Kıbrıs'ta belediye atık yönetimindeki düzensizliği gidermek amacıyla önerilen deponi vergisi yasası, Meclis Çevre Komitesi'nde görüşülmeye başlandı. Milletvekilleri, yaz tatili öncesinde sıkı bir zaman baskısı altında çalışıyor.
Söz konusu önlem, ülkenin yeşil vergi reformu ve Ulusal İyileşme ve Dayanıklılık Planı kapsamında taahhüt ettiği yükümlülüklerin bir parçası. Planın tamamlanma hedef tarihi ise 30 Haziran 2026.
Kıbrıs, bu reformu 2021 yılında Avrupa Komisyonu'ndan 1 milyar avronun üzerinde fon alabilmek için taahhüt etmişti. Ancak raporda, ilgili düzenlemelerin 31 Ağustos'a kadar onaylanmaması durumunda 23 milyon avroluk fonun kaybedileceği belirtiliyor.
Önerilen düzenlemeler, belediye atıklarının deponi sahalarında nihai bertarafına vergi getirilmesini ve ayrıca suç unsurları ile cezai yaptırımları içeriyor. Haberde, söz konusu mevzuatın belirli bir AB yasasına uyum zorunluluğundan kaynaklanmadığı ifade ediliyor.
Çevre Dairesi verilerine göre, evsel atıkların yüzde 68'i şu anda deponi sahalarına gönderiliyor. Bu oran, AB'nin 2035 yılına kadar deponiye atılacak atık miktarını yüzde 10'la sınırlama hedefinin oldukça üzerinde.
Plana göre, deponi vergisinden elde edilecek gelir Çevre Dairesi bütçesine aktarılacak. Bu fonlar, atık toplama maliyetlerini sübvanse etmek veya yerel yönetimlerin atık yönetimini iyileştirmeye yönelik projelerine yatırım yapmak için kullanılacak.
Verginin aynı zamanda döngüsel ekonomiye geçişi desteklemek ve belediyelerde "attığın kadar öde" sisteminin kademeli olarak uygulanmasını sağlamak için bir politika aracı olarak işlev görmesi hedefleniyor.
Vergi, deponiye gönderilen her ton belediye atığı için 10 avrodan başlayacak ve 2028 yılından itibaren her yıl ton başına 5 avro artarak 2039 yılında maksimum 70 avroya ulaşacak.
Yetkililer, vergi oranı zamanla artsa da, geri dönüşüm ve ayrı toplama sistemlerinin yaygınlaşmasıyla deponiye giden atık miktarının azalması beklendiği için toplam gelirin düşeceğini ifade ediyor.
Ancak yerel yönetimler, taslak düzenlemelere ilişkin endişelerini dile getiriyor. Verginin "attığın kadar öde" gibi temel altyapı ve sistemler tam olarak kurulmadan uygulamaya konulmaması gerektiğini savunuyorlar.
Belediyeler Birliği ve Köyler Birliği temsilcileri, bu aşamada verginin getirilmesine karşı olduklarını belirtiyor. Geçmişteki politika gecikmeleri ve planlama hatalarının hanelere yansıtılmaması gerektiğini savunuyorlar.
Öneriye göre, yerel yönetimler deponi vergisini deponi işletmecisine ödeyecek. İşletmeci de bu parayı Çevre Dairesi'nin gelir hesabına aktaracak. Bu fonlar, atık yönetimi ve döngüsel ekonomi projelerini destekleyen telafi edici ve yatırım önlemleri için kullanılacak.
