Çalışma ve Sosyal Sigortalar Bakanlığı'nın yayımladığı 12 örneğe göre, önerilen emeklilik reformuyla emekli maaşlarındaki artış ayda 2 euro ile 256 euro arasında değişiyor. En büyük kazanç düşük emekli maaşlarında. Bu maaşlardaki artış yaklaşık yüzde 50'ye ulaşıyor. Daha yüksek maaşlarda ise farklar çok daha küçük.
Örnekler nasıl okunmalı?
Bakanlık dört gelir kategorisi sunuyor ve farklı prim ödeme yıllarını dikkate alıyor. Tüm örneklerde ek olarak yedi yıllık sübvansiyonlu sigorta süresi de hesaba katılıyor. Rakamlar, mevcut emekli maaşı ile reform tam olarak uygulandığında çıkacak maaş arasındaki farkı gösteriyor. Bu nedenle bunlar, uygulamanın ilk gününde tamamı ödenecek artışlar değil.
Düşük maaşlarda en büyük artışlar görülüyor. 30 yıl prim ödeyen ve yedi yıl sübvansiyonlu sigortası olan birinin 411 euroluk maaşı 577 euroya çıkıyor; bu, ayda 166 euro demek. 35 yıl prim ödeyenin 436 euroluk maaşı 655 euroya yükseliyor ve 219 euro ek kazanç sağlıyor. Fayda, 42 yıllık örnekte daha da büyük: Maaş 508 eurodan 764 euroya çıkıyor, aylık fark 256 euro.
Düşük ile orta gelirliler kategorisinde artışlar yaklaşık yüzde 34'e ulaşıyor. 25 yıl prim ödeyen ve yedi yıl sübvansiyonlu sigortası olan kişinin 497 euroluk maaşı 667 euroya çıkıyor; bu da 170 euro artış demek. 35 yıllık sigortada maaş 642 eurodan 827 euroya yükseliyor ve fayda 185 euro oluyor. 42 yıl için 762 euroluk maaş 976 euroya çıkıyor ve her ay 214 euro ek kazanç sağlıyor.
Orta maaşlarda kazanç daha düşük; artışlar yaklaşık yüzde 11'e ulaşıyor. 25 yıllık örnekte maaş 921 eurodan 1.019 euroya çıkıyor, yani 98 euro artış. 35 yıl prim ödeyen kişide 1.258 euroluk maaş 1.341 euroya yükseliyor, artış 83 euro. 42 yıl için maaş 1.524 eurodan 1.611 euroya çıkıyor ve 87 euro kazanç sağlıyor.
Yüksek maaşlarda farklar çok sınırlı; Bakanlığın örneklerinde herhangi bir düşüş görülmüyor. 25 yıl prim ödeyenin maaşı 1.223 eurodan 1.271 euroya çıkıyor, yani 48 euro. 35 yılda artış yalnızca 7 euro: 1.706 euroluk maaş 1.713 euroya yükseliyor. 42 yıl için 2.032 euroluk maaş ancak 2.034 euroya çıkıyor; ayda 2 euro kazanç.
Aynı prim yılına sahip iki emekli neden farklı artış alıyor?
Fark, 35 yıl prim ödeyen ve yedi yıl sübvansiyonlu sigortası olan kişiler karşılaştırıldığında özellikle belirgin. Düşük gelir grubunda artış ayda 219 euroya ulaşırken, düşük ile orta gelir grubunda 185 euroda kalıyor.
Orta gelirlerde kazanç 83 euro, yüksek gelirlerde ise yalnızca 7 euro. Bu durum, reformun herkese aynı oranda artış öngörmediğini; sonucun gelir kategorisine ve sigorta geçmişine göre değiştiğini gösteriyor.
Artışlar ne zaman ödenecek?
Emeklilerin bilmesi gereken bir nokta var: Bakanlığın gösterdiği tutarlar ilk yıldan itibaren mutlaka tam olarak ödenmeyecek. Güncellenmiş plana göre artışların beş yıl yerine üç yılda kademeli olarak uygulanması öngörülüyor. Hedef, reformun 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girmesi. Ancak kanun tasarısı henüz onaylanmadı ve nihai içeriği hâlâ tartışılıyor.
Ayrıca örnekler kişiye özel bir emekli maaşı hesabı değil; nihai tutar her yararlanıcının sigorta geçmişine bağlı. 63 yaşında erken emeklilik için uygulanacak yüzde 12'lik aktüeryal indirim ve düşük emekli maaşı alanlara verilecek yardımın tutarı gibi konular da açık. Çalışma Bakanı Marinos Mousiouttas, yayımlanan örneklerin tartışılan düzenlemelerle daha kötü hale gelmediğini belirtti; tutarların da yasa çıktıktan sonra güncellenebileceğini kaydetti.
