Kıbrıslılar güçlü girişimcilik algısı ve niyetine sahip olmasına rağmen yapısal zorluklar yeni işletmelerin kurulmasını sınırlamaya devam ediyor. Küresel Girişimcilik Monitörü'nün (GEM) hazırladığı 9. ulusal girişimcilik raporu bu sonuçları ortaya koydu.
2024-2025 dönemini kapsayan raporun sunumu Kıbrıs Üniversitesi'nde gerçekleşti. Sunuma akademi dünyası, iş çevreleri ve devlet temsilcileri katıldı.
Rapor bulgularına göre Kıbrıs'taki yetişkinlerin yüzde 40,2'si iş kurmak için iyi fırsatlar olduğuna inanıyor ve bu oran son yıllardaki olumlu eğilimi sürdürüyor.
Aynı zamanda yetişkinlerin yüzde 47,8'i iş kurmanın kolay olduğunu düşünüyor. Bu oran Avrupa ortalamasına yakın bir seviyede bulunuyor.
Girişimcilik yetkinliğine duyulan güven oldukça yüksek seyrediyor. Yetişkinlerin yüzde 59,9'u bir iş kurmak için gerekli bilgi, beceri ve deneyime sahip olduğunu belirtiyor.
Bunun yanı sıra yetişkinlerin yüzde 68,3'ü kişisel olarak bir girişimci tanıdığını ifade ediyor. Bu veri, Kıbrıs'taki girişimcilik ağlarının güçlü olduğunu gösteriyor.
Girişimcilik niyeti de yüksek seyrediyor: Yetişkinlerin yüzde 24,1'i önümüzdeki üç yıl içinde iş kurmayı planlıyor. Bu oran Avrupa ortalamasının üzerinde.
Olumlu tabloya rağmen başarısızlık korkusu caydırıcı bir etken olmaya devam ediyor. Vatandaşların yüzde 50,8'i bu korkunun girişimcilik kararlarını etkilediğini söylüyor.
Fiili girişimcilik faaliyetleri açısından Kıbrıs'ta erken aşama girişimcilik oranı yüzde 9,7 seviyesinde bulunuyor. Yerleşik işletmelerdeki girişimcilik oranı ise yüzde 8,4'e yükseldi.
Rapor, girişimcilik faaliyetlerinin genç bireyler ve yüksek eğitim düzeyine sahip kişiler arasında daha belirgin olduğunu gösteriyor. Erken aşama girişimcilikte önemli bir cinsiyet uçurumu da devam ediyor.
Büyüme beklentileri konusunda dikkat çekici veriler öne çıkıyor: Erken aşama girişimcilerin yüzde 38,3'ü beş yıl içinde altı veya daha fazla istihdam yaratmayı bekliyor.
Aynı zamanda dijitalleşme ve yapay zeka dahil yeni teknolojilerin kullanımına yönelik güçlü bir yönelim gözlemleniyor.
Ancak rapor, sürdürülebilirlik uygulamalarının entegrasyonunun sınırlı kaldığını tespit ediyor. Finansmana erişim, girişimcilik eğitimi, araştırma-geliştirme ve devlet destek programları alanlarındaki zayıflıklar da devam ediyor.
Kıbrıs Üniversitesi Rektörü Tasos Christofides konuyla ilgili şunları söyledi: "Sonuçlar vatandaşlar arasında artan güven ve niyeti ortaya koyması bakımından son derece cesaret verici. Ancak tüm paydaşların koordineli hareket etmesini gerektiren zorlukları da gözler önüne seriyor."
Christofides ayrıca "Kıbrıs Üniversitesi Girişimcilik Merkezi'nin eğitim programları, hızlandırma girişimleri ve uluslararası iş birlikleri aracılığıyla akademik bilgi, araştırma ve pazar arasında köprü görevi gördüğünü" vurguladı.
Ticaret Bakanlığı Sanayi Dairesi Müdür Yardımcısı Themis Papasolomontos ise şu değerlendirmede bulundu: "GEM sonuçları önemli bir izleme aracı olup Kıbrıs'ın rekabetçi ve iş dostu bir destinasyon olarak geliştirilmesine yönelik çabaları destekliyor."
Papasolomontos sözlerine şöyle devam etti: "Küçük ve orta ölçekli işletmeler Kıbrıs ekonomisinin bel kemiğini oluşturuyor ve rekabet gücüne, büyümeye ve dayanıklılığa katkıda bulunuyor."
Açıklamada ayrıca 2021-2027 programlama dönemi kapsamında iş destek programlarının finansmanı ve uygulanması için 227 milyon euro ayrıldığı belirtildi.
Bunun yanı sıra Kurtarma ve Dayanıklılık Tesisi tarafından finanse edilen programlar aracılığıyla 124 milyon euro daha tahsis edildi. Bu kaynaklar Kıbrıs'ta girişimciliğe verilen desteği güçlendirmeyi amaçlıyor.
