içinde sorun çıkacak.
Düzen ve güvenlik puanıyla ilgili soruya yanıt veren Loizides, bu puanın endişe kaynağı olması gerektiğini söyledi. Loizides, puanın suçla, kamu güvenliğiyle ve mahallelerdeki şiddet içeren kendi kendine adalet dağıtma girişimleriyle bağlantılı olduğunu belirtti. Bunu, mesaj kontrol merkezinin ve hızlı müdahale biriminin (KEM-OULAE) denetimini merkezileştirecek ve memurların olay yerine ulaşabilmesi için daha fazla devriye öngören C3 polis modernizasyon projesiyle ilişkilendirdi.
Loizides, polis şefinin yürütmeye çalıştığı yeniden yapılanmaya da değindi. Güçte 600 memur eksik olduğunu ve teşkilat yapısında değişikliğe ihtiyaç bulunduğunu söyledi.
WJP, küresel hukukun üstünlüğündeki gerilemenin 2026’da da sürdüğünü açıkladı. Geriye giden ülke sayısı geçen yıla göre azalsa da puanı düşen ülkeler, yükselen ülkelerden hâlâ daha fazla. Puanı düşen ülkelerin oranı yüzde 62.
Kıbrıs dahil ülkelerin yüzde 86’sından fazlası, son beş yılda hükümet yetkilerine sınır koyma, açık hükümet veya temel haklar olmak üzere otoriter yönetime karşı korumalardan en az birinde sürekli bir gerileme gösterdi. Yargının hükümet yetkileri üzerindeki kısıtlarını ölçen endeks puanı ülkelerin yüzde 63’ünde düştü. Bu grupta Kıbrıs da yer alıyor.
Kıbrıs, sivil özgürlüklerin gerilediği ülkeler arasında yer almadı. Görüş ve ifade özgürlüğü ülkelerin yüzde 64’ünde, toplanma ve dernek özgürlüğü yüzde 67’sinde, sivil katılım ise yüzde 65’inde geriledi.
WJP’ye göre hem cezai hem de hukuk adaletinde gerilemenin temel nedeni, yürütmenin uygunsuz baskı ve müdahalesi oldu. Hukuk adaleti ülkelerin yüzde 64’ünde, cezai adalet ise yüzde 58’inde kötüleşti.
Bununla birlikte hukuk adaleti daha erişilebilir, uygun fiyatlı ve adil hale geliyor. Hukuk adaletine erişim ve uygun maliyet, ülkelerin yüzde 54’ünde iyileşti. Hukuk adaletinde ayrımcılıktan özgürlük ise yüzde 52’sinde iyileşti. Kıbrıs, her iki alanda da iyileşen ülkeler arasında yer aldı.
